ئەرشیوی مانگی هەشتی ساڵی ٢٠٠٧ی ئاژانسی دەنگوباسی مانشێت/ ٤

به ڕۆکێت هێرش کرایه سه‌ر فڕۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگری سویدی له کوردستان

مانشێت نیوز، سلێمانی: کاتژمێر 1.5ی شه‌وی ڕابردوو، به رۆکێت، هێرشێک کراوه‌ته سه‌ر فڕۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگری سویدی سه‌ر به کۆمپانی ئاسمانی «نۆردیک ئه‌یر» له سلێمانی و ڕۆکێته‌که به مه‌ودایه‌کی چه‌ند مه‌تری، فرۆکه‌که ته‌قینه‌وه.

دوێنێ شه‌و، کاتژمێر، 1.5 به کاتی سلێمانی، فرۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگری سه‌ر به کۆمپانی گوازتنه‌وه‌ی ئاسمانی «نۆرکید ئه‌یر» ی سویدی، به 130 مسافیر، له کاتی به‌رزبوونه‌وه‌ی له سه‌ر باندی فڕۆکه‌خانه‌ی سلێمانی، به رۆکێت هێرشی کرایه سه‌ر و ڕۆکێته‌که‌، به سه‌ر فڕۆکه‌که‌دا ده‌رباز بوو و به مه‌ودای 500 مه‌تری فڕۆکه‌که‌ له ئاسمان ته‌قینه‌وه.

به گوێره‌ی هه‌واڵێکی نێتکورد، پاش ئه‌مه‌ی که خه‌له‌بانی فڕۆکه که ، تۆپێکی ئاگرین ده‌بینێ که به سه‌ر باڵی فڕۆکه‌که‌تێده‌په‌ڕی و پاشان له ئاسمان ده‌ته‌قێته‌وه‌، ناوه‌ندی کۆنترۆڵی فڕۆکه‌خانه‌ی سلێمانی ئاگادار ده‌کاته‌وه و به‌ره‌وه فڕۆکه‌خانه‌ی ئه‌سته‌کهۆڵم ده‌که‌وێته ڕێ.

دوابه‌وای نیشتنی فڕۆکه‌ی سه‌ر به کۆمپانی «نۆرکید ئه‌یر» و ڕزگار بوونی مسافیره‌کان، به‌رپرسانی کۆمپانیه‌که‌، سه‌رجه‌م سه‌فه‌ره‌کانی بۆ کوردستان ڕاوه‌ستاند و ئاشکرای کرد که نایه‌وێ، گیانی هاوڵاتیان بخاته مه‌ترسیه‌وه، چونکه ئه‌م ڕووداوه ریسکێکی مه‌زنه و بۆیه‌ش تا دوایی، سه‌رجه‌م گه‌شته‌کانی بۆ کوردستان به‌تاڵ ده‌کاته‌وه.

شایانی باهس که تا ئێستا هیچ سه‌رچاوه‌یه‌کی فه‌رمی له فڕۆکه‌خانه‌که و یاخود به‌رپرسانی ئه‌منی و سه‌ربازی کوردستان هه‌وڵه‌که‌یان پشتڕاست نه‌کردۆته‌وه، به‌ڵام ئاسه‌واری ئه‌م هێرشه ده‌توانێ مه‌ترسیه‌کی جیدی بۆ سه‌ر گه‌شته‌ ئاسمانیه‌کان بۆ هه‌رێمی کوردستان بێنێته ئاراوه.

به‌رپرسێکی فڕۆکه‌وانی سلێمانی، هه‌واڵی هێرشی رۆکێتی بۆ فڕۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگر ڕه‌تده‌کاته‌وه

مانشێت نیوز، سلێمانی: به‌رپرسێکی فڕۆکه‌خانه‌ی سلێمانی، هه‌واڵی هێرشکردنه سه‌ر فڕۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگری سویدی به ڕۆکێت، له‌م فڕۆکه‌خانه‌یه، ره‌تده‌کاته‌وه و ئه‌مه‌ش به پرۆپاگه‌نده ده‌زانێ.

«کامه‌ران ئه‌‌حمه‌د» به ناوه ندی ڕاگه‌یاندنی یه‌کێتی گووتوه که «هه‌‌واڵی هێرشکردنه سه‌ر، فرۆکه‌یه‌کی سویدی، به رۆکێت و له فرۆکه‌خانه‌ی سلێمانی، ڕاست نیه و پرۆپاگه‌نده‌یه‌ و ناحه‌زان ده‌یانه‌وه که ڕێگه‌ی ئه‌م هه‌واڵانه‌وه‌، دڵه‌ڕاوکێی و ترس بخه‌نه‌ ناو خه‌ڵک دا.

شایانی باسه، له هه‌‌واڵه‌کان دا هاتبوو که فرۆکه‌یه‌کی نه‌فه‌رهه‌ڵگری سویدی به 130 مسافیره‌وه‌، له فڕۆکه‌خانه‌ی سلێمانی، به ڕۆکێت، هێرشی کراوه‌ته سه‌ر و به‌ڵام رۆکێته‌که به‌ر فرۆکه‌ سویدیه‌که نه‌که‌وتوووه و کۆمپانی خاوه‌ن فڕۆکه‌وانیه‌که‌، گه‌سته‌کانی بۆ هه‌رێمی کوردستان دواخستووه.

له ئاکامی دوو ته‌قینه‌وه‌ی له موسل و که‌رکووک، 16 پێشمه‌رگه و 34 هاوڵاتی بوونه قوربانی

مانشێت نیوز، هه‌ولێر: له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی  مینێکی چێندراو به ئۆتۆمۆبیلێکی هێزی پێشمه‌رگه  له موسڵ، 4 پێشمه‌رگه کوژران و 12ی تر بریندار بوون و له ته‌قینه‌وه‌ی بۆمبێکیش له که‌رکووک، 6 هاوڵاتی سیڤیل کوژراون و زیاتر له 28ی تر بریندار بوونه.

سه‌رچاوه‌یه‌ک له نه‌خۆشخانه‌ی زاخۆ به ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندنی باشووری کوردستانی ڕاگه‌یاندووه که له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی مینێکی چێندراو به سه‌ر ئۆتۆمۆبیلێکی هێزی پێشمه‌رگه له ناوچه‌ی زوماری موسڵ که له ئاکامی دا 4 پێشمه‌رگه شه‌هید بوونه و 12ی تریش بریندارن که بۆ ده‌رمان گوازراونه‌ته‌وه نه‌خۆشخانه‌ی زاخۆ.

له لایه‌کی تره‌وه، ئۆتۆمبێلێكى بۆمبڕێژکراو له ناو بازاڕی گه‌ڕه‌كى رزگارى كه‌ركوك له نێو هاوڵاتیان دا ته‌قیه‌وه و به گوێره‌ی ئاماره‌کانی پۆلیس و سه‌رچاوه‌کانی پۆلیس، تا ئێستا 7 که‌س بوونه‌ته‌ قوربانی و 45ی تر بریندارن و به گشتی 2 ماڵ و زیاتر له 15 دوکانی هاوڵاتیانیش ڕووخاون.

پۆلیسی شاری که‌رکووک، باس له‌وه ده‌کات که شوێنی ته‌قینه‌وه‌که ناوچه‌یه‌کی کورد نشینه و هیچ ده‌زگا و دامه‌زراوه‌یه‌کی حکومیشی لێ نیه و مه‌به‌ستی ته‌قینه‌وه‌که‌ تیرۆریستیه‌که ته‌نیا کوشتنی هاوڵاتیانی سیڤیل بووه.

وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا: گفتگۆمان له‌گه‌ڵ پژاک نه‌کردووه، به‌ڵام پژاک له ژێر چاوه‌دێتری وردی ئێمه‌ دایه

مانشێت نیوز، واشنتۆن: وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا، ڕایگه‌یاند که گفتگۆی نێوان ئه‌م وڵاته و پژاک، مومکین نیه، به‌ڵام، واشنتۆن، چالاکیه‌کانی ئه‌م گرووپه‌ی به وردی خستۆته ژێر چاوه‌دێری خۆیه‌وه.

«عه‌بدوڵره‌حمان حاجی ئه‌حمه‌دی»، سکرتێری پارتی ژیانی ئازادی کوردستان به سه‌ردانێک له ئه‌مریکایه و حه‌وتووی ڕابردوو به واشنتۆن پۆستی گوتبوو که ئه‌و ده‌یه‌وێ دیدار له‌گه‌ڵ به‌رپرسانی ئه‌مریکا بکات و به‌رانبه‌ر به ئێران، به‌ڵێنی هاوکاری و پشتیوانیانه لێ بستێنێ، به‌ڵام زانرا که ئه‌مریکا ئاماده‌ نه‌بووه له هیچ ئاستێک دا دیداری له‌گه‌ڵ بکات.

ئه‌مڕۆش، وته‌بێژی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا، شان مه‌ککۆرمه‌ک» له وه‌ڵامی پرسیارێکی رۆژنامه‌وانی تورک و نوێنه‌ری که‌ناڵی ئێن‌تی‌ڤی تورکیا «ئومید ئه‌نگینسۆی» سه‌باره‌ت به پژاک به‌م شێوه ئاخفی: پێکهێنانی دیداری سه‌رۆکی پژاک و به‌رپرسانی ئه‌مریکا مومکین نیه، ئه‌گه‌رچی پژاک له لیستی گرووپه تیرۆریستیه‌کانی ئه‌مریکا دا نیه، به‌ڵام چالاکی و جموجۆڵه سه‌ربازیه‌‌کانی ئه‌م گرووپه، به وردی له ژێر چاوه‌دێری ئه‌مریکا دایه.

هه‌روه‌ها له‌م کۆنفرانسه رۆژنامه‌وانیه‌ دا ڕاگه‌یاندراوه که «عه‌بدوڵڕه‌حمان حاجی ئه‌حمه‌دی» سه‌رۆکی پژاک به په‌‌ساپۆرتی ئاڵمانی و به خواستی خۆی سه‌ردانی ئه‌مریکای کردووه.

بنه‌ماڵه‌ی «عه‌دنان و هیوا»، به فه‌رمی داشکانی حکومی ڕۆڵه‌کانیان ره‌تکرده‌وه

مانشێت نیوز، سنه: بنه‌ماڵه‌ی هه‌ر دوو رۆژنامه‌وانی کوردی مه‌حکووم به ئیعدام، به فه‌رمی ئه‌م هه‌واڵانه‌یان به‌درۆخسته‌وه که باس له داشکانی سزای له‌سێداره‌دانی عه‌دنان حه‌سه‌نپوور و هیوا بووتیمار ده‌که‌ن.

له به‌یاننامه‌یه‌کی فه‌رمی دا، بنه‌ماڵه‌ی دوو رۆژنامه‌‌وانی مه‌حکوم به ئیعدامی کورد، ڕایانگه‌یاند که هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک به‌وان ڕانه‌گه‌یاندراوه که باس له داسکان یا هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سزای هیوا و عه‌دنان بکات و نیگه‌رانی خۆیان له‌مه‌ر ماانگرتن له‌خواردنی ئه‌م دوو گیراوه ڕاده‌گه‌یێنن.

ئه‌مه‌ش ده‌قی به‌یاننامه‌ی بنه‌ماڵه‌ی عه‌دنان و هیوا:

بنه‌ماڵه‌ی هه‌ردوو به‌ندکراو (عه‌دنان حه‌سه‌نپور و هیوا بوتیمار):

داشکانی حوکمی ئێعدامی رۆڵه‌کانمان دووره‌ له‌ راستی.

بۆ ئاگاداری رای گشتی،

هه‌ر وه‌ک ئاگادارن چه‌ند ماڵپه‌ڕه و ده‌زگای هه‌واڵده‌ریی ده‌نگۆی داشکانی  حوکمی له‌سێداره‌دانی (عه‌دنان و هیوا)یان له‌ لایه‌ن دادگای باڵای پێداچونه‌وه‌ به‌ تاوان،  بڵاو کردۆته‌وه‌ و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی ئاماژه‌یان به‌ هیچ سه‌رچاوه‌یه‌کی فه‌رمی ئه‌م هه‌واڵه‌ نه‌کردووه‌ ، راشیان گه‌یاندووه‌ که‌ حوکمی ئه‌م داشکاندنه‌ له‌ لایه‌ن دادگاوه‌ به‌ بنه‌ماڵه‌ی به‌ندکراوان راگه‌یاندراوه!! ئیمه‌ وێڕای وه‌درۆخستنه‌وه‌ی ئه‌م هه‌واڵه‌ و هه‌رچه‌شنه‌ هه‌واڵێکی په‌یوه‌ندیدار به‌ حوکمی پێداچونه‌وه‌، راده‌گه‌یه‌نین عه‌دنان و هیوا به‌ هۆی مانگرتنیان له‌ خواردن له‌ به‌رامبه‌ر داسه‌پانی حوکمی ناڕه‌وای ئێعدام، ماوه‌ی مانگێکه‌ به‌ دوور له‌ چاودێریی پزیشکی، ره‌وشی ته‌ندروستیان خراپه‌ و بارودۆخی ژیانیان له‌ مه‌ترسی دایه‌. لێره‌دا ئیمه‌ ئه‌وپه‌ڕی نیگه‌رانی خۆمان سه‌باره‌ت به‌ ره‌وشی ژیانی رۆڵه‌کانمان به‌ ڕای گشتی و هه‌موو مرۆڤ دۆستێک راده‌گه‌ینین، و هه‌رچه‌شنه‌ زانیارییه‌کمان سه‌باره‌ت به‌ دۆسییه‌ی عه‌دنان و هیوا و هه‌روه‌ها باری ته‌ندروستییان به‌ده‌ست بگا رای گشتی ئاگادار ده‌که‌ینه‌وه‌..

بنه‌ماڵه‌ی عه‌دنان حه‌سه‌نپور و هیوا بوتیمار

 10/8/2007

چه‌کدارانی ڕه‌ژیم دوو لاوی پیرانشاریان کوشت

مانشێت نیوز، پیرانشار: دوو لاوی پیرانشاری به تۆمه‌تی ئه‌وه‌ی که خه‌ریکی قاچاقچێتین له کاتێک دا که له مه‌هاباده‌وه به‌ره‌وه پیرانشار ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌، ده‌که‌ونه‌ که‌مینی هێزه‌کانی ڕه‌ژیم و ده‌کوژرێن.

به گوێره‌ی ANF، هێزه‌کانی ڕه‌ژیمی ئێران، له نێوان هه‌ردوو شاری مه‌هاباد و پیرانشار، به کاسبکاران، که‌مین داده‌نێنه‌وه‌ و له کاتێک دا که لاوێکی ته‌مه‌ن 28 ساڵه‌ی پیرانشاری به ناوی «سه‌ید بایه‌زید نیکجوویان» و هه‌ڤاڵێکی به ماشێن به‌ره‌وه پیرانشار ده‌گه‌ڕانه‌وه‌، ده‌که‌وتنه به‌ر ده‌سترێژی چه‌کدارانی کۆماری ئیسلامی و هه‌ردووک ده‌کوژرێن و پاشان هێزه‌کانی ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌نیا ته‌رمی کوژراوان ڕاده‌ستی بنه‌ماڵه‌کانیان ناکه‌نه‌وه‌، به‌ڵکو هه‌ره‌شه‌یان لێده‌که‌ن که ئه‌گه‌ر بێت و سکاڵا دژی هێزه‌کانی چه‌کدار به‌رزنه‌که‌نه‌وه‌، ته‌رمه‌کانیان پێده‌درێته‌وه.

سه‌ید بایه‌زید نیکجوویان، کوڕی پێشمه‌رگه‌یه‌کی پێشووی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان ئێران بوو که ئه‌ویش، چه‌ند ساڵ له‌مه‌وبه‌ر له سنووری پیرانشار و هه‌رێمی کوردستان ده‌که‌وێته‌ سه‌ر مین و گیانی له‌ده‌ست ده‌دات و هه‌ر مناڵ بووه که دایکیشی له باشووری کوردستان ده‌کوژرێ. دوای کوژرانی ئه‌م لاوه کورده، دوو مناڵ و خێزانی بێ باوک مانه‌وه و ته‌نانه‌ت ده‌گوترێ که خێزانی ناوبراو بۆ سێهه‌مین مناڵ حامیله‌یه.

ڕۆژه‌کانی 8 و 9ی ئه‌گۆستیش، هێزه‌کانی چه‌کداری ره‌ژیم له کرماشان و ورمێش دوو لاوی تری کوردستان درابۆ به‌ر ده‌سترێژی گوله و کوشتبوویانن. زانرا که هه‌ردوو لاوی قوربانی هه‌ڵگری چا، سه‌کرد و سیگار بوونه و به تۆمه‌تی قاچاقچێتی کوژراون.

DTP، ره‌خنه‌ی له سیاسه‌ته‌کانی خۆی گرت و هۆکاره‌کانی شکه‌ستی له‌هه‌ڵبژاردن، ئاشکرا کرد

مانشێت نیوز، ئه‌نقه‌ره: پارتی کۆمه‌ڵگای دێمۆکراتیک، که له هه‌ڵبژاردنی گشتی تورکیا نه‌یتوانی سه‌‌ره‌ڕای چاوه‌ڕوانیه‌کان، زیاتر له 22 نوێنه‌ر بنێرێته پارله‌مان، له بڵاڤۆکێک دا، ڕه‌خنه‌ی له سیاسه‌ته‌کانی خۆیگرت و هۆکاره‌کانی شکه‌ستی ئاشکرا کرد.

DTP که له‌م رۆژنامه‌ی دواییدا، زیاتر له 5 کۆبوونه‌وه‌ی گشتی ئه‌ندامانی مه‌جلیسی سه‌رۆکایه‌تی پارتیه‌که‌ی پێکهێناوه، له بڵاوڤۆکێک دا له‌باره‌ی شکه‌ست له هه‌ڵبژاردن یاخود، لاوازی سه‌رکه‌وتنه‌‌که‌یان دا، وێڕای ڕه‌خنه له خۆی، ده‌ڵێت: سه‌ڕه‌ڕای ئه‌وه‌ی که پێشبینی هه‌ڵبژاردنی پێش له کاتی دیاریکراو له‌ئارادابوو، به‌ربڵاوی ته‌شکیلاتی پارتیه‌که‌، چاره‌ی بۆ‌نه‌کرا و ته‌دبیر و هه‌نگاوی پێویست نه‌نرا و هه‌روه‌ها «کۆمیسیۆنی هه‌ڵبژاردنی کاندیداکان» و ده‌سه‌ڵاتی که‌می سه‌رۆکایه‌تی پارته‌که‌ به‌سه‌ر، ته‌شکیلاتی هه‌ندێک شار و ناوچه‌ی دا، رۆڵ و شوێنی نیگه‌تیڤیان له‌سه‌ر چالاکی پرۆپاگه‌نده‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کان کردووه.

له به‌یاننامه‌که‌ دا هه‌روه‌ها هاتووه که هه‌ندێک کاری کۆمیسیۆنی دیاری کردنی کاندیداکان هه‌ڵه‌ بووه‌ وه‌کو: دیاری کردنی 3 بژارده له جۆڵه‌مێرگ و 2 له ئاگری و هه‌روه‌ها، قوت کردنه‌وه‌ی کاندیدایه‌ک له‌ به‌ر «پڕۆفیسیۆر باسکن ئۆڕهان» له ناوچه‌ی 2ی ئه‌سته‌نبوڵ، که بوو به هۆی سه‌رنه‌که‌وتنی کاندیدای کورد و که‌سی ئاماژه‌بۆکراویش که هاوپه‌یمان و لایه‌نگری کوردان بوو.

ده‌ته‌په له درێژه‌دا ده‌ڵێ: له کاتێک دا که ده‌بوایه‌، به‌دێمۆکراسی بوونمان له‌خۆمانه‌وه ده‌سپێکردبا، بووینه پارتیته‌کی سکاڵاکه‌ر و به‌رده‌وام شکایه‌تمان له نادێمۆکرات بوونی ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵات له تورکیا گرت و به جێگه‌ی داهێنانی پڕۆژه‌ی به‌کرده‌وه و چالاکی پراتیک، روومان کرده‌ دروشم.

«تا ئێستاش بڕیارمان نه‌داوه که ئێمه، پارتیه‌کی کوردستانین یاخود، پارتێکی تورکیه‌یی؟ بۆیه‌ش نه‌مانزانی و له نێوان هه‌ردوو لایه‌ن دا مایه‌نه‌وه، به بیانووی «تورکیایی بوون»، له له پارێزڤانی و پێداگری، خواسته‌کانی دێمۆکراتیک و به‌هاکانی ڕه‌سه‌ن و نه‌ته‌وه‌یی کورد، دوور که‌وتنیه‌وه و له‌کاتێک دا که «ویستمان مافه‌کانی کوردان بپارێزین»، ناسنامه‌ی «تورکیایی بوونمان» له لایه‌ن به‌جێهێشتبوو و نه‌شمانتوانی ببینه، ده‌نگی هه‌موو چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگا و «چه‌وساوه و ڕه‌نجبه‌ر و چینی دێمۆکرات».

نه‌مانتوانی ببینه، لایه‌نگری پڕاتیکی ئازادی ژن له کۆمه‌ڵگادا

دژ به ئازادی ڕه‌گه‌زی فه‌لسه‌فه‌که‌مان، نه‌مانتوانی ببینه لایه‌نگر و پارێزڤانی ئازادی ژن به‌ کرده‌وه و له دوورخستنه‌وه‌ی ڕوانگه‌ی پیاوسالار و فێئۆداڵ و کۆمه‌ڵگای دێمۆکرات و هاوچه‌رخ دوورکه‌وتنینه‌وه و نه‌مانتوانی به‌م شێوه‌ی که چاوه‌ڕوانمان ده‌کرد، ببینه، پێشانهه‌نگی ئه‌م بزووتنه‌وه.

لاوازیمان له، ده‌سه‌ڵاته خۆجێیه‌کان دا و شکه‌ست له به‌رهه‌مهێنانی پرۆژه‌ی کارا و شایانی باس، بۆته هۆی لاوازبوونی متمانه‌ی هاوڵاتیان به پڕۆژه و خواست و ئیده‌کانمان و له گه‌یاندنی چاوه‌ڕوانی هاوڵاتیان، تووشی کێشه بووینه و هه‌ر بۆیه‌ش بڕیارمان داوه که له مانگی ئه‌یلول دا، کۆنگره‌ی باڵای پارته‌که‌مان ببه‌ستین و پێداچوونه‌وه به‌سه‌ر کێشه و خاڵه لاواز و توانایه‌کانمان بکه‌ین.

سایه اوج آلان همچنان بر فراز جنوب شرق ترکیه

نفسیه کوهنورد

روزنامه نگار از ترکیه

 از سیاست چیزی نمی دانم اما از وقتی که تو به کوه رفته ای از همه متنفرم و به خاطرت شیشه ماشینهای پلیس را شکسته ام اما اگر دستم برسد رؤسای تو در کوه را هم خواهم کشت

فضای روستای فیس شهرستان لیجه در استان دیاربکر به گونه ای ملموس با دیگر نقاط اطراف این نواحی فرق می کند.

روستایی که همچون بسیاری از دیگر دهات کردنشین این منطقه در دهه ۱۹۹۰ تخلیه شد و ساکنانش بناچار آن را ترک گفتند اما به واسطه وقایعی که شاهدش بوده، این روستا بر جایگاهی متفاوت در روزنگار تحولات جنبش کردهای ترکیه نشسته است.

عبدالله اوج آلان، نخستین بار در اواخر پاییز سال ۱۹۷۸ همرزمانش را در این روستا گرد هم آورد و سنگ بنای حزب کارگران کردستان (پارتیا کارکه رین کوردستان، پ ک ک) را در اینجا گذارد.

از همان روز هم نام این دهکده کوچک در گوشه ای از تاریخ جای گرفت و سبب شد تا سایه سنگین تولد گروهی پیکارجو همواره برسر آن گسترده بماند، حتی اکنون که گروهی از اهالی فیس پس از سالها به خانه هایشان بازگشته اند این سنگینی را همچنان بر دوش خود حس می کنند.

آنها از اینکه نام روستایشان با چنین موضوعی گره خورده است چندان خشنود به نظر نمی رسند.

رمضان ۲۵ساله که بتازگی با خانواده اش به روستا رجعت کرده به نقطه ای دورتر از خانه ها اشاره می کند و می گوید: «همه چیز از آن نقطه آغاز شد، جایی که اوج آلان و دوستانش بر سنگی سرخ رنگ دست گذاشتند و پیمان بستند اما کاش این طور نمی شد».

به گفته او و دیگر اهالی ده، مردمان این روستا بیش از دیگران زیر ذره بین بوده و تاوان فعالیت پ ک ک را داده اند زیرا فیس نه تنها زادگاه این گروه بوده بلکه بسیاری از بانیان و حامیان اصلی اش نیز از میان خانواده های این دهکده سر بر آورده اند، مانند خانواده پرجمعیت ظهورلو که بیشترین عضو در هسته مرکزی حزب از آنان بوده است.

هرچند بیشتر اعضای خانواده ظهورلو کشته یا متواری شده اند، برخی روزنامه نگاران محلی معتقدند هنوز تعدادی از خویشاوندان این طایفه کماکان در حزب نقش دارند.

کنعان، یکی از خبرنگاران محلی با اشاره به همین موضوع می گوید: «چنین شرایطی مردم این منطقه را ناخواسته هنوز به پ ک ک پیوند داده است، چراکه مثلاً در این روستای کوچک بیشتر اهالی با هم وصلت دارند و بدین ترتیب به هر حال یکی از اعضایشان عضوی از این گروه به شمار می رود.»

فاروق بالیقچی که بیشترین زمان عمرش را به تحقیق و تهیه گزارش درباره وقایع مناطق کردنشین گذرانده و گویا مدتی هم به عنوان خبرنگار در کوهستانها همراه چریکهای پ ک ک بوده در این باره تأکید می کند که حداقل از هر خانواده در دیاربکر و شهرهای اطراف یکی عضو این گروه است.

در پرونده های سازمان اطلاعات ترکیه در سالهای دهه هفتاد میلادی از اوج آلان به عنوان جوان کرد چپگرایی یاد شده که در دیدگاههای کمونیستی اش سفت و سخت است

در طول دو دهه گذشته صدها دختر و پسر جوان، بخصوص در دوران اوج فشار نظامی بر نواحی کردنشین راهی کوهستانها شده اند و تنها تعداد اندکی از آنها داوطلبانه خود را تسلیم کرده اند.

بهادر، مرد ۵۷ ساله ای که همراه زن و فرزندش به روستا بازگشته، به دوستان و همسرش اشاره می کند و می گوید: «برادر من در درگیری میان پ ک ک و ارتش کشته شد، برادر زنم سالها به جرم اینکه در مدرسه با شاگردهایش کردی حرف زده بود زندانی شد و پس از آزادی به کوهها پناه برد، خواهر دوستم جعفر هم اکنون در شمال عراق و در اردوگاه پ ک ک به سر می برد.»

مردم این ده و روستاهای اطراف پیش از آنکه ناچار به کوچ شوند، بیشتر با اعضای پ ک ک در ارتباط بودند و برخی از خانواده ها نقش مهمی در رساندن آذوقه به این گروه داشتند، از این رو با دشواریهای بسیاری مواجه شدند.

با این حال، حاضران جمعی که در مقابل خانه یکی از روستاییان گرد آمده اند، تأکید می کنند که پشتیبانی از پ ک ک به معنی حمایت از افکار و عقاید این گروه نبوده و بسیاری از خانواده ها به خاطر فرزندان خود که در این گروه بودند حاضر به همکاری می شدند، البته برخی از آنها با آهستگی نجوا می کنند که مردم چاره ای جز این هم نداشته اند.

همسر بهادر که اهل شهر دیاربکر است با تأکید بر این که از ابتدا خیلی از مردم دل خوشی از پ ک ک نداشتند می افزاید: «شاید پ ک ک جزوی از ما باشد اما ما جزوی از آن نیستیم.»

با وجود این به نظر می رسد که رابطه خویشاوندی، مردمان این منطقه را با احساساتی ضد و نقیض نسبت به پ ک ک مواجه ساخته است.

حسن، جوان ۳۳ ساله اهل دیاربکر که به خانه یکی از اقوامش در این ده آمده، نارضایتی خود و اطرافیانش را از درگیریهای مکرر میان پ ک ک و سربازان گوشزد می کند و می گوید: «شاید ما طرفدار پ ک ک نباشیم اما از ضربه خوردن آنها هم خوشحال نمی شویم، چون در هر حال آنها هم زمانی میان ما بودند.»

دولت ترکیه به سربازانی که در جنگ با پ ک ک کشته شده اند، عنوان شهید داده است اما حسن و همچنین دیگر حاضران جمع، سربازان کشته شده در این درگیریها را شهید نمی دانند، حسن معتقد است وقتی مسلمانی قلب برادر دینی خود را نشانه می رود اگر هم کشته شود نباید او را شهید نامید.

اما در این مورد هم اهالی روستا مانند بسیاری از مردمان دیاربکر و شهرهای اطراف باز هم اسیر تناقضند؛ با اینکه جوانان کرد معمولاً برای دوره سربازی به شهرهای دورتر فرستاده می شوند، گاه برخی از آنان در لباس سربازی ناچار به مقابله با پ ک ک شده اند.

زینو، زن چهل ساله ای که فرزند سربازش به تیر پ ک ک کشته شده، پسرش را شهید می خواند اما از رفتار دولت هم در این باره ناراضی است و می گوید: «وقتی پسرم کشته شد تلویزیونها نگفتند که او کرد بوده که شهید شده اما وقتی بچه خواهرم که عضو پ ک ک بود کشته شد اخبار اعلام کرد که یک تروریست کرد به قتل رسید.»

 همه چیز از آن نقطه آغاز شد، جایی که اوج آلان و دوستانش بر سنگی سرخ رنگ دست گذاشتند و پیمان بستند اما کاش این طور نمی شد

زینو یادآور می شود که در هر دو مورد نتوانستند مراسم تشییع جنازه را راحت برگزار کنند چرا که در مورد پسرش از واکنش طرفداران پ ک ک ترسیدند و در مورد خواهرزاده اش از ارتش.

مسائلی از این دست هم نوعی خستگی و دل شکستگی برای مردم منطقه به دنبال داشته است، گویی دیگر هیچکس راضی به شنیدن اخبار کشته شدن سربازها و اعضای پ ک ک نیست.

جعفر می گوید که دلش برای خواهرش تنگ شده و امیدوار است روزی او به میان خانواده اش بازگردد، به نظر جعفر تنها صدور عفو عمومی می تواند رشته های ارتباطی میان مردمان این منطقه و گروههای تروریستی را قطع کند.

البته در سال ۲۰۰۳ دولت ترکیه اعلام کرد که اعضای پ ک ک در صورت تسلیم داوطلبانه از بازجوییهای سخت در امان خواهند ماند و تنها به دو تا پنج سال زندان محکوم خواهند شد ولی تاکنون تعداد کمی حاضر به تسلیم شده اند.

به نظر می رسد از سویی هنوز برخی اعتماد کافی به دولت پیدا نکرده اند و از سوی دیگر بعضی نیز از واکنش سران پ ک ک می هراسند، وقتی موضوع ترس از هر دو سو پیش می آید، یکی از حاضران جمع به آرامی می گوید: «البته الآن ترس ار پ ک ک بیشتر شده، چون این گروه بوضوح می بیند که پایگاه مردمی اش را از دست داده است».

لانه کردن پ ک ک در کوههای قندیل در شمال عراق از طرفی و اختلاف میان آنها و عبدالله اوج آلان از طرف دیگر در کمرنگ شدن رابطه مردم جنوب شرقی ترکیه و این حزب تأثیرگذار بوده است.

اما باز هم طرفداران پ ک ک به نوعی گروهی از مردم، بویژه طبقه پایین دست را تحت سیطره خود دارند.

نوروز سال گذشته به تحریک این گروه تعدادی از کودکان دیاربکری و روستاهای اطراف تظاهرات کردند.

این کودکان که بزرگترینشان سیزده سال داشت، پلاکاردهایی حاوی شعارهای حمایت از پ ک ک حمل کردند و پرچم ترکیه را به آتش کشیدند.

رمضان با یادآوری آن روز می گوید: «عموی من شش فرزند داشت که پنج تای آنها را در خانه حبس کرد اما مجبور شد یکی از پسرهایش را به این تظاهرات بفرستد، اگر این کار را نمی کرد خائن نام می گرفت.»

نهالی به جای سنگ سرخ

به دنبال این بحثها موضوع نگاه مردم به رهبر پ ک ک به میان می آید، در این هنگام ابتدا سکوتی بر جمع حاکم می شود و بعد، خورشید با طمأنینه به اوج آلان اشاره می کند و می گوید: «با اینکه او در زندان است سایه اش همچنان بر سر این نواحی حس می شود.»

 حداقل از هر خانواده در دیاربکر و شهرهای اطراف یکی عضو این گروه است

فاروق، روزنامه نگار کرد

در بیشتر تظاهرات و حتی تجمعهای غیرسیاسی این منطقه، همواره تصاویر اوج آلان در کنار پرچم پ ک ک برافراشته می شود، فاروق تعریف می کند که چگونه هنگام برگزاری مراسم نوروز یا سخنرانی نخست وزیر، عده ای از مردم فریاد «بژی اوج آلان» یعنی «زنده باد اوج آلان» بر می آورند.

او بر این باور است که مردم نسبت به رهبر پ ک ک به نوعی احساس گناه می کنند چرا که او اکنون مظلوم واقع شده و دستش از دنیای بیرون کوتاه است.

رهبر پ ک ک که پس از دستگیری در کنیا به ترکیه آورده شد و از آن زمان تاکنون در زندانی در جزیره ایمرالی در دریای مرمره به سر می برد، او ابتدا به اعدام محکوم شد اما با اصلاح قانون اساسی ترکیه و حذف مجازات اعدام، جان سالم به در برد و مجازاتش به حبس ابد مبدل گشت.

اکرم که فرزندش عضو پ ک ک بوده و پنج سال قبل کشته شده، معتقد است بخت با ترکیه همراه بوده که زندانی ایمرالی کشته نشده است وگرنه او حالا در جایگاه قهرمان ملی برای کردها قرار می گرفت و به قولی مرده اش از زنده اش با نفوذتر می شد.

اکرم نام آپو (مخفف عبدالله) را برای اوج آلان به کار می برده و تأکید می کند که وی بعد از چند سالی که در حبس گذراند عقاید خود را درباره لزوم استقلال کردها تغییر داد و همین موضوع میان او و جانشینانش از طرفی و گروهی از مردم از طرف دیگر فاصله انداخت، اما اکرم بعد می افزاید برخی از مردم هم از تغییر رویه اوج آلان خوشحال شدند و به او بیشتر احترام گذاشتند.

در مقابل، شهروز، یکی از جوانان کرد معتقد است که رفتار رهبر پ ک ک در طول سالهای فعالیتش جایی برای احترام نگذاشته و می گوید: «اوج آلان فقط فرد منفعت طلبی بود که ابتدا با دیدگاههای چپگرایانه اش بعضی مردم را گرد خود آورد و بعد رنگ جنبش کردی به آن داد، در این روند هم به همه خیانت کرد.»

در پرونده های سازمان اطلاعات ترکیه (میت) که در سالهای دهه هفتاد میلادی در باره اوج آلان تهیه شده، از وی به عنوان جوان کرد چپگرایی یاد شده که در دیدگاههای کمونیستی اش سفت و سخت است.

از این رو، میت پ ک ک را در ابتدا جدی نگرفت و آن را در زمره یکی از گروههای کوچک چپگرا شمرد اما اوایل سال ۱۹۸۱ که نخستین کنفرانس رسمی این حزب در اردوگاهی نزدیکی مرز سوریه و اردن برگزار شد، ماهیت پ ک ک و رهبرش نیز نمایان گشت.

 دستان پنهانی که گمان می رود با زندان ایمرالی در ارتباطند می توانند در هر جا مخالفان را سر به نیست کنند

سعاد روزنامه نگار کرد

در آن کنفرانس، اوج آلان یکی از نزدیکترین دوستانش را به اتهام همکاری با میت اعدام کرد تا بدین ترتیب از دیگر اعضا هم زهر چشمی گرفته باشد.

به دنبال این کنگره بود که پ ک ک برای نخستین بار در شهر شمدینلی آتش به روی سربازان ترک گشود و آغازگر جنگی شد که دامن کل منطقه را گرفت.

از همان هنگام نیز ترس از پ ک ک در دل مردم ترکیه و ساکنان این نواحی رخنه کرد، ترسی که همچنان پا برجا مانده است.

به اعتقاد سعاد، روزنامه نگار مستقل کرد، هراس مردم از پ ک ک و رهبر آن باعث شده که در طول این سالها کسی نتواند در اینمنطقه خواسته قلبی و مخالفت واقعی خود را با این گروه به زبان بیاورد.

سعاد به قتلهایی اشاره می کند که در طول این سالها رخ داده و گویا تمامی مقتولان کسانی بوده اند که علیه «آپو» سخن گفته یا فعالیت می کرده اند.

او می افزاید: «دستان پنهانی که گمان می رود با زندان ایمرالی در ارتباطند می توانند در هر جا مخالفان را سر به نیست کنند، همه می دانند قاتل کیست اما این قتلها همیشه به عنوان حوادثی با «فاعل مجهول» در میان انبوه پرونده ها گم می شود.»

به دنبال حرف سعاد کسانی که در جمع ما نشسته اند همگی تأکید می کنند که تنها راه نجات مردم این منطقه از این شرایط قرار گرفتنشان زیر چتر حمایتی دولت ترکیه است و این نیز به شناسایی حقوق کردها و از بین رفتن رفتار تبعیض آمیز نسبت به آنها نیاز دارد.

راننده مینی بوسی که ما را از لیجه بسوی دیاربکر باز می گرداند نوار کاستی را نشان می دهد و می گوید: «اگر می خواهی دور باطلی که مردم اینجا گرفتار آنند درک کنی، این نوار را گوش کن.»

در این کاست جوانی با لهجه کردی حرفهایش را به دختری به نام ثریا دکلمه کرده است، دختری که به خاطر فقر خانواده اش و از ترس اینکه ناچار به ازدواجی ناخواسته نشود به پ ک ک پناه برده است، جوان هم که به دلیل بیکاری نتوانسته مهریه ثریا را فراهم کند تا با او ازدواج کند، اکنون خود را مذمت می کند، می گوید نه ترکی را خوب می داند و نه کردی را بدرستی آموخته است و بعد خطاب به ثریا ادامه می دهد: «از سیاست چیزی نمی دانم اما از وقتی که تو به کوه رفته ای از همه متنفرم و به خاطرت شیشه ماشینهای پلیس را شکسته ام اما اگر دستم برسد رؤسای تو در کوه را هم خواهم کشت.»

با این وجود، تمام مردمان روستای فیس به آینده ای بهتر امیدوارند، آنها به نهال سروی اشاره می کنند که چند سال قبل به یمن بازگشتشان به روستا از سوی حزب خلق دموکراتیک (DEHAP) در این ده کاشته شد تا پیام آور فصلی نو همراه با صلح و آرامش برای این منطقه باشد.

این نهال اکنون به آرامی رشد کرده و در نقطه ای که روزی پ ک ک در آن حیات یافت ریشه در دل خاک دوانده است.

کردستان ترکیه: زندگی در آن سوی حصار

نفسیه کوهنورد

روزنامه نگار از ترکیه

حصار تاریخی دیاربکر، بزرگترین شهر کردنشین ترکیه، همچون مرزی بافته شده از سنگهای کبود، این شهر را به دو نیم قسمت کرده است، یک سو اسیر فقری آشکار و سوی دیگر در تقلای سر پوش گذاردن بر «نداری» پنهان.

در سمت فقیرنشین شهر انبوهی از خانه های کوچک و بی شکل در کنار خیابانها و کوچه هایی نه چندان مرتب صف کشیده اند و زباله هایی که هر ساعت شبانه روز کنار پیاده روها روی هم انباشته شده خبر از بی توجهی شهرداری به این بخش می دهد.

این تصویر کمابیش در مجاورت هر دو طرف حصار مشابه است اما با دور شدن از این دیوار، تفاوت این سو و آن سو هم رخ می نمایاند.

در آن طرف، آپارتمانها و ساختمانهای نسبتاً مدرن جای خانه های حقیر پشت حصار را گرفته و فروشگاهها ورستورانهای لوکس، خیابانهای منظم شهر را زینت داده اند.

برای تماشای تصاویری از دیاربکر اینجا را کلیک کنید

حتی نحوه پوشش مردمان دو سمت شهر نیز به گونه ای فاحش از یکدیگر متمایز است.

در بخش به ظاهر مدرن شهر دیگر بندرت می توان اثری از لباسهای محلی کردی را دید، گویی آن البسه مختص ورای حصار است و تداعی گر فقری که در این سو همه سعی در فراموش کردنش دارند.

با این حال، مینی بوسهای کوچک و فرسوده ای که هر روز بارها و بارها از این سو به آن سوی شهر می روند به نسیان فقر غالب در دیاربکر مجالی نمی دهند و دو سمت آن را خواه ناخواه به هم پیوند می دهند.

اما این شرایط فقط حکایت شهر دیاربکر نیست، بلکه فصلی است کوتاه از روایتی که در ترکیه جریان دارد.

گرچه در میانه این کشور حصاری این چنین مشهود کشیده نشده، چهره های بغایت متفاوت غرب و شرقش، آن را به نوعی به دو بخش تقسیم کرده است، وضعیتی که شاید جاده های ترکیه بهترین راوی آن باشند.

هرچه از غرب به شرق این کشور نزدیک می شوید اتوبانهای بین شهری با استراحتگاههای مدرن و پیشرفته جای خود را به جاده هایی با آسفالتهای ناهموار و گاه حتی گذرگاههای شوسه می دهند که جز قهوه خانه ها و رستورانهای بین راهی هیچ آسایشگاهی در آنها پذیرای مسافران نیست.

 بر بالای دروازه قدیمی شهر دیاربکر با لامپهای نئون جمله معروف آتاتورک نوشته شده: خوشا به حال آنکه می گوید ترک هستم

در شهرهای جنوب شرقی ترکیه همچون دیاربکر، حکاری، ماردین و … نیز دیگر هیچ اثری از آن زرق و برقها و استانداردهای اروپایی شهرهای غربی این کشور وجود ندارد.

انگار این شهرها جایی در رؤیای اروپایی شدن ترکیه نداشته اند و سالیان سال است که به دست فراموشی سپرده شده اند.

مدرنترین خیابان دیاربکر تقریباً مشابه یکی ازمعمولی ترین محله های استانبول یا آنکاراست و با این که در این شهر هم آثار باستانی بسیاری جای دارد، غیر از نصب چند نورافکن در اطراف آنها تلاش چندانی برای نگهداری یا شناساندنشان به توریستها دیده نمی شود.

البته این فقط یک روی سکه است و روی دیگر آن مسائلی بس ریشه دارتر را شامل می شود که در طول دهه های پیشین، ترکیه در این مناطق با آن دست به گریبان بوده است، مشکلاتی که در رأس آن «معضل کردها» قرار گرفته و دولت ترکیه تمام بی اقبالی اش به این نواحی را با همین مناقشه توجیه می کند.

هرچند این معضل از بدو تولد جمهوری ترکیه وجود داشته است در اواخر دهه هفتاد و اوائل دهه هشتاد میلادی رنگ جدی تری به خود گرفت و با جوانه زدن جنبش استقلال طلبی کردها در آن سالها به اوج خود رسید.

دولت ترکیه به بهانه سرکوب این حرکت، لوله تفنگهایش را بسوی شهرهای کردنشین نشانه گرفت و بدین ترتیب جنگی تمام عیار میان «کردها و ترکها» آغازشد، نبردی که کمابیش تاکنون هم ادامه دارد.

با این حال در کوچه پس کوچه های شهرها و روستاهای جنوب شرق ترکیه تمام این مسائل به گونه ای دیگرنمایان می شود و زمزمه ها و نجواهای مردم، تاریخ را طور دیگری بازگو می کند.

معضلی به نام ‹کردها›

بر بالای دروازه قدیمی شهر دیاربکر که یادگار هزاروششصد ساله دوران سلطه رومیان است، با لامپهای نئون جمله معروف مصطفی کمال پاشا بنیانگذار جمهوری ترکیه نوشته شده است: «خوشا به حال آنکه می گوید ترک هستم».

این در واقع پایه اصلی تعریفی است که قانون اساسی ترکیه درباره شهروندانش بیان می کند و بر اساس آن تمامی هموطنان را فارغ از قومیتشان «ترک» می خواند.

البته به نظر می رسد دلیل اصلی پافشاری آتاتورک و یارانش بر این اصل شرایطی است که در زمان پایه گذاری جمهوری با آن مواجه بودند.

ترکیه جدید در تکه ای کوچک از امپراطوری پهناور عثمانی تولد یافت، سرزمینی که قسمت عمده آن به واسطه وجود مذاهب و قومیتهای گوناگون به خاک دیگر کشورها پیوست یا بستر زایش کشورهای جدید شد و احتمالاً اگر ساکنان جمهوری ترکیه هم زیر چتر»ترک بودن» قرار داده نمی شدند، شاید اکنون نواحی شرقی این کشور نیز دیگر بخشی از خاک ترکیه نبود.

 این تصویر مانند فیلمی تکراری هر سال از سر در ایستگاه قطار دیاربکر اکران می شود و مردم برای آنکه بتوانند در باغهای فندق کناره دریای سیاه کاری پیدا کنند حاضرند یکدیگر را تکه و پاره کنند

جانان، خبرنگار محلی کرد

با این حال به رغم آنکه این اصل آغازین قانون اساسی ترکیه به مقتضای آن زمان شکل گرفته، در طول هشتاد سال گذشته همین اصل زمینه ساز بسیاری از مناقشه ها و کشمکشها میان دولت و قومیتهای مختلف این کشور بوده است، چرا که این تعریف به نوعی هویت دیگر قومها را نادیده گرفته و به عبارتی آنها را درون «هویت ترک» ذوب کرده است.

از طرفی، این اصل همواره ابزار برتری جویی ملی گرایان افراطی ترک را فراهم آورده و در حکم چماقی بوده که برای سرکوب دیگر قومیتهای ساکن این کشور بارها به کار آمده است.

معضل کردهای ترکیه نیز تا حد زیادی ریشه در این تعریف دارد که هنوز یکی از اصلی ترین مشکلات این کشور به شمار می رود.

فاروق بالیقچی، روزنامه نگار کرد و رئیس انجمن روزنامه نگاران جنوب شرق ترکیه با اشاره به این موضوع می گوید: «هشتاد سال است که کردها در ترکیه نادیده گرفته می شوند و از حقوق واقعی خود محرومند، آنها کرد هستند نه ترک و دوست دارند با هویت خودشان شناخته شوند».

فاروق از خانواده هایی سخن به میان می آورد که از سر لج با همین قوانین ترکیه فرزندانشان را به مدرسه نفرستاده اند زیرا تا مدتها بسیاری از والدین کرد بر این باور بوده اند که فرزندانشان در این مدارس از هویت خود فاصله گرفته، زبان مادری شان رافراموش خواهند کرد.

با اینکه کردهای ترکیه تعداد خود را جمعیتی بیش از سی میلیون نفر عنوان می کنند، تا همین چند سال پیش نه ترانه هایشان از تلویزیونهای این کشور پخش می شد و نه اجازه انتشار نشریه و کتاب به زبان کردی داشتند.

در این میان سربرآوردن حزب کارگران کرد (پ ک ک) در این نواحی به عنوان یکی از دلائل اصلی سختگیری و فشار دولت ترکیه بر کردها بیان شده است، حزبی که عبدالله اوج آلان در سال۱۹۷۸ پایه آن را گذارد و آغازگر مبارزه مسلحانه کردهای ترکیه شد.

این نبرد ظرف بیست سال هزاران کشته نظامی و غیرنظامی بر جای گذاشت و ترکیه را در وحشت حملات تروریستی فرو برد.

معصوم، جوان ۲۸ ساله ای که شاگرد کباب پزخانه ای در مرکز دیاربکر است و گویا سربازی اش را در بندر ازمیر در غرب ترکیه گذرانده و مدتی هم در همان شهر کار کرده می گوید: «همه جای ترکیه ما شهروند درجه دوم محسوب می شویم، بسیاری از ترکها حاضر نیستند به ما کار بدهند، حتی در دوران سربازی هم وقتی شهر محل تولدمان را می فهمیدند طوری رفتار می کردند که انگار ما دشمن بقیه ایم».

 سلیمان که با محمد و بحری در قهوه خانه ای ورق بازی می کند می گوید بیکاری در نهایت کینه ای عمیق در دل جوانان این منطقه ایجاد می کند و زمینه ساز تمایل آنها به گروههایی مانند پ ک ک می شود

به گفته معصوم این برخوردها بر زندگی خصوصی شان هم گاهگاهی سایه افکنده و بعضی وقتها باعث شده دخترانی که با وی در ازمیر آشنا شده اند به این دلیل که او کرد است، ترکش کنند.

زبیده، خانم میانسالی که کنار ما ایستاده و صحبتهایمان را گوش می کند نیز با تأکید به اینکه کرد نیست اما چندین سال در این شهر به آموزگاری مشغول بوده می گوید: «اگر در اینجا زندگی نمی کردم شاید بسیاری از این حرفها را غلو شده می پنداشتم ولی واقعاً این مسائل وجود دارد».

او یادآور می شود که کرد نیست و اکنون هم در شهر بورسا در غرب ترکیه زندگی می کند اما دوران جوانی اش در دیاربکر گذشته و الآن برای تجدید خاطره به این شهر آمده و بعد می افزاید: «دختر من زاده دیاربکر است و به رغم اینکه تنها شش سال در این شهر زندگی کرده و دوران تحصیلش را از ابتدایی تا دانشگاه در آنکارا به پایان رسانده، هنگام کاریابی به علت اینکه زادگاهش دیاربکر بوده بارها مانع استخدامش شده اند».

معصوم در ادامه به طعنه می گوید: «آنها به همه ما به چشم پ.ک.ک می نگرند».

این دقیقاً یکی از مهمترین مسائلی است که ساکنان شهرهای جنوب شرقی ترکیه با آن دست به گریبانند و بارها به همین دلیل به تعبیر فاروق، روزنامه نگار کرد، «تنبیه» شده اند.

وحشتی که هرگز فراموش نمی شود

خیابانهای شهر دیاربکر به گونه ای ملموس با مفهوم ترس در هم آمیخته اند، این را از واکنش مردم نسبت به کنجکاوی بیگانگان می توان حس کرد.

کمتر کسی حاضراست به سؤالات یک غریبه پاسخ دهد و در مقابل لنز دوربین او قرار گیرد، در نگاه مردم، بخصوص کسانی که در محله های فقیر نشین شهر زندگی می کنند، تردیدی همراه با دلهره به چشم می خورد، گویی هر پرسشگری را به دیده بازجو و مأمور امنیتی می نگرند که ممکن است برای آنها دردسرآفرین باشد.

علت این را باید در شرایطی جست که نزدیک به پانزده سال بر این شهر و نواحی اطرافش حاکم بوده و امکان زندگی عادی را از ساکنانش ربوده است، وضعیت فوق العاده ای که از سال ۱۹۸۷ به دنبال اوجگیری فعالیت پ ک ک در مناطق جنوب شرقی اعلام شد و شهرهایش را به پادگانی بزرگ مبدل کرد.

اما با آنکه این حکومت نظامی گسترده در سال ۲۰۰۲ پایان یافت هنوز رد پای آن روزها در نهاد بسیاری از مردم باقی مانده است.

آدم خان، جوان سی ساله ای که همراه دوستانش بر نیمکتهای کنار حصار نشسته، آن روزها را بخوبی در خاطر دارد، وی در زمان اعلام وضعیت فوق العاده تقریباً پانزده سال داشته و معتقد است تا آخر عمر آن شرایط را فراموش نخواهد کرد.

 بر فراز یکی از خیابانهای دیاربکر پوستر دانش آموزی آویخته شده که توانسته در کنکور امسال برای اولین بار رتبه اول را از آن این شهر کند

آدم خان می گوید: «نیمی از عمرم را همیشه در وحشت به سر برده ام، این را دوستانم هم تجربه کرده اند، وقتی هر صبح چشم باز می کردید اطراف شهر را پر از سرباز و ماشینهای نظامی می دیدید، به شما به چشم تروریست نگاه می کردند».

شیروان ۲۴ ساله هم در حالی که به دوستانش با حرکات چشم و ابرو اشاره می کند مبادا اجازه عکاسی از آنها را بدهند، خاطراتش از آن دوران را چنین باز گو می کند: «هر وقت از روستا به شهر می آمدیم در جای جای خیابانها و جاده ها بارها سربازها جلوی ماشین ما را می گرفتند و من و پدرم را پیاده می کردند و بعد مورد بازرسی بدنی قرار می گرفتیم، همیشه طوری با ما رفتار می شد که انگار جرممان اثبات شده است اما من آن موقع خیلی کوچک بودم و نمی توانستم دلیل این رفتارها را بخوبی بفهمم».

در ان سالها این مناطق شاهد درگیریهای خونین میان ارتش ترکیه و اعضای پ ک ک بود، درگیریهایی که در اوائل دهه ۱۹۹۰ شدت بیشتری یافت و منجر به کوچ اجباری هزارن نفر از دهات اطراف به شهر دیاربکر و دیگر شهرهای بزرگ شد، به طوری که طبق آمار رسمی شورای امنیت ملی ترکیه در سالهای ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۵ حدود ۹۵۳ هزار و ۶۸۰ نفر ناچار به ترک روستاهای خود شدند اما این رقم را سازمانهای غیردولتی بیش از یک و نیم میلیون اعلام کرده اند.

صلاح الدین چوپان، رئیس شعبه سازمان حقوق بشر و حمایت از مظلومان (مظلوم در) در شهر دیاربکر با اشاره به اینکه در دهه نود بیش از سه هزار روستا در اطراف این شهر تخلیه شده است می گوید: «قطعاً در آن دوران بسیاری از خانواده ها برای ثبت تعدادشان به استانداریها سر نزده اند برای همین تعداد واقعی قطعاً از تعداد رسمی بیشتر است».

علت اصلی کوچاندن مردم از روستاها در برگه ها ی شورای امنیت ملی ترکیه، ممانعت از حمایت و پشتیبانی روستاییان ار اعضای پ ک ک عنوان شده است.

مردان که ۴۶ سال از عمرش می گذرد و خود از روستایی در اطراف حکاری به دیاربکر آمده یاد آور می شود که در آن موقع مردم دهات دو راه بیشتر نداشتند، یا باید در ده مانده به عنوان محافظان شخصی با ارتش همکاری می کردند یا باید خانه و کاشانه شان را ترک می گفتند.

او می گوید: «در هر دو حالت مردم ضربه ای سخت می خوردند زیرا اگر در ده مانده، با ارتش همگام می شدند، پ ک ک مجالشان نمی داد و اگر می رفتند، سرگردان شهرها می شدند، در آن سالها پ ک ک صدها نفر را به جرم همکاری با ارتش به قتل رساند، حتی در گلوی بسیاری از اجساد به میزان حقوقی که از ارتش دریافت می کردند اسکناس فروشده بود».

اما شرایط فوق العاده، شکافی بس عمیق هم میان مردم این منطقه و نظامیان ترکیه ایجاد کرده است.

 اینها نسل جوانی اند که می توانند آینده این مناطق را رقم زنند، آنها مسائل را از دریچه ای دیگر می نگرند و بسیاری از کشمکشها را به خاطر ندارند

فاروق، روزنامه نگار کرد

قدیر که به همراه خانواده اش روستای خود را ترک کرده است در این باره می گوید: «کسانی که مانند من آن روزها را تجربه کرده اند اصلاً نمی توانند به سربازان ترک به چشم سربازان وطن خود نگاه کنند، چون در آن دوران حتی مادرها برای ترساندن کودکانشان و وادار کردن آنها به خواب از این جمله استفاده می کردند: «بخواب وگرنه سرباز می آید» ما با این ترسها بزرگ شده ایم».

این نگرش را تورقای، مهندس ۲۹ساله ای که اهل آنتالیا در غرب ترکیه است و دوره سربازی اش را در دیاربکر سپری کرده تأیید می کند.

به گفته او، با اینکه سربازها بیرون از پادگان یونیفرم بر تن ندارند، مردم از نحوه تراش موهایشان سرباز بودنشان را تشخیص می دهند و کمتر حاضر می شوند با آنها هم صحبت شوند.

هرچند وضعیت فوق العاده در سال ۲۰۰۲ از این مناطق رخت بربست، بسیاری ازمردم آن را باور نکرده اند.

محمدعلی، صاحب یکی از قدیمی ترین هتلهای دیاربکر می گوید: «تا وقتی پ ک ک هست و دولت هم گام مهمی در راه حل معضل کردها برنداشته است، وضعیت اضطراری در این نواحی همچنان ادامه خواهد داشت، گرچه الآن دیگر ایست بازرسیها را مثل سابق نمی بینید، هنوز همه مردم این شهر تحت نظر چشمهای پنهانند».

بیکاری و فقر، مهمترین معضل مردم جنوب شرق

در ایستگاه قطار شهر دیاربکر انبوهی از مردم با بقچه ها و چمدانهایشان در انتظار سوار شدن به قطاری اند که بسوی منطقه دریای سیاه خواهد رفت.

پیرو جوان و مرد و زن تلاش می کنند با هل دادن یکدیگر زودتر به سر صف برسند و هر چه سربازها به آنها اخطار می کنند که نظم را رعایت کنند گوششان بدهکار نیست.

جانان، خبرنگار محلی خبرگزاری دوغان می گوید که این تصویر مانند فیلمی تکراری هر سال از سر در این محل اکران می شود و مردم برای آنکه بتوانند در باغهای فندق کناره دریای سیاه کاری پیدا کنند حاضرند یکدیگر را تکه و پاره کنند.

جالب آنکه پلیس اجازه نزدیک شدن خبرنگاران را به کارگران نمی دهد و تأکید می کند کسی عکس نگیرد.

جلیل، یکی دیگر از خبرنگاران محلی که توانسته پنهانی عکس بگیرد علت ممانعت سربازان را چنین بازگو می کند: «این هم قسمتی از معضل کردها دراین کشور است که مانند بقیه مشکلاتشان همواره از سوی برخی مراکز قدرت با سانسور مواجه می شود»

 با آنکه پدر و مادر ملک کرد هستند او اصلاً زبان کردی را نیاموخته و حتی برخی از محاوره های عادی را هم متوجه نمی شود، می گوید خود را در درجه اول ترک می داند و دلیلی نمی بیند بر کرد بودنش پافشاری کند

در اطراف این شهر و دیگر نواحی جنوب شرقی ترکیه تنها تعداد انگشت شماری کارخانه به چشم می خورد.

در واقع بیست سال وضعیت فوق العاده و درگیریهای خونین مانع از آن شده که سرمایه داران ترک به این مناطق جذب شوند.

از سوی دیگر، خیل مهاجرانی که از روستاهای اطراف بناچار به شهرهایی مانند دیاربکر کوچ کرده اند نیز بیکاری را در این نواحی افزایش داده است.

علاوه بر این، با اینکه مدتی است باز گشت به روستاها آغاز شده بسیاری از جوانان کرد روستایی دیگر تمایلی به ماندن در دهات ندارند.

سلیمان، محمد و بحری، سه جوانی که در قهوه خانه ای مشغول ورق بازی کردنند می گویند هیچ کاری پیدا نکرده اند و نتوانسته اند برای فندق چینی هم بروند.

آنها هر روز صبح از روستا به شهر می آیند و با ماشینی که شراکتی خریده اند مسافر از دهات به دیاربکر می آورند اما مجبورند تمام روز را در این قهوه خانه بگذرانند تا شب که چند مسافر دیگر را به ده برگردانند.

سلیمان می گوید بیکاری در نهایت کینه ای عمیق در دل جوانان این منطقه ایجاد می کند و زمینه ساز تمایل آنها به گروههایی مانند پ ک ک می شود.

شهموز آقباش رئیس فدراسیون تجار و صاحبان صنایع جنوب شرق ترکیه هم معتقد است تنها راه حل معضل کردها در این کشور اقبال بیشتر سرمایه گذاران به این مناطق است و تأکید می کند که دولت باید مشوقهایی جذاب برای تحقق این امر در نظر گیرد.

البته در دو سال گذشته دولت ترکیه طرح بخشودگی مالیاتی را برای سرمایه گذاران در مناطق محروم به اجرا درآورده است اما به رغم این، هنوز تعداد اندکی حاضر شده اند برای راه اندازی پروژه هایشان به جنوب شرق ترکیه بیایند زیرا فقط رهایی از مالیات برای جذب سرمایه کافی نبوده و امنیت نیز نقش اصلی در این امر ایفا می کند.

این در حالی است که به گفته آقای آقباش، بسیاری از سرمایه گذاریها در این منطقه با شکست مواجه شده است.

فیض الله، یکی دیگر از تجار کرد در این باره می گوید: «بعضیها نمی خواهند این منطقه رشد کند زیرا توسعه این منطقه و رفع معضل بیکاری جوانان به زیان آنها تمام می شود».

او دقیقاً بیان نمی کند که چه کسانی مخالف بهبود وضعیت جنوب شرق ترکیه اند اما تأکید می کند در هر دو طرف ترک و کرد هم کسانی از هر گونه اقبال به این مناطق ناخشنود می شوند.

ولی برخی از مردم مانند گنجو، معتقدند نباید گناه عقبماندگی را مدام به گردن این و آن انداخت.

 در هر دو حالت مردم ضربه ای سخت می خوردند زیرا اگر در ده مانده، با ارتش همگام می شدند، پ ک ک مجالشان نمی داد و اگر می رفتند، سرگردان شهرها می شدند،

قدیر، روستایی کرد

او که در دانشگاه شهر قارص در شرق ترکیه اقتصاد می خواند در این باره می گوید: «درست است که دولت به منطقه ما کم توجهی کرده اما اگر وضعیت ما الآن اینطور است به این خاطر است که ما خودمان هم به خودمان خیانت کرده ایم».

وی یادآور می شود که زمانی مردم ماشینهای راهسازی را در این مناطق شبانه به آتش کشیدند و مصالحی را که برای ساخت مدرسه به یکی از دهات آورده شده بود به جایی نامعلوم منتقل کردند.

با این حال گنجو بر این باور است که نسل جوان اکنون به مسائل به گونه ای دیگر می نگرد و بسیاری از ساکنان این منطقه هم سر عقل آمده اند.

نسل جوان معضل کردها را فراموش کرده است؟

بر فراز یکی از خیابانهای دیاربکر پوستر دانش آموزی آویخته شده که توانسته در کنکور امسال برای اولین بار رتبه اول را از آن این شهر کند.

در ایستگاههای اتوبوس هم تصاویر دیگر دانش آموزان ممتاز دیاربکری نصب شده است.

اینها نسل جوانی اند که به گفته فاروق، روزنامه نگار کرد، می توانند آینده این مناطق را رقم زنند.آنها مسائل را از دریچه ای دیگر می نگرند و بسیاری از کشمکشها را به خاطر ندارند.

شاید بهترین نمونه از این نسل دسته ای از دانش آموزانی باشند که بر بالای حصار دیاربکر با معلمشان در حال قدم زدنند.

آنها همگی شاگردان مدرسه ای در همین شهرند و در کلاس دوم راهنمایی درس می خوانند، وقتی با آنها درباره نگاهشان به معضل کردها صحبت می کنیم، طوری جواب می دهند که انگار این مسئله ربطی به ایشان ندارد.

ملک، دختر پانزده ساله ای که در همین شهر چشم به دنیا گشوده می گوید: «بله این روزها این موضوع مطرح می شود اما به نظر من چنین چیزی وجود ندارد».

با آنکه پدر و مادر ملک کرد هستند او اصلاً زبان کردی را نیاموخته و حتی برخی از محاوره های عادی را هم متوجه نمی شود.

وی تأکید می کند که خود را در درجه اول ترک می داند و دلیلی نمی بیند بر کرد بودنش پافشاری کند.

ملک و دوستانش چیز زیادی از دوران وضعیت فوق العاده به خاطر ندارند.

سرکان یکی دیگر از اعضای گروه می گوید: «ما از ترور می ترسیم، دوست نداریم در شهرمان درگیری رخ دهد».

ثریا که معلم آنهاست درباره نسل جدید شهرهای کردنشین می گوید: «در شهرهایی مانند دیاربکر که مردم سعی در مدرن شدن دارند دیگر آن اصرار گذشته به آموختن زبان کردی هم وجود ندارد».

جالب آنکه دو سال قبل وقتی بالاخره پس از سالها کلاسهای زبان کردی در چند شهر جنوب شرقی ترکیه بازشد، صاحبان آنها به دلیل کم اقبالی مردم ناچار به تعطیلی این کلاسها شدند.

در مقابل، کلاس زبان انگلیسی که یک مرکز آموزشی آمریکایی در دیاربکر باز کرده، توانسته در مدت کوتاهی تعداد زیادی دانش آموز جلب کند.برفین، یکی از آموزگاران این مرکز با اشاره به تابلویی که بر سر در کلاس نصب شده و هشدار می دهد در داخل کلاس صحبت کردن به زبان ترکی ممنوع است، می گوید: «ببنید برای اولین بار در کلاسی در شهرهای کردنشین نه تنها زبان کردی که ترکی هم ممنوع است، الآن وقت آن رسیده که جوانان این منطقه و این کشور به مسائل جدی تری فکر کنند و آن همگام شدن با جهان است، چه لزومی دارد خود را اسیر یک زبان محلی کنند؟»

با وجود این، برفین تأکید می کند که هنوز بعضی از جوانان بزرگسالتر که برخی معضلات و تبعیضها را تجربه کرده اند در نهایت مانع از آن می شوند که دست کم تا مدتی نسل جدید هویت خود را فراموش کند و کینه های قدیمی قومش را ازیاد ببرد.

سال گذشته در مراسم جشن جمهوری ترکیه در یکی از مدارس ابتدایی دیاربکر، والدین و خواهر و برادرهای بزرگتر دانش آموزان به آنها اجازه حضور در مدرسه ندادند که همین موضوع باعث درگیری بین والدین و معلمان شد.

البته بسیاری مانند برفین بر این باورند که به رغم موضعگیریهایی از این دست، اگر مردم اطمینان پیدا کنند که حقوقشان پایمال نشده و هویتشان انکار نخواهد شد حداقل بسوی گروههای تندرو جلب نمی شوند و راههای مسالمت آمیزی برای حل مشکلاتشان خواهند یافت. به گفته رئیس سازمان غیردولتی حقوق بشر در شرق ترکیه، درسه سال اخیر به طور چشمگیری از تعداد کسانی که به پ ک ک می پیوستند کاسته شده است.با این حال هنوز ترکیه نتوانسته راه حلی جدی برای این معضل دیرینه خودبیاید

اما به نظر بردان، جوان ۲۶ ساله ای که دانشجوی حقوق است تا وقتی که ترک بودن بر ترکیه ای بودن سایه افکند معضل کردها هم در این کشور حل نشدنی باقی خواهد ماند.

شب هنگام که نورافکنهای اطراف حصار دیاربکر روشن می شود، او به لامپهای نئونی اشاره می کند که شعار معروف آتاتورک با آنها نوشته شده، لامپهایی که خاموشند، می گوید: «شاید این اولین گام در زدودن کینه های دیرینه و رفع اشتباهات گذشته باشد».

جه‌لال قه‌وامی دادگای ده‌کرێ

مانشێت نیوز، سنه: زانرا که بریاره «جه‌لال قه‌وامی» که ماوه‌ی یه‌ک مانگه له شاری سنه گیراوه، به تۆمه‌تی «تێکدانی شوێنه گشتیه‌کان» له دادگای گشتی ئه‌م شاره دادگای بکرێ.

هه‌و‌اڵنێری چاوه‌دێری مافی مرۆڤی کورد ڕایگه‌یاند که «ئیجلال قه‌وامی» ڕۆژنامه‌وان و ئه‌ندامی شۆڕای به‌ڕێوه‌به‌ری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان که ماوه‌ی مانگێکه له لایه‌ن هێزه‌کانی ئه‌منی ئێرانه‌وه گیراوه، ڕۆژی سێشه‌ممه‌، 23ی گه‌لاوێژ، به تۆمه‌تی «تێکدانی شوێنه گشتیه‌‌کان» له دادگای گشتی سنه، به هاوڕێیی «نیعمه‌ت ئه‌حمه‌دی» پارێزه‌ره‌که‌ی، به‌ره‌وڕووی دادگا ده‌بێته‌وه.

ئه‌وه له کاتێک دایه که پێشتر، دادگای شۆڕشی ئیسلامی سنه، ئیجلال قه‌وامی به تۆمه‌تی «هه‌وڵدان دژی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی» به 3 ساڵ و نیو سزای زیندان مه‌حکووم کردبوو و ئێستاش ناوبراو ماوه‌ی 1 مانگه له گرتووخانه‌ی سنه دایه.

وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ی کوردستان: ئێمه‌ شه‌ری پ.ک.ک ناکه‌ین

مانشێت نیوز، هه‌ولێر: شێخ جه‌عفه‌‌ر مسته‌فا، وه‌زیری هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان، ڕایگه‌یاند که ئێمه به هیچ شێوه شه‌ڕی پ.ک.ک ناکه‌ین به‌م شێوه‌ی که مالکی له‌گه‌ڵ تورکیا، په‌یمانی مۆرکردووه.

شێخ جه‌عفه‌ر مسته‌فا، وه‌زیری هێزی پێشمه‌رگه‌ی کوردستان، له‌به‌رانبه‌ر، ئیمزای ڕێککه‌وتننامه‌ی دژه تیرۆری مالکی و ئه‌ڕدۆغان، هه‌ڵوێستی نیشاندان و وتی که «ئێمه ئاماده‌ نین که به هیچ شێوه، شه‌ڕی پ.ک.ک بکه‌ین و باوه‌ڕ ناکه‌ین که به شه‌ڕ، کێشه‌ی پ.ک.ک چاره‌سه‌ر بکرێت، چونکه پ.ک.ک، کێشه‌یه‌کی سیاسی، ناوخۆی تورکیایه و ڕێگاچاره‌که‌شی سیاسیه.

شێخ جه‌عفه‌ر، به پ‌یو‌ک مێدیای گوت: ئه‌رته‌شی عێراق ناتوانێ ته‌نانه‌ت ئاسایشی گوندێکیش بپارێزێ و به پێی یاسای بنه‌ره‌تی عێراقیش، پاراستنی سنووره کان، به ئه ستۆی هێزی پێشمه‌رگه‌ نیه‌، به‌ڵکو به ئه‌ستۆی ئه‌رته‌شی عێراقه و ئه‌گه‌ر بێت و عێراق بریاری شه‌ر له‌گه‌ڵ پ.ک.ک‌ش ڕابگه‌یێنێ، هێزی پێسمه‌رگه‌، له‌م شه‌ره‌دا به‌شداری ناکات.

له لایه‌کی تریشه‌وه‌، «عه‌بدوڵره‌حمان چادرچی» ئه‌ندامی کۆنسه‌ری به‌ڕێوه‌به‌ری کۆما جیڤااکێن کوردستان، ڕایگه‌یاندووه که هه‌رچه‌شنه هێرشێکی حکومه‌تی مالکی دژ به پ.ک.ک «ده‌بێته‌ مایه‌ی شكست و روخانی حكومه‌ته‌كه‌ی مالیكی و دژایه‌تی‌ مالیكی‌ بۆ په‌كه‌كه‌، دژایه‌تی‌ كردنی‌ گه‌لی‌ كورده‌ » و سه‌باره‌ت به سه‌ردانه‌که‌ی مالکیش بۆ ئه‌نقه‌ره ده‌ڵێ که»باشتر وابوو ناوبراو به‌رێگه‌چاره‌ی‌ ئاشتییانه‌ و گفتوگۆی‌ دیموكراسی‌ كاری‌ بۆ چاره‌سه‌ر كردنی‌ مه‌سه‌له‌ی‌ كورد بكردایه‌ له‌ توركیا».

چادرچی بۆ مێدیاکانی باشووری کوردستان ده‌دوێ و ده‌ڵێ که هه‌ڵوێستی مالکی له‌مه‌ر کێشه‌ی پ.ک.ک‌یی به»دوژمنانه‌» وه‌سف كرد و وتی‌: «ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌یه‌، چونكه‌ دژایه‌تی‌ مالیكی‌ بۆ حزبه‌كه‌مان، دژایه‌تی‌ كردنی‌ گه‌لی‌ كورده‌»، ئاماژه‌شی‌ به‌ وته‌ی‌ سیاسییه‌ كورده‌كانی‌ عیراقدا كه‌ وتویانه‌، «لێدوانه‌كانی‌ مالیكی‌، گوزارشت له‌هه‌ڵوێستی‌ حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان ناكات».

حدکا، مانۆڕێکی سه‌ربازی بۆ پێشمه‌رگه‌کانی پێکهێنا

مانشێت نیوز، هه‌ولێر: به مه‌به‌ستی پێشوازی له 62مین ساڵی دامه‌زراندنی حدکا و ئه‌زموونی توانی جیسمی و نیزامی پێشمه‌رگه‌، به به‌شداری سکرتێری گشتی حدکا، چه‌ند ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی و فه‌رمانده‌ و سه‌دان پێشمه‌رگه‌، مانۆڕێکی سه‌ربازی له باشووری کوردستان به‌ڕێوه‌چوو.

ئه‌م مانۆره نیزامیه، که هۆی ئه‌نجامی «پێشوازی له 62مین ساڵڕۆژی دامه‌زراندنی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران و ئه‌زموونی ڕاده‌ی توانای جیسمی و تاکتیکی سه‌ربازی، هێزی پێشمه‌رگه‌ی حدکا ڕاگه‌یاندرا به به‌شداری، «مسته‌فا هیجری»، سکرتێری گشتی حدکا، «کاوه به‌هرامی» ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی و به‌رپرسی کۆمیسیۆنی سیاسی-نیزامی، ڕه‌حیم مه‌نگوڕی، جێگری ئه‌ندامی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی و ده‌یان فه‌رمانده‌ و سه‌دان پێشمه‌رگه‌ی حدکا تێیدا به شدار بوون، هێزه‌کانی پێشمه‌رگه، به چه‌ند تیمی نیزامی دابه‌شکراون و چه‌ند خاڵ و شوێنی جیاوازیان بۆ دابین کراوه و پاشان، هێرش، به‌رگری و داگیرکردنی خاڵه‌کان، پلانیان بۆ دڕێژراوه و به‌م شێوه مانۆڕێکی سه‌ربازی به‌رفراوان به‌ڕێوه‌چووه.

به گوێره‌ی کوردستان مێدیا، «مسته‌فا هیجری» سکرتێری گشتی حدکا، به‌شداری مانۆره سه‌ربازیه‌که‌ی هێزی پێشمه‌رگه بووه و له کۆتایی مانۆره‌که‌دا، سپاس و ماندوونه‌بوونی له پێشمه‌رگه‌کان کردووه و به تایبه‌ت ئاماده‌بوونی ڕێژه‌یه‌کی زۆری ژنان و کچانی پێشمه‌رگه‌ی له مانۆره‌که‌دا به جێگه‌ی خۆشحاڵی وه‌سفکردووه و پاشان ڕێز له پێشمه‌رگه‌یه‌کی دێرینی حدکا گیراوه.

عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان، به هۆی چاکوخۆشی له‌گه‌ڵ مه‌هه‌په‌، به توندی ره‌خنه‌ی له ده‌ته‌په گرت

مانشێت نیوز، ئیمراڵی: «عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان»، ڕێبه‌ری گیراوی پ.ک.ک، له دیداری ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی له‌گه‌ڵ پارێزه‌رانی، به توندی ڕه‌خنه‌ی له‌م چاکخۆشی و ته‌وقه‌کردنه‌ کرد که له ڕۆژی یه‌که‌می پارله‌مان له نێوان پارله‌مانتارانی کوردی DTP و سه‌رۆکی پارتی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌په‌رستی تورکیا هاته ئاراوه و ئاکه‌په‌شی به‌وه تاوانباار کرد که ده‌یه‌وێ، پێوه‌ندیه‌کانی پارتی دێمۆکراتی کوردستان و پ.ک.ک تێکبدات.

«عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان»، ڕۆژی چوارشه‌ممه‌ی ئه‌م حه‌وته‌یه‌ش ڕێگه‌ی پێدرا که پارێزه‌رانی ببینێ و له‌ دیداره‌که دا سه‌ره‌تا باسی له ڕه‌وشی ته‌ندروستی خۆی کرد و بارودپخی گرتووخانه‌ی ئیمراڵی به دژوار له‌قه‌ڵه‌م دا و ده‌ڵێ: ئه‌م دۆخه‌ی که من تێیدام زۆر ئاسته‌م و ناخۆشه، جێگه و یاخود، ڕه‌وشی گرتووخانه‌که‌م ده‌بی بگۆڕدرێ و ئه‌مه‌ش بریارێکی سیاسی پێویسته و لازمه که پارله‌مان هه‌ستێ بۆ ئه‌م کاره و ئه‌گه‌ر نه‌بوو له ڕێگه‌ی کۆنه‌سه‌ی ئه‌ورووپا و دادگای مافی مرۆڤی ئه‌ورووپا، پێویسته هه‌وڵ بدرێت. نه‌خۆشی سینۆزیته‌که‌م ڕۆژ به ڕۆژ قورستر ده‌بێت و گه‌رووم ده‌زوورێته‌وه و ئۆده‌که‌م که‌م ئۆکسیژێن و شی دار و بێ هه‌‌وایه. پێویسته شوێنه‌که‌م بگۆڕدرێ و ناشزانم که گه‌لۆ چی پێویسته بکرێ، به‌ڵام هه‌وڵی بۆ بده‌ن. ئێشی گوێم زۆرتر بووه و ڕادیۆیه‌که‌م ته‌نیا که‌ناڵێکی پێ ده‌گیرێ و رۆژنامه‌کان یه‌ک مانگ دواتر به ده‌ستم ده‌گه‌ن. نازانم تا که‌ی ده‌توانم، ده‌وام بێنم به‌ڵام، به‌ڵام دیسانیش به‌رخۆدان ده‌که‌م.

ئۆجه‌لان سه‌باره‌ت به ڕاپۆرتی کۆنسه‌ی ئاسایشی ئه‌ورووپا که باس له پێوه‌ندی نێوان ده‌ته‌په و پ.ک.ک ده‌کات ده‌ڵێ: خۆ ئه‌وه شتێکی شاراوه نیه، ئاشکرایه که پێوه‌ندیان هه‌یه و ده‌ته‌په درێژه‌ی پ.ک.ک‌یه. به‌ڵام ئه‌م ڕاپۆرته شتی تر نیشان ده‌دات. ساڵی 2005 له نێوان تورکیا و ئه‌ورووپا، ڕێککه‌وتنێکی مه‌زن کراوه، به پێی ئه‌م ڕێککه‌وتنه تورکیا له کێشه‌ی قوبرس و کێشه‌کانی تری له‌گه‌ڵ یه‌کێتی ئه‌ورووپا، ئیمتیاز ده‌دات و له‌م لاشه‌وه، ئه‌ورووپا پشتیوانی له تورکیا ده‌کات تا پ.ک.ک بپاڵێوێ و له‌ناوی به‌رێت.

چوونی کوردان بۆ پارله‌مان، بۆ ده‌وڵه‌ت چاوه‌ڕوان نه‌کراو بوو

ئۆجه‌لان، ڕێبه‌ری گیراوی پ.ک.ک، ئاکامه‌کانی هه‌‌‌ڵبژاردنی تورکیاشی لێکداوه و وتی: ده‌وڵه‌ت چاوه‌ڕوانی نه‌ده‌کرد که کوردان بتوانن بچنه پارله‌مان و ئه‌مه‌ش بوو به سورپرایزێک، بۆیه‌ش تا ئێستا هیچ نه‌خشه و پلانێکی له‌مباره‌وه نیه و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی که وای بیرده‌کرده‌وه، به‌نداوی له‌سه‌تا 10ی هه‌ڵبژاردن پێش به چوونی کوردان بۆ پارله‌مان بگرێ، نه‌بوو.

ئه‌م ڕێگه‌ هی نه‌وه‌ته‌کانه و بۆ ئه‌مرۆ نابێت و ئه‌مجاره ده‌وڵه‌ت هه‌وڵی دا به درێژ کردنی به‌رگه‌کانی ده‌نگدان و ئێستاش ده‌یه‌وێ که سه‌باحه‌ت تونجه‌ل، له پارله‌مانتاری دوور بخاته‌وه و ئه‌گه‌ری ئه‌وه‌ هه‌یه که له ڕێگه‌ی تریش که‌ڵکو وه‌ربگرێ بۆ که‌مکردنه‌وه‌ی ڕێژه‌ی کوردان له پارله‌مان و بۆیه‌ش باشتره که سه‌ڕنجی ئه‌مانه بدرێت.

ئۆجه‌لان سه‌باره‌ت به ئاکامه‌کانی هه‌ڵبژاردن هه‌روه‌ها وتی که من به‌م زوانه لێکدانه‌وه‌ی خۆم سه‌باره‌ت به هه‌ڵبژرادنه‌کان ئاشکرا ده‌که‌م و هۆشداره‌کانی خۆشم ده‌ده‌م به‌ڵام سه‌باره‌ت به ته‌وقه‌کردن و چاکخۆشی کردن له‌گه‌ڵ مه‌هه‌په‌، ئۆجه‌لان به توندی ڕه‌خنه‌ی له ده‌ته‌په گرت و وتی: به هیچ شێوه بیریشم له‌مه نه‌ده‌کرده‌وه‌، ده‌مه‌وێ بلێم که ئه‌مه زۆر سه‌یره، خۆ سیاسه‌ت ئاوا ناکرێ، سیاسه‌ت ده‌بی بنه‌مای هه‌بێت، پڕه‌نسیپی هه‌بێت، له سه‌ر گرتنی مافی کوردان و بوونیان، ده‌ستی مه‌هه‌په ده‌کوشن؟ ڕوانگه‌ی باخچه‌لی له‌مه‌ر کورد وکێشه‌ی کورد چیه؟ ده‌زانم که چ ڕوانگه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌په‌رستانه‌ی هه‌یه.  «زیا گۆگاڵپ» ده‌ڵێ که «کورد بێ تورک نابێت و تورکیش بێ کورد» و نایه‌وێ که کوردان جیاببنه‌وه‌ و ده‌شڵێ «مه‌سه‌له‌ی کورد، تورکه و مه‌سه‌له‌ی تورک، کورد» و باش ده‌زانم که جیاوازی نه‌ته‌وه‌په‌رستی نێوان زیا گۆگاڵپ و تورکه‌ش (سه‌رۆکی پێشووی مه‌هه‌په) و نیهات ئاتاسیز، چیه.

ئۆجه‌لان دیسان ڕه‌خنه‌ له‌م کرده‌وه‌ی ده‌ته‌په له پارله‌مان ده‌گرێ و ده‌ڵێ سیاسه‌ت ده‌بی بنه‌مای هه‌بێت و کوردان باشتره پڕۆگرامێکی سیاسی فره بنه‌ما و پڕه‌نسیپی دبڕێژن. چۆن ده‌بێت «سڕی ساکیک» به ناوی هه‌ر که‌س قسه‌ بکات، من دوژمنی ساکیک نیم، به‌ڵام بۆی نیه که بۆخۆی و به‌ته‌نیا سیاسه‌ت بکات.

ئۆجه‌لان ده‌ڵێ: پێشتر وتووبووم که ئه‌م هه‌ڵبژاردنه ده‌بێته، ڕکه‌به‌ری نێوان ئیسلامی کۆنسێرڤاتیڤی نه‌ته‌وه‌په‌رست و لایه‌نی نه‌ته‌وه‌په‌رستی «ده‌وڵه‌ت-نه‌ته‌وه‌» و ئاشکرا بوو که ڕوانگه‌ی مه‌هه‌په و جه‌هه‌په شکه‌تی هێنا و له‌مه‌ودوا جه‌هه‌په‌، پاشگه‌ردانی زۆرتری ده‌بێت و ده‌گاته ژێر به‌نداوی له سه‌تا 10 و ورده ورده کۆتایی پێدێت. کێشه‌ی ئاکه‌په‌ش له هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکایه‌تی کۆمار دا قووڵتر ده‌بێته‌وه.

ئاکه‌په‌ له‌مه‌ودوا درێژه‌ به هه‌مان سیاسه‌تی ده‌دات که تا ئێستا پێڕه‌وی کردووه. ئاکه‌په به پشتیوانی ئه‌مریکا، درێژه به ڕێگه‌ی ده‌دات و له لایه‌ک ڕازی بووه که سیسته‌مێکی کوردی حکومی له باشووری کوردستان پێکبێت و ته‌نانه‌ت قه‌بوول ده‌کات که هه‌رێمی کوردستان ببێته سه‌ربه‌خۆش، به‌ڵام له‌م لاشه‌وه‌، به دانی ئیمتیاز له چاره‌سه‌ری کێشه‌ی قوبرس و په‌ره‌پێدان به پێوه‌ندیه‌کانی له‌گه‌ڵ یونان، ئه‌مریکاش، پشتیوانی له تورکیا ده‌کات دژ به پ.ک.ک.

ئاکه‌په‌ زۆر کوردی به زه‌بری پاره کڕیوه و ئه‌مه په‌ره‌ ده‌ستێنێ و له‌م لاشه‌وه، تورکیا ده‌یه‌وێ پ.ک.ک و پارتی دێمۆکراتی کوردستان له‌یه‌ک بکاته دوژمن. نه‌جێر، شتی وا نابێت، پ.ک.ک و پ.د.ک، له‌یه‌ک ناپچڕێن، یه‌کێتی و پارتی په‌یمانی ستراتێژی دوو لایه‌نه ده‌به‌ستن و پاشان جه‌بهه‌یه‌کی یه‌کگرتووی نه‌ته‌وه‌یی دا، پ.ک.ک‌ش دێته ناو هاوپه‌یمانیه‌که و تورکیاش لازمه ئه‌وه‌ی بزانێ.

پ.ک.ک سێ ڕێگه‌ی له پێشه

ئۆجه‌لان، ڕێبها‌ری گیراوی پ.ک.ک له درێژه‌ی لێدوانه‌کانی دا بۆ پارێزه‌ران ئه‌مجاره دێته سه‌ر باسی پ.ک.ک و ده‌ڵێ که «ده‌یانه‌وێ پ.ک.ک بکێشنه ناو سیسته‌مێکی دێمۆکراتیک، بۆ ئه‌وه‌ش پێویسته ده‌وڵه‌ت کوردان به فه‌رمی بناسێ. ئه‌گه‌ر ئه‌م یه‌که ڕووبدات، منیش یارمه‌تیان ده‌که‌م.  به‌ڵام ئه‌گه‌ر کوردان نه‌ناسن و نه‌یانه‌وێ که مافه‌کانیان بده‌ن، پ.ک.ک به‌رخۆدان ده‌کات. شه‌ڕ په‌ره بستێنێ، پ.ک.ک ده‌توانێ ڕێگه‌ی جیاواز بگرێته به‌ر.

یه‌که‌م: پ.ک.ک ده‌توانێ ببێته به‌شێک له‌و هاوپه‌یمانی کورد و شیعه که تاڵه‌بانی پێشاهه‌نگی ده‌کات

دووهه‌م: له‌گه‌ڵ بارزانی بچێته ناو ئه‌و هاوپه‌یمانیه‌ی که بارزانی و ئه‌مریکا و ئیسرائیل له‌گه‌ڵ یه‌ک هه‌یانه

سێهه‌م ئه‌وه که پ.ک.ک ده‌توانێ سه‌ربه‌خۆ بمێنێته‌وه.

ئه‌وه‌ش ستێکه که خۆیان بڕیاری له‌سه‌ر ده‌ده‌ن و چونکه من لێره له‌خۆوه قسه ده‌که‌م، بۆ چاره‌سه‌ری کۆماری دێمۆکراتیکمان داخواز کرد که پرۆژه‌یه‌که و ده‌بێته قازانج بۆ ده‌وڵه‌تی کوردانیش.

ئۆجه‌لان دێته سه‌ر باسی ئاکه‌په و جه‌هه‌په و ده‌ڵێ که جه‌هه‌په سه‌ره‌ڕای ئه‌وه که ئیدعا ده‌کات، که‌ماڵیست نیه و ئاکه‌په‌ش هه‌ر وه‌ک ئه‌وه‌ی که مێدیای عه‌ره‌بی (ئه‌لجه‌زیره) پێناسه‌ی کردوون، «عوسمانیه نوێیه‌کان»ن. ده‌ڵێن که ئیسلامێکی کۆنسێرڤاتیڤه، ڕوانگه‌ی ئاکه‌په مه‌ترسیداره و چونکه له ڕوانگه‌ی ئێمه‌وه‌، کۆماری دێمۆکراتیک، سه‌ره‌کیترین ڕێگه‌ی ڕزگاریه. ئه‌مریکا بازارێکی 80 میلیارد دۆلاری چه‌کی له ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ده‌سپێکردووه و ئێرانیش خه‌ریکه پڕچه‌ک ده‌کرێ و وڵاته عه‌ره‌به‌کان پشتیوانی ماڵی له تورکیا ده‌که‌ن و به‌ریتانیاش به هه‌مان شێوه پشتیوانی سیاسی له پلانه‌کانی ئه‌مریکا بۆ تورکیا ده‌کات.

ده‌ته‌په پڕۆگرامی سیاسی دابڕێژێ

ده‌ته‌په پێویسته هه‌ر له ئێستاوه، ده‌ستبه‌کات بێت و پرۆگرامی به‌ره‌و پێش ساز بکات. لازمه که له‌یلا زانا پشتیوانیان بکات و هێزیان پێ بدات. بزووتنه‌وه‌ی جیڤااکی دێمۆکراتیک، پێویسته به‌ڕده‌وام بێت. له هه‌موو به‌شه‌کانی کۆمه‌ڵگا، گرووپ سازی و ڕێکخستن ده‌بی ساز بکرێت، بزووتنه‌وه‌یه‌کی نوێی دێمۆکراتیک و له سه‌ر بنه‌مای سه‌ره‌کی دێمۆکراسی و ئابوورێکی سیاسی جوان دابڕژن. ئه‌م ڕێکخستنه نوێیه، بۆ هه‌موو که‌س پێویسته. له ناو هه‌موو به‌شه‌کان دا، له ناو لاوان و ژنان و فێمێنیسته‌کان و هه‌ر لایه‌نێک.

ئۆجه‌لان به ده‌ته‌په ده‌ڵێ که ڕه‌خنه له ئاکه‌په ده‌گرن و ده‌ڵێن که پاره‌ی داوه‌ته خه‌ڵک، ئێوه‌ش ئه‌مه بکه‌ن، ئێوه‌ش، مێشکتان و هه‌رچی له چه‌نته دا هه‌تانه بیده‌نه هاوڵاتیان.(مه‌به‌ست پڕۆگرامی سیاسی)

برچسب‌ها: , , , , ,

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: