ئەرشیوی مانگی حەوتی ساڵی ٢٠٠٧ی ئاژانسی دەنگوباسی مانشێت/ ٤

ڕێکخراوی هەواڵنێرانی بێسنوور: به گیرانی قه‌وامی، ئێران درێژه‌ به سه‌رکوتی ڕۆژنامه‌وانان ده‌دات

مانشێت نیوز، پاریس: ڕێکخراوی هه‌والنێرانی بێ سنوور ڕایگه‌یاند که ئێران به گرتنی «ئیجلال قه‌وامی» ڕۆژنامه‌وانی کورد، به کرده‌وه بۆته مه‌زنترین گرتووخانه‌ی ڕۆژنامه‌وانانی جیهانی وهه‌ر ئێستا 7 ڕۆژنامه‌وان له گرتووخانه‌کانی ئێراندان.

ڕێکخراوی هه‌واڵنێرانی بێ سنوور له نوێترین ڕاپۆرتی خۆیدا وێڕای ئاماژه به گیرانی «ئیجلال قه‌وامی» ڕۆژنامه‌وانی کورد ده‌کات و ده‌لێ که به گیرانی قه‌وامی، ئێستا 7 ڕۆژنامه‌وان له گرتووخانه‌کانی ئێران دان و به‌م شێوه‌ش دیسان ئێران مه‌زنترین گرتووخانه‌ی ڕۆژنامه‌وانان له ڕۆژهه‌لاتی ناڤینه.

به‌یاننامه‌ی ڕێکخراوی هه‌واڵنێرانی بێ سنوور سه‌باره‌ت به ڕه‌وشی چاپه‌مه‌نی و ڕۆژنامه‌وانان به‌م شێوه‌یه:

له کاتێک دا که وه‌زیری فه‌رهه‌نگی ئێران، چاپه‌مه‌نی و ڕاگه‌یاندن به «کوده‌تای ئارام» دژ به ده‌سه‌ڵات تۆمه‌تبار ده‌کات، هه‌واڵنێرانی بێ سنووریش، سه‌رکوت‌ی سه‌ره‌رۆیانه‌ی چاپه‌مه‌نی له ئێران مه‌حکوم ده‌کات. له‌ حه‌وتووی ڕابردوو دا ده‌زگای قه‌زایی ئێران ده‌ستووری داخستنی رۆژنامه‌ی «هم میهن» و «مشارکت»ی داوه و هه‌واڵنێری «ئیلنا»ش له رۆژی 20ی پووشپه‌ڕ داخرا و فیلته‌ر کرا.

به‌رپرسانی ئێرانی ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاند به پیلانڕێژی دژ به ده‌سه‌ڵات تۆمه‌تبار ده‌که‌ن و نووسنی هه‌واڵ و بابه‌ت به‌ نائارام کردنی ئێران وه‌سف ده‌که‌ن و ئه‌م لێدوانانه‌ش ته‌نیا بیانووهێنانه‌وه بۆ سانسۆر و داخستنی ڕۆژنامه‌کان و داخستن و فیلته‌ر کردنی مالپه‌ر و ناوه‌نده‌کانی خه‌به‌ریه و نوێنه‌رایه‌تی سه‌رکۆمار، ده‌وله‌ت و ده‌زگای قه‌زایی ده‌یانه‌وێ دوایین ده‌نگی سه‌ربه‌خۆ له ناو چاپه‌مه‌نی و ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن دا، بێ ده‌نگ بکه‌ن و کڕنۆشیان له به‌رانبه‌ر ده‌سه‌لات پێ بێنن و ئه‌وه که ئه‌م یه‌که‌ نه‌کات، سه‌رکوت ده‌کرێ و داده‌خرێ و گووشاری بۆ دێت.

ڕۆژنامه‌ی هم میهن ڕۆژی 13ی پووشپه‌ر به بڕیاری دادستانی تاران قازی مورته‌زه‌وی داخرام و تۆمه‌ته‌که‌شی، تاوان له دادگایی پێشووی دا ڕاگه‌یاندرا و پاشان باس له سکاڵای نوێ له‌م رۆژنامه‌ کرا. هم میهن، جاری یه‌که‌م سالی 1379 و کاتێک که نووسراوه‌یه‌کی سه‌باره‌ت به پێوه‌ندی نێوان ئه‌مریکا و ئێران بڵاوکرده‌وه‌ داخرا و 23ی بانه‌مه‌ری ئه‌مسال ده‌ستی به وه‌شانی خۆی کرده‌وه‌ و به‌ڵام دیسان داخرا.

ڕۆژی 12ی پووشپه‌ر، رۆژنامه‌ی مشارکت، ئۆرگانی فه‌رمی به‌ره‌ی موشارکه‌ت که ئه‌ویش له ساڵی 79وه داخرابوو، به حوکمی کۆتایی دادگای تاران به یه‌کجاری داخرا و ڕاوێژکاری به‌شی ڕاگه‌یاندنی ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد، به فراسن پڕێسی ڕاگه‌یاند که مشارکت بۆته بنکه‌ی به‌رهه‌ڵستکارانی ده‌وله‌ت و هۆکارێک بۆ لاوازکردنی ده‌سه‌‌ڵات و کرده‌وه‌ی تێکده‌رانه و ئامانجی ڕووخاندنی نه‌رمی حکومه‌ته.

مه‌سۆوود حه‌یده‌ری، به‌رپرسی ئاژانسی ده‌نگوباسی ئیلنا، ڕۆژی 14ی پووشپه‌ر پاش مانگه‌ها گووشار و هه‌ڕه‌شه ناچار بوو که ئیستفا بکات. ئیلنا له سالی 891 دامه‌زرا و ناوه‌ندێکی نیزێک به ڕێفۆرم خوازه‌کان بوو و له‌م مانگانه‌ی دواییدا، گووشاری زۆری ده‌وڵه‌تی له سه‌ر بوو و به‌م هۆیه که ته‌نیا ئاژانسێک بوو هه‌اڵ و بابه‌ت و چالاکیه‌کانی بزووتنه‌وه ی ژنان، کرێکاران، خوێندکاران و بزووتنه‌وه‌کانی پڕۆتیستۆیی بڵاوده‌کرده‌وه‌، به‌شداری له کۆنفرانسه‌کانی رۆژنامه‌وانی سه‌رکۆمار و به‌رپرسانی ڕه‌ژیمی لێ قه‌ده‌غه کرابوو و چه ند کاتژمێر پێش له داخرانی فه‌رمی ڕاگه‌یاندراوی، فیلته‌ر کرا.

مه‌حموود ئه‌حمه‌دی نه‌ژاد و ئایه‌توڵا خامنه‌یی، ڕێبه‌ری ئایینی ئێران، له لایه‌ن ڕێکخراوی هه‌واڵنێرانی بێ سنوور له نێو ئه‌م 28 که‌سه له ڕێبه‌رانی جیهان دان که به دوژمنانی ئازادی ڕامان و چاپه‌مه‌نی ناسراون و هه‌ر ئێستا به گیرانی 4 ڕۆژنامه‌‌وانی کورد به ناوه‌کانی «محه‌ممه‌د سه‌دیق که‌بوودوه‌ند»، «ئیجلال قه‌وامی»، «کاوه‌ جه‌وانمه‌رد»، «عه‌دنان حه‌سه‌نپوور» و دوو رۆژنامه‌وانی ئازه‌ری به ناوه‌کانی «سه‌عید مه‌تین پوور» و «سه‌عید محه‌ممه‌دی موغانلو» و ڕۆژنامه‌‌وانێکی فارس به ناوی «محه‌ممه‌د حوسێن فه‌لاحیه» و «عه‌لی فه‌ره‌حبه‌خش» مه‌زنترین گرتووخانه‌ی ڕۆژنامه‌وانانی رۆژهه‌لاتی ناڤینه.

پژاک پشتیوانی له مانگرتن و پڕۆتیستۆی هاوڵاتیانی کوردستان بۆ د. قاسملوو ده‌کات

مانشێت نیوز، مه‌هاباد: زانرا که پارتی ژیانی ئازادی کوردستانیش پشتیوانی له مانگرتن و هه‌رچه‌شنه چالاکیه‌کی پڕۆتیستۆیی ده‌کات سه‌باره‌ت به ساڵڕۆژی تیرۆری دوکتۆر عه‌بدوڵڕه‌حمان قاسملوو، ڕێبه‌ری شه‌هیدی حدکا.

به پێی زانیاریه‌کان، لایه‌نگران و ئه‌ندامانی پژاک له شاری مه‌هاباده‌وه، ڕایانگه‌یاندووه که لاوانی وڵاتپارێز و ئاپۆچی کوردستان، ده‌نگی ناڕه‌ایه‌تی خۆیان ده‌خه‌نه پاڵ ده‌نگی ناڕه‌زایی و سه‌رمه‌زارکردنی ڕه‌ژێمی ئاخوندی به بۆنه‌ی تیرۆری وه‌حشیانه‌ی دوکتۆر قاسملوو و داوایان له سه‌رجه‌م کوردستانیان کردووه که به هه‌ر جۆره بۆچوون و ئایدیالۆژیه‌ک، ڕۆژی 22ی پووشپه‌ڕ، یه‌کبگرن و به یه‌ک ده نگی دژ به ئێران ڕابوه‌ستن.

به گوێره‌ی ماڵپه‌ڕی ڕۆژهه‌ڵات، پژاک، داوا له خه‌ڵکی کورد ده‌کات بۆ پڕۆتیستۆکردنی تیرۆری ناجوامێرانه‌ی دوکتۆر قاسملوو، ڕێبه‌ری حدکا، جلوبه‌رگی ڕه‌ش بپۆشن، مان له خواردن بگرن و ئه‌م ڕووداوه‌ هه‌ژێنه‌ره شه‌رمه‌زار  و پڕۆتیستۆ بکه‌ن.

لاوێکی ته‌مه‌ن 17 سالی سنه‌یی به ئیعدام مه‌حکووم کرا

مانشێت نیوز، سنه: تازه‌لاوێکی سنه‌یی به ناوی «موسلیح زه‌مانی»، پاش تێپه‌ڕبوونی 4 ساڵ له زیندانی بوونی به سزای له‌سێداره‌دان مه‌حکووم کرا.

لقی 27ی دادگای پێداچوونه‌وه‌ی دیوانی به‌رزی ره‌ژیم و به سه‌رۆکایه‌تی محه‌ممه‌د ڕه‌زا بروجه‌ردی و ڕاوێژکاری سه‌ید حه‌سه‌ن جه‌عفه‌ری، سزای له‌سێداره‌دانیان بۆ موسلیحی 17 ساڵانه په‌سه‌ند کرد و بۆ به‌ڕێوه‌چوونی حکومه‌که‌ به‌رپرسانی قه‌زایی سنه‌یان ئه‌رکردار کرد.

ئه‌نجومه‌نی پارێزڤانی له گیراوانی سیاسی و مافی مرۆڤ له ئێران ڕایگه‌یاند که «موسلیح زه‌مانی» تازه‌لاوی ته‌مه‌ن 17 ساله‌ی سنه‌یی به تۆمه‌تی پێوه‌ندی سێکسی له‌گه‌ڵ دۆسته‌ کچه‌که‌ی چه‌ند ساڵه له گرتووخانه‌دایه و به پێی ماده‌ی 105ی سزای ئیسلامی به له‌سێداره‌دان مه‌حکووم کراوه.

کۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشان، ڕایگه‌یاند که کۆتایی به کێشه‌کانی ناوخۆی ئه‌م حیزبه هاتووه

مانشێت نیوز، سلێمانی: کۆمیته‌ی ناوه‌ندی کۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشان له به‌یاننامه‌یه‌ک دا ڕایگه‌یاند که پاش ماوه‌یه‌ک گفتگۆی چڕوپڕ و هاوڕێیانی، ئه‌م کێشه ناوخۆیانه ی که ماوه‌یه‌که له سه‌ر تۆڕی ئینته‌رنێت و گۆڤار و ڕۆژنامه‌کان باسی لێوه‌ده‌کرا، کۆتایی پێهاتووه.

ماوه‌یه‌که له‌مه‌وبه‌ر، ڕێکخستنه‌کانی سکاندیناڤیایی کۆمه‌ڵه‌ی زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان، ڕه‌وتی ڕێفۆرمیان ڕاگه‌یاندبوو و ڕه‌خنه‌ی توندیان ئاراسته‌ی زۆرینه‌ی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی ئه‌م پارته‌ ده‌کرد و ده‌یانه‌ویست که ئه‌گه‌ر چاکسازی له ناو ڕیزه‌کانی کۆمه‌له‌ دا نه‌یه‌ته ئاراوه، له‌م حیزبه جیا ده‌بنه‌وه، به‌ڵام پاس ماوه‌یه‌ک گفتگۆ و لێکدانه‌وه‌، بڕیار درا که ره‌وتی ڕیفۆرم هه‌ڵبوه‌شێته‌وه و ئینشعاد له‌ کۆمه‌له‌ دا نه‌یه‌ته‌ ئاراوه.

بۆ خوێندنه‌وه‌ی ده‌قی ڕاگه‌یاندنه‌که‌، تکایه‌ ئێره کلیک بکه‌ن:

ڕاگه‌یاندنی کۆمیته‌ی ناوه‌ندی کۆمه‌ڵه سه‌باره‌ت به پته‌وترکردنی یه‌کڕیزی و یه‌کگرتووی

کوژران و بریندار بوونی 3 عه‌سکه‌ری تورک له پێکدادانه‌کانی ئه‌رته‌ش و هه‌په‌گه‌ دا

مانشێت نیوز، ئامه‌د: له ئاکامی سه‌ڕێک دا له ناوچه‌ی گه‌نجی سه‌ر به چه‌ولیک، له نێوان گه‌ریلاکانی هه‌په‌گه‌ و ئه‌رته‌شی تورکیا دا شه‌ڕێک هاته ئاراوه و له ئاکام دا سه‌ربازێک کوژرا و دوێنێش له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی مینێکی چێندراو، سه‌ربازێک کوژرابوون و یه‌کی تر بریندار ببو.

به گوێره‌ هه‌واڵێکی ئاژانسه‌کانی تورکیا، شه‌وی ڕابردوو له ناوچه‌ی گه‌نجی سه‌ر به شاری چه‌ولیک (بینگوڵ) له نێوان گه‌ریلاکانی هێزی پاراستنی گه‌ل و ئه‌رته‌شی تورکیا شه‌ڕێک هاته ئاراوه و له ئاکام دا سه‌ربازێک کوژرا و ئه‌گه‌رچی باس له برینداربوونی سه‌ربازانیش ده‌کرێ، به‌لام ڕێژه‌یه‌کی دیاری کراو ئاشکرا نه‌بووه.

دوێنێش له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی مینێکی چێندراو دا له گوندی ده‌ره‌کۆی سه‌ر به که‌ماهی ئه‌رزه‌نجان، به ماشێنێکی سه‌ربازی دا عه‌سکه‌رێکی تورک کوژرا و یه‌کی تریش بریندار بوو و ئه‌مه له کاتێک دایه که پ.ک.ک ماوه‌ی 10 مانگه ئاگربه‌ستی یه‌کلایه‌نه‌ی ڕاگه‌یاندووه و مانگێکیشه نوێی کردۆته‌وه وڕایگه‌یاندووه که نایه‌وێ تا کۆتایی پڕۆسه‌ی هه‌لبژاردن ئاڵۆزی بێنێته ئاراوه‌، به‌ڵام ئه‌رته‌ش به‌رده‌وامه له سه‌ر هێرش و ئۆپێراسیۆنه‌کان به ده‌یان هه‌زار عه‌سکه‌ر و سه‌دان تانک و زرێپۆش و هێلیکۆپته‌ره‌وه.

مانگرتنی گشتی بۆ قاسملوو زۆربه‌ی شاره‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستانی گرته‌وه

مانشێت نیوز، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان: به گوێره‌ی هه‌واله‌کانی گه‌یشتوو، مانگرتنی گشتی و داخستنی بازاڕه‌کان، زۆربه‌ی شاره‌کانی کوردستانی گرتۆته‌وه و به تایبه‌ت شاره‌کانی مه‌هاباد و سه‌قز، له مانگرتنی ته‌واو دان و له شنۆ، بۆکان و پیرانشاریشه‌وه هه‌واڵمان پێگه‌یشت که زۆربه‌ی دووکان و بازاڕه‌کان داخراون.

به گوێره‌‌ی هه‌واڵه‌کانی گه‌یشتوو له ڕۆژهه‌لاتی کوردستان، له هه‌ژده‌یه‌مین سالڕۆژی تیرۆری دوکتۆر عه‌بدوڕه‌حمان قاسملوو، ڕێبه‌ری حدکا، ئه‌مرۆ کوردستانیان مانیان گرتووه و له زۆربه‌ی شاره‌کان دووکان و بازار و تێرمیناله‌کانی هاتووچۆ، داخراون و به تایبه‌ت له مه‌هاباده‌وه هه‌‌واڵه‌کان باس له داخرانی سه‌رجه‌م دووکان و بازاڕه‌کان و پێشوازی به‌رفراوانی هاولاتیان له مانگرتنی گشتی ده‌که‌ن.

له شاری سه‌قزیشم، وه‌کو پێشتر ئاماده‌کاری بۆکرابوو و داخوازی له هاولاتیانی ئه‌مشاره ده‌کرا که مانبگرن، ئه‌مرۆ زۆربه‌ی ناوه‌نده‌ قه‌ره‌باڵغه‌کان و بازار و شه‌قامه‌کانی شار، داخراون و مانگرتن به شێوه‌یه‌کی به‌ربڵاو له ئارادایه.

له شاره‌کانی شنۆ، پیرانشار و بۆکانیش باس له پشتیوانی هاولاتیان له مانگرتنه سه‌راسه‌ریه‌که‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان به مه‌به‌ستی پڕۆتیستۆکردنی تیرۆری دوکتۆر قاسملوو ده‌کرێت و چاوه‌ڕوان ده‌کرێت که ئه‌مشه‌ویش هاولاتیان وه‌لامی داخوازی کوژراندنه‌وه‌ی پرۆتیستۆیی 3 خوله‌ک له ڕووناکی ماڵه‌کانیان له لایه‌ن حدکاوه ئه‌نجام بده‌ن.

هه‌والنێری موکریان له مه‌هاباده‌وه ڕایگه‌یاند که ئه‌مرۆ به مه‌به‌ستی مه‌حکووم کردنی تیرۆریسمی حکومه‌تی ره‌ژێمی ئاخوندی هاولاتیانی مه‌هابادی مانگرتنێکی به‌رفراوانیان ئه‌نجام داوه و به‌م پێیه بازار و دووکانه‌کان له سه‌رجه‌م شه‌قامه‌کانی مه‌هاباد بۆ وێنه، مه‌یدانی شاره‌داری، شه‌غامه‌کانی شاپوور، تاله‌غانی، مه‌یدانی شۆڕش، مه‌لاجامی، شاریکه‌ندی، جامی جه‌م، چوارڕێیانی مه‌وله‌وی، فه‌له‌که‌ی مالێ، مه‌یدانی ئیستقلال، باغی شایه‌گان، پشت ته‌پ، فه‌له‌که‌ی شوانه و شه‌غامی زانکۆ و فه‌له‌که‌ی محه‌ممه‌د قازی له مانگرتنی ته‌واو دان.

له شاری سه‌قزیش، بازاڕی ئه‌رده‌ڵان، قه‌زا خانه، بازاڕی گاڕاز مێرده، نه‌که‌رۆز، مه‌یدانی هه‌ڵۆ، چواڕڕێیانی ئازاده‌گان و بازاڕی پارچه و شه‌غامی فه‌خری ڕازی ناسراوه به سه‌ر چۆمی وه‌لی خان تا بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌م هه‌واڵه له مانگرتن دان و داخراون.

ئه‌م یه‌که‌ش بووه‌ته‌ هۆی ناڕه‌زایی هێزه‌کانیئیتلاعات و ڕه‌ژیم به‌ گشتی.

پشتیوانی له بانگه‌وازی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئیران بو ریزگرتن له تیرۆری دوکتور قاسملو

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی چاک: کۆمیته‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستانی ناوه‌ندی حه‌ڵه‌بجه دژ به ئه‌نفال و ژینۆسایدی کورد (چاک)، پشتیوانی خۆی له بانگه‌اقزی کوژراندنه‌وه‌ی ڕووناکی و مانگرتنی حدکا له هاولاتیان بۆ پرۆتیستۆکردنی تیرۆری دوکتۆر قاسملوو ده‌ربڕی.

ناوه‌ندی چاک له به‌یاننامه‌یه‌ک دا به سه‌ردڕی «گه‌لیک که ریز له گیانبه‌ختکردوانی خوی نه‌گریت ، قه‌ت شایسته‌ی ئازادی نییه» باس له پشتیوانی خۆی له‌م بانگه‌ازه‌ی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران ده‌کات که تێیدا داوا له هاولاتیانی کوردستانی ڕۆژهه‌لات کراوه که ئه‌مشه‌و کاتژمێر 10 به کاتی کرماشان، ڕووناکی و چرای ماڵه‌کان بۆ ماوه‌ی سێ خوله‌ک و به بۆنه‌ی پڕۆتیستۆکردنی تیرۆری د.قاسملوو ده‌رده‌بڕێ

به‌یاننامه‌ی ناوه‌ندی چاک

گه‌لیک که ریز له گیانبه‌ختکردوانی خوی نه‌گریت ، قه‌ت شایسته‌ی ئازادی نییه.

هاوولاتیيه خوشه‌ویسته‌کان!

حیزب و ریکخراوه سیاسیيه‌کان !

کۆر و کو‌مه‌ڵ و مێدیا کوردیيه‌کان !

با هه‌موومان له بانگه‌وازی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئیران بو ریزگرتن له سه‌رکه‌رده‌ی نه‌مر «دوکتۆر عه‌بدالرحمن قاسملو»  پشتیوانی بکه‌ین , سبه‌ی شه‌و 22ی پووشپه‌ر(13ی ژووییه‌ی 2007) کاتژمیری 10ی شه‌و  ( 22 )ی پاش نیوه‌رو  به کاتی تاران و 8 و نیوی شه‌و به‌کا‌تی ئه‌وروپا ، به ماوه‌ی 3 خوله‌ک روناکی له مالان رابگرین. پروتستوکردنی سیاسه‌تی ریژیمی تیروریستی ئیسلامی ئیران به هه‌رشیوه‌یه‌یک ئه‌رکی شورشگیرانه‌ی هه‌موو کوردیکی رزگاری خوازه .

نا‌وه‌ندیئ چاک

کومیته‌ی روژ‌هه‌لاتی کوردستان (ئیران )

21 ی ژوییه‌ی2007

12 پوو شپه‌ری 270

که‌ندال نه‌زان: تورکیا هه‌ڕه‌شه‌ له پێشکه‌وتنی دێمۆکراتیکی باشووری کوردستان ده‌کات

مانشێت نیوز، پاریس: سه‌رۆکی ئه‌نستیتۆی کوردی پاریس «که‌ندال نه‌زان» له لێدوانێکی دا بۆ رۆژنامه‌ی فه‌ره‌نسی لیبێراسیۆن، ڕایگه‌یاند که تورکیا هه‌ڕه‌شه‌یه بۆ پێشکه‌وتنه‌کانی دێمۆکراتیک له باشووری کوردستان و ئه‌گه‌ر هێرشی کوردستان بکات، ئه‌وه گفتگۆکانی به ئه‌ندامبوونی تورکیا و ئه‌ورووپا ده‌بی ڕابوه‌ستێ.

که‌ندال نه‌زان، سه‌رۆکی ئه‌نستیتۆی کوردی پاریس، بابه‌تێکی له ژێر سه‌ردێڕی «کوردستانی عێراق له مه‌ترسی دایه» بۆ رۆژنامه‌ی لیبێرایسۆنی چاپی فه‌ره‌نسا، باس له‌مه ده‌کات که تورکیا به بیانووی به‌ره‌نگاری چه‌کدارانی پ.ک.ک، ده‌یه‌وێ کوردستانی باشوور داگیر بکات و ئه‌مه‌ش بۆ ناوچه‌که مه‌ترسیه‌کی مه‌زن درووست ده‌کات.

دوکتۆر که‌ندال نه‌زان له بابه‌ته‌که‌ی دا ده‌نووسێ که «حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان به پشتیوانی ئه‌مریکا، پێشنیاری چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد به ڕێگای ئاشتیانه و دیپلۆماتیک ده‌کات» و ئه‌وه‌س له لایه‌ن «ژه‌نه‌راله‌کانی تورکیاوه، پێشوازی لێناکرێ».

که‌ندال نه‌زان وێڕای جه‌خت کردنه‌وه له سه‌ر «لۆژیکی نه‌بوونی» بیانوو و تێزه‌کانی، باس له‌مه‌ش ده‌کات که ئه‌رته‌شی ئه‌م وڵاته خۆی وه‌کو زه‌مینه‌ی مه‌شروعیه‌تی کۆماری تورکیا ده‌زانێ و به سازکردنی قه‌یران و کێشمه‌کێشی ناوخۆیی هه‌ولی نیشاندانی باڵاده‌ستی خۆی له سیاسه‌تی تورکیا ده‌دات و هه‌ولی سه‌‌پاندنی ئه‌م یه‌که‌ به لایه‌نه سیاسه‌کان ده‌دات و ده‌یه‌وێ بسه‌لمێنێ که بۆ خایه‌نان به ده‌وڵه‌ت، پێویسته که خۆی له ناو «حکومه‌ت» دا «حکومه‌تێکی تر» بێت.

نه‌زان ئاماژه به بوونی ڕه‌وتێکی ئۆڵترانه‌ته‌وه‌په‌رست له ناو تورکیا ده‌کات که ئه‌مانه‌ش دوژمنی هه‌میشه‌ی کوردانن و هه‌روه‌ها ئه‌م وته‌ی ئاتاتورک که ده‌ڵێ «چه‌نده کامه‌رانه‌، ئه‌وه‌ی که بلێ تورکم» به هۆکارێک ده‌زانێ که کوردان له تورکیا وه‌کو «دوژمن» نیشان ده‌دات.

ئه‌گه‌ر تماشای مێدیایی تورک بکه‌ین ده‌بینین که باس له‌مه‌ده‌کرێ که «ئه‌مریکا و ئه‌ورووپی و زایۆنیسته‌کان ده‌یانه‌وێ ده‌وله‌تێکی سه‌ربه‌خۆی کوردی له باشووری کوردستان ساز بکه‌ین و ئه‌مه‌ش له لایه‌ن پارت و مێدیاکانی سه‌ر به لایه‌نه نه‌ته‌وه‌په‌رسته‌کان په‌ره پێ ده‌درێ و ئه‌مه‌ش ده‌بێته هۆی سازبوونی که‌ش و هه‌وایه‌کی زۆر دوژمنکارانه به‌رانبه‌ر به جیهانی رۆژئاوا و جوله‌که‌کان و ئه‌مه‌س یه‌کجار زۆر مه‌ترسی داره.

ڕێکخراوی مافی مرۆڤ له تورکیا: له 6 مانگ دا 5 هه‌زار و 595 پێشێلکاری مافی مرۆڤ بینراوه

مانشێت نیوز، ئه‌نقه‌ره: ڕێکخراوی مافی مرۆڤ لقی ئامه‌د(IHD)، ڕایگه‌یاند که له 6 مانگی ڕابردوو دا، ته‌نیا له باکووری کوردستان، 11 سزای بێ دادگایی کردن، 25 جه نایه‌تی بکوژی نادیار، ئه‌شکه‌نجه‌ی 183 گیراو و به گشتی 5595 پێشێلکاری مافی مرۆڤ بینراوه.

لقی ئامه‌دی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی له تورکیا ئاشکرایی کرد که له 6 مانگی ڕابردوو دا 5 هه‌زار و 595 پێشێلکاری مافی مرۆڤ به به‌لگه سه‌لمێندراوه و «ڕیحان یاڵچین داغ»، سه‌رۆکی IHD و هاوسه‌ری «عوسمان بایده‌میر، سه‌رۆکی شاره‌وانی مه‌زنی ئامه‌د، له کۆنفرانسێکی رۆژنامه‌وانی دا، ئاماری پێشێلکاریه‌کانی 6 مانگی ڕابردووی ئاشکرا کرد و ئاماژه‌ی به‌م سزادانه‌ی دادگای قه‌زایی تورکیاشی کرد که به سه‌ر «ئه‌ره‌ن که‌سکین» چالاکی مافی مرۆڤ دا سه‌پاندویه‌تی به هۆی به‌کارهێنانی وشه‌ی «کوردستان».

یاڵجین داغ، وێڕای باس له‌مه‌که له ناوچه‌‌که توندوتیژی دژ به ژنان یه‌کجار زۆره و ناوه‌نده‌کانی پێوه‌ندیداری سه‌ر به حکومه‌ت ته‌نیا سێ مانگ ژنانی ده‌رکراو له مال و قوربانی توندوتیژی ده‌حاوێننه‌وه‌، وتی که به‌م شێوه پێش له کرده‌وه‌ی توندوتیژ دژ به ژنان ناگیرێ، مه‌گه‌ر ئه‌م یه‌که‌ ببێته سیاسیه‌تی حکومه‌ت و گه‌ڵاڵه‌یه‌کی درێژخایه‌ن و کارپێکراو.

ناوبراو داخرانی کاتی 15 ڕۆژه‌ی ڕۆژنامه‌ی «یوزگور گونده‌م»ی شه‌رمه‌سار کرد و داخستن، گووشار، هه‌ره‌شه و قه‌ده‌غه‌کردنی چاپه‌مه‌نیه‌کانی به کرده‌وه‌یه‌کی نادێمۆکارتیانه و ناسه‌رده‌می وه‌سف کرد.

به گوێره‌ی ئاماره‌کانی «عه‌لی ئاکنجی» وته‌بێژێکی تری لقی ئامه‌دی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ له تورکیا «IHD»، له ماوه‌ی 6 مانگی ڕابردوو دا له باکووری کوردستان، 11 که‌س بێ ئه‌وه‌ی دادگای بکرێن، سزا دراون و 25 که‌س بوونه‌ته قوربانی جه‌نایه‌ت و کوژراون بێ ئه‌وه‌ی که بکوژه‌کانیان دیاری بکرێت. هه‌روه‌ها له‌م 6 مانگه‌ دا 3 هاوڵاتی به هۆی بیروبڕوایان هێرشیان کراوه‌ته سه‌ر و ئازار دراون. به گوێره‌ی ئاماری IHD، هه‌ر له‌م ماوه‌یه‌ دا، 111 سه‌رباز و ئه‌فسه‌ری ئه‌رته‌شی تورکیا کوژراون و 149ش بریندار بوونه و به گوێره‌ هه‌مان ئامار، 109 گه‌ریلایی هێزی پاراستنی گه‌لیش گیانیان له ده‌ست داوه و 2 گه‌ریلاش بریندار بوونه و هه‌روه‌ها دوو هاولاتی سیڤیلیش له‌ شه‌ر و پێکدادانه‌کانی نێوان پ.ک.ک و ئه‌رته‌ش دا بوونه‌ته‌ قوربانی و 6 هاڵاتی تریش بریندار بوونه. عه‌لی ئاکنجی هه‌روه‌ها باس له کوژرانی 16 که‌سی تر ده‌کرێ که گومان له شێوازی مردنیان هه‌یه.

به گوێره‌ی ڕاپۆرته‌که‌‌ی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ له ئامه‌د، له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی مین و ته‌قینه‌وه‌ی شتی تر دا له‌م 6 مانگه‌ی سه‌ره‌تایی ساڵی 2007 دا، لانی که‌م 4 منال و به گشتی 8 که‌س گیانی له ده‌ست داوه و 35 که‌سیش بریندار بووه و 5 ژن و به گشتی 7 که‌سیش بوونه‌ته‌ قوربانی جه نایه‌تی نامووس و کوشتن به بیانووی پاراستنی شه‌ره‌ف. ئه‌وه له کاتێک دایه که 18 منال و به گشتی 65 که‌س له ژن و پیاو له‌م ماوه‌یه‌ دا به هۆگه‌لی جۆربه‌جۆر، خۆیان کوشتووه و 29 جاریش دژ به ژنان پێشێلکاری مافه‌کانی مرۆڤ هاتۆته ئاراوه و ئه‌شکه‌‌نجه و توندوتیژی بینراوه و 35 مناڵیش ئازار دراون و 13 مناڵی تریش هه‌ر له‌م فه‌تره زه‌مه‌نیه دا ده‌ستدرێژی سێکسیان پێکراوه یا که‌وتوونه‌ته به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی ده‌ستدرێژی سێکسی.

ڕپۆرتی IHD باس له‌مه‌ش ده‌کات که له 6 مانگی سه‌ره‌تایی سالی 2007 دا، هه‌زار و 595 که‌س به بیانووی جۆربه‌جۆر ده‌زگیر و له‌مانه‌ش 316یان ده‌ستبه‌سه‌ر و زیندانی کراون و 19 که‌سیش بێسه‌روشوێن کراوه و زیاتر له 20 هاولاتی تریش پاش ئه‌وه‌ی که ڕفێندراوه، پێشنیاری سیخوڕی و جاشه‌تی پێکراوه. له‌م ماوه‌یه‌ دا هه‌روه‌ها 25 ئه‌ندامی پارته‌کانی سیاسی و 3 رۆژنامه‌وان، هێرشیان کراوه‌ته سه‌ر و 183 هاولاتی ده‌زگیرکراویش له لایه‌ن ژاندرمه، پۆلیس و هێزه‌کانی ئه‌منی تورکیاوه له باکووری کوردستان ئه‌شکه‌نجه کراون، مامه‌ڵه‌ی خه‌راپیان له‌گه‌ل کراوه و 561 پێشێلکاری مافی ئازادی ڕامان و بیروڕای ئایینی کراوه و به‌رانبه‌ر 402 که‌سیش، دۆز کراوه‌ته‌وه و 9 پرۆگرامی ته‌له‌ڤزیۆنیش کۆکراوه‌ته‌وه و 2ی تریش داخراوه و 20 ته‌رمی گه‌ریلاش ڕاده‌ستی بنه‌ماڵه‌کانیان نه‌راوه‌ته‌وه و له ڕێژه‌ی 5 هه‌زار و 595 پێشێلکاری مافی مرۆڤ له کوردستانی باکوور، 442 سکاڵا له لایه‌ن ڕێکخراوی مافی مرۆڤی لقی ئامه‌د، بنه‌دواداچوونی له‌به‌رانبه‌ر دا کراوه.

دوو چالاکی کرێکاری به تۆمه‌تی به‌ره‌نگاری ره‌ژێم دادگای ده‌کرێن

مانشێت نیوز، سنه: زانرا که بڕیاره ئه‌مڕۆ دوو چالاکی کرێکاری به ناوه‌کانی «سه‌دیق که‌ریمی» و «شه‌یس ئه‌مانی»، به تۆمه‌تی به‌ره‌نگاری ڕه‌ژیم و هه‌وڵدان بۆ ڕووخاندنی (محاربه) له لقی یه‌کی دادگای شۆڕشی ئیسلامی سنه دادگایی ده‌کرێن.

«سالح نیکبه‌خت» پارێزه‌ری ئه‌م دوو چالاکه کرێکاریه، به ئیسنایی ڕاگه‌یاند که «داواکاری دادگا به پێی ماده‌ی 186ی یاسایی سزای ئیسلامیه و ئه‌وه له کاتێک دایه که به پێی حکومی دادسه‌را، ئه‌م دوو که‌سه به تۆمه‌تی «هاندانی جه‌ماوه‌ر بۆ به‌شداری له ڕێوره‌سمی ڕۆژی جیهانی کرێکار و پێکهێنانی گرووپی کرێکاری ئازاد و هه‌روه‌ها بڵاوکردنه‌وه‌ی هه‌اڵه‌کانی شۆڕای ئیسلامی کرێکارانی کارخانه‌ی ڕستن وچنین له ماڵپه‌ره‌کانی ئینته‌رنێتی دژ به ڕه‌ژێم و هه‌وڵدان بۆ پێکهێنانی یه‌کێتی کرێکاری، تۆمه‌تبار کرابوون.

نیکبه‌خت هه‌روه‌ها ده‌ڵێ ئه‌م تۆمه‌تناه له‌گه‌ڵ خواستی داواکاری گشتی یه‌ک ناگرێته‌وه و من له 6 لاپه‌ره‌ دا هه‌م ئه‌وه‌م ڕوونکردۆته‌وه و هه‌م پارێزنامه‌ی دوو موه‌کیله‌که‌م پێشکه‌ش به دادگا کردووه تا دادسه‌را، کێشه‌که چاره‌سه‌ر بکات.

له ساڵڕۆژی تیرۆری د.قاسملوو دا سه‌رجه‌م رۆژهه‌لاتی کوردستان له مانگرتن دابوو

مانشێت نیوز، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان: به گوێره‌ی ئه‌م هه‌واڵانه‌ی که له شار وشارۆچکه‌کانی کوردستانه‌وه به ده‌ستمان گه‌یشتوون، دوێنێ هه‌ینی، 18مین سالڕۆژی تیرۆری دوکتۆر قاسملوو، شاره‌کانی سه‌قز، مه‌هاباد، پیرانشار، شنۆ، سنه، کرماشان، بۆکان و زۆربه‌ی شوێنه‌‌کانی تری کوردستان له مانگرتنێکی سه‌رتانسه‌ری دابوون و شه‌قامه‌کان جگه له سیخوڕان و هێزه‌کانی چه‌کداری ره‌ژیم که‌سی تری لێنه‌ده‌بینرا.

سه‌قز : دوێنێ هه‌ینه، هاوڵاتیانی شاری سه‌قز، به شێوه‌یه‌کی به‌رفراوان پێشوازیان له بانگه‌ازی مانگرتنی مه‌ده‌نی سه‌رتانسه‌ری کوردستان کرد و سه‌رجه‌م دووکان، بازار، پاساژ، شه‌قام و ناوه‌نده‌کانی جه‌ماوه‌ری شار داخرابوون و شه‌قامه‌کان چۆل ببوون و ته‌نانه‌ت به گوێره‌ی هه‌واڵه‌کان، شۆفیران و خاوه‌ن ئۆتۆمۆبیله‌کانیشی ته‌ڤلی مانگرتنی گشتی ببون، به‌ڵام هێزه‌کانی ره‌ژیم بۆ چاوترسێن کردنی هاوڵاتیان و سه‌رکوتی هه‌ر چه‌شنه خۆپێشاندانێکی پرۆتیستۆیی له شه‌‌قام و شوێنه هه‌ستیاره‌کان جێگیرببوون و گاردی دژه شۆڕش خۆی ده‌خسته به‌رچاو، سه‌ر له به‌یانی هه‌مان رۆژیش دوو هێلیکۆپته‌ری شه‌ڕکه‌ر له سه‌ر ئاسمانی شار سووڕانه‌وه و هه‌ولی ترساندنی خه‌لکیان دا.

مه‌هاباد: له شاری مه‌هاباد، که به‌رده‌وام، پێشه‌نگی هه‌ر چه‌شنه بزووتنه‌وه‌یه‌کی پڕۆتیستۆییه، دوێنێ هه‌ینی، دووکان وبازاره‌کان داخراون و ناوه‌نده‌کانی شار به چۆلی بینراون و ته‌نانه‌ت ترۆمبیله‌کانی که‌رتی تایبه‌ت و هاتووچۆی گشتیش پێوه‌ست به‌م مانگرتنه سه‌رتانسه‌ریه بوونه و 18مین سالڕۆژی تیرۆری دوکتۆر عه‌بدوڵره‌حمان قاسملوو، سیاسه‌تمه‌اری پایه‌به‌ڕزی کورد و ڕێبه‌ری حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێرانیان به به‌شداریه‌کی شایانی باسه‌وه پرۆتیستۆ کردووه و ته‌نانه‌ت به وته‌ی وێبلاگی که‌ڵاش له مه‌یدانی شۆڕش لاوان ئاگریان هه‌ڵکردووه و کاتژمێر، 6ی ئێواره له‌گه‌ڵ هێزه‌کانی دژه شۆڕشی ره‌ژێم تووسی پێکدادان بوون.

لاوان له خۆپێشاندانه‌که‌ دروشمی «بژی قاسملوو»، «قاسملوو قاسملوو، ڕێگه‌ت درێژه‌ی هه‌یه»، «بژی حدکا» و «بناوی به‌ڕزی پێشمه‌رگه، دوژمن دێنێته له‌رزه»، وتراوه‌ته‌وه و پاش ئه‌وه‌ی هێزێکی چه‌کداری زۆری ره‌ژیم هێرش، ده‌کات، لاوان بڵاوه‌ی ده‌که‌ن و له گه‌ره‌که‌کانی مه‌نبه‌ع و خانه‌قا ، چه‌کدارانی ده‌وله‌ت به گوله‌ی ساچمه، شووشه‌ی ماڵان ده‌شکێنن و چه‌ند لاویش بریندار ده‌که‌ن.

پیرانشار: له سه‌رجه‌م ناوچه و کۆڵانه‌کانی شاری پیرانشار، دروشمی پرۆتیستۆیی له‌ مه‌ر مه‌حکووم و شه‌رمه‌زار کردنی تیرۆریسمی حکومه‌تی ئێران نووسرابوو و هاوڵاتیان به مه‌به‌ستی پڕۆتیستۆی تیرۆری دوکتۆر عه‌بدوڵڕه‌حمان قاسملوو، شه‌قام و دووکان و بازاره‌کانیان چۆلکرد و ئه‌مه‌ش بوو به هۆی سه‌رسورمانی میوانه‌ بیانیه‌کانی غه‌یره کرد که بۆ کرینی شتوومه‌ک هاتبوونه بازارچه‌کانی ئه‌م شاره و مانگرتنی گشتی ئه‌م شاره‌شی به چری گرته‌وه. هه‌روه‌ها لاوانی کورد ڕێگه‌ی نێوان نه‌غه‌ده و پیرانشاریان به وێنه‌کانی دوکتۆر قاسملوو و پێشه‌وا قازی و شه‌هیدانی تری کوردستان و دروشم ونووسراوه‌ی پڕۆتیستۆیی ڕازاندبۆوه و ده‌گوترێ که له شارۆچکه و ئاوایه‌کانی پیرانشار وه‌کو، په‌سوێ، خورینج، گرتکشانه و جه‌ڵدیانیش، هاوڵاتیان به‌شداریان له‌م بزووتنه‌وه‌ مه‌ده‌نیه کردووه.

بۆکان: شاری بۆکانیش وه‌کو شاره‌کانی تری رۆژهه‌لاتی کوردستان دوێنێ له مانگرتنی ته‌واو دابووه و به پێی زانیاری هه‌واڵنێرمان له بۆکان، دووکان و بازار و پاساژ و ناوه‌نده‌کانی قه‌ره‌باڵغی شار چۆل بوون و سه‌رجه‌م ئۆتۆمۆبیله‌کانی هاتووچۆی گشتی و شۆفیرانی ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ی شارتیش ته‌ڤلی مانگرتنه‌که بوونه و به تایبه‌ت له بازاره‌‌کانی سه‌ر شه‌‌قامی » ئینقلاب، مه‌وله‌وی غه‌ربی، بلواری کوردستان، چوارڕێیانی ئه‌سکه‌نده‌ری، چواڕڕێیانی شاره‌داری، کۆنه بازار و شه‌قامی سه‌قز» مانیان گرتووه و داخراوه بوونه و تیرۆری دوکتۆر قاسملوویان شه‌رمه‌زار و ئیدانه کردووه.

سنه: له شاری سنه‌ی رۆژهه‌ڵاتی کوردستانیشه‌وه، هه‌والمان پێ گه‌یشت که دوێنێ، زۆربه‌ی تاخ و گه‌ره‌که‌کانی ئه‌م شاره و ناوه‌نده‌کانی ئابووری و دووکان و بازاره‌کان داخراون و هاوڵاتیان پێشوازیان له مانگرتنی گشتی له کوردستان کردووه و ته‌نانه‌ت به گوێره‌ی هه‌ندێک زانیاری له چه‌ند شوێنی شار، له نێوان هێزه‌کانی سپایی پاستارانی ره‌ژیم که شاریان ته‌نیبوو و لاوانی کورد، شه‌ڕ و پێکدادان هاتۆته ئاراوه و چه‌ند جاریش بۆ چاوترسینی هاوڵاتیان، هێلیکۆپته‌ڕی شه‌ڕکه‌ری ره‌ژیم له بنکه‌ سه‌ربازیه‌کانه‌وه هه‌ستاون و له سه‌ر شار سووڕاونه‌ته‌وه.

له سه‌قز، مه‌هاباد، پیرانشار، سنه، شنۆ، بۆکان، مه‌ریوان و بانه‌شه‌وه هه‌اڵمان پێگه‌یشتووه که ها‌وڵاتیانی کوردستان بۆ پڕۆتیستۆکردنی تیرۆری دوکترۆ قاسملوو و ڕیسواکردنی کۆماری ئیسلامی و وه‌ڵام دانه‌وه به بانگه‌ازی حدکا، بۆ کوژاندنه‌وه‌ی ڕووناکی ماڵه‌کانیان، شه‌وی ڕابردوو کاتژمێر 10 تا 10.05 خوله‌ک، گڵۆپ و ڕووناکی ماڵه‌کانیان کوژراندۆته‌وه و له سه‌ر ماله‌کان دروشمی شۆڕشگێرانه و پڕۆتیستۆییان سه‌رداوه و داوایان له هاوڵاتیانی تریش کردووه که به‌شداری له‌م چالاکیه بکه‌ن. له مه‌هابادیش هاوئاهه‌نگی و یه‌کده‌نگی سه‌قز بۆ ئه‌م چالاکیه پڕۆتیستۆیانه مۆراڵی خه‌ڵکی به‌هێزتر کردووه و بۆته مایه‌ی خۆشحاڵی هاوڵاتیان.

سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی کوردستان لێدوانی باڵوێزی تورکیا له واشنتۆنی ڕه‌تکرده‌وه

مانشێت نیوز، هه‌ولێر: بالوێزی تورکیا له واشنتۆن،  ئیدعایی کردبوو که، ئه‌م چه‌کانه‌ی که ئه‌مریکا ده‌یداته، حکومه‌تی هه‌رێم، ده‌که‌وێته ده‌ستی پ.ک.ک و له به‌رانبه‌ر تورکیا دا به‌کاردێن، وته‌بێژی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی کوردستانیش ئه‌مه‌ی به دوور له ڕاستی و بێ بنه‌ما زانی و ڕه‌تیکرده‌وه.

«نه‌بی شه‌نسۆی»، باڵوێزی تورکیا له واشنتۆن، حه‌وتووی ڕابردوو ڕایگه‌یاندبوو که گه‌ریلاکانی پ.ک.ک له چه‌کی ئه‌مریکی دژ به تورکیا که‌ڵک وه‌رده‌گرن و ئه‌مانه‌ش له لایه‌بن ئه‌مریکاوه دراوه‌ته‌ حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان و ناوبراو به تایبه‌ت بارزانی تۆمه تبار به‌وه کرد که چه‌کی ئه‌مریکی ده‌خاته ده‌ستی پ.ک.ک و وته‌بێژی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمی کوردستانیش له به‌یاننامه‌یه‌ک دا هه‌‌واڵه‌که‌ی به‌درۆخسته‌وه و به دوور له ڕاستی زانی.

ئه‌مه‌ش ده‌قی ڕوونکردنه‌وه‌که:

سه‌باره‌ت به‌ لێدوانه‌كه‌ى باڵیۆزى توركیا له‌ واشنتۆن وته‌بێژێك به‌ ناوى سه‌رۆكایه‌تیى هه‌رێمى كوردستان ئه‌م روونكردنه‌وه‌ى دا. باڵیۆزى توركیا له‌ واشنتۆن رایگه‌یاندووه‌ گوایه‌ حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان چه‌كى له‌ هێزه‌كانى ئه‌مه‌ریكا له‌ عێراق وه‌رگرتووه‌ و داویه‌تى به‌ هێزه‌كانى په‌كه‌كه‌. سه‌رۆكایه‌تیى هه‌رێمى كوردستان له‌ لایه‌ن خۆیه‌وه‌ رایده‌گه‌یه‌نێت كه‌ ئه‌م هه‌واڵانه‌ له‌ راستی دوورن و هیچ بناغه‌یه‌كیان نیه‌، چونكه‌ حكوومه‌تى هه‌رێمى كوردستان هیچ كاتێك نه‌ چه‌كى له‌ ئه‌مه‌ریكا وه‌رگرتووه‌ و نه‌ داواشى لێ كردووه‌، ئاماده‌شه‌ كه‌ لایه‌نێكى سێ یه‌م یاخود بێ لایه‌ن بێت بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ راستى و دروستیى ئه‌م هه‌واڵه‌ و ئێمه‌ جه‌خت ده‌كه‌ینه‌وه‌ كه‌ ته‌حدداى ئه‌م جۆره‌ هه‌واڵانه‌ ده‌كه‌ین.

وته‌بێژێك به‌ ناوى سه‌رۆكایه‌تیى هه‌رێمى كوردستان

دوانزه‌ى ته‌ممووزى دوو هه‌زار و حه‌وت

تیرۆریستانی ئه‌له‌کترۆنی تورک، دیسانیش ماڵپه‌ڕی ڕۆژهه‌ڵات ئینفۆیان هه‌ک کرد

مانشێت نیوز، ئه‌ورووپا:بۆ جاری چه‌نده‌م هێرش کرایه سه‌ر ماڵپه‌ڕی ئینته‌رنێتی «ڕۆژهه‌ڵات ئینفۆ» و تیرۆریستانی ئه‌له‌کترۆنی تورکیا، دیسانیش ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌یان هه‌ک کرد له سه‌ر لاپه‌په‌ره‌ی یه‌که‌میشی نه‌خشه‌ی تورکیا که کوردستانی باشووریشی پێوه‌ لکێندراوه‌یان دانا.

ئه‌مڕۆ له کاتی سه‌ردانی ماڵپه‌ڕی «ڕۆژهه‌ڵات ئینفۆ» دیسانیش به‌ره‌وڕووی هه‌ک بوونی ئه‌م ماڵپه‌ره بوومه‌وه له لایه‌ن تیرۆریستانی ئه‌له‌کترۆنی تورکه‌وه. ماڵپه‌ڕی ڕۆژهه‌ڵات ئینفۆ و ده‌یان ماڵپه‌ڕی کوردی له‌ماوه‌ی دوو سالی ڕابردوو دا که‌وتوونه‌ته به‌ر هێرشی تورکیا نه‌ته‌وه‌په‌رست که چاویان به خه‌باتی ئه‌له‌کترۆنی کوردانیش هه‌لنایه.

ئه‌مجاره ماوه‌یه‌که شێوازی کاری هاکێره‌کانی تورک گۆڕاوه و جگه له نووسینی کۆمه‌ڵێک وشه و ڕسته‌ی نه‌ژادپه‌رستانه له سه‌ر لاپه‌ره‌ی سه‌ره‌کی ماڵپه‌ڕی هه‌ک کراوه، به دژایه‌تی بڵاوبوونه وه‌ی نه‌خشه‌ی کوردستانی مه‌زن، ئه‌وانیش نه‌خشه‌ی تورکیا که کوردستانی باشوور، دووڕگه‌کانی یۆنان و ناوچه تورک نشینه‌کانی بولغارستان و یونان و هه‌ندێکیش له خاکی ئه‌رمه‌نستانی پێوه‌ده‌لکێنن، بڵاو ده‌بێته‌وه.

له به‌شێک له نووسراوه‌کانی دا هاتووه که «یه‌ک تورک، به‌قه‌د یه‌ک دونیا، به‌های هه‌یه»، «من تورکم، له ئاسیایی میانه‌وه هاتم، له ئاناتۆلی خۆم گرت و له ئه‌ورووپا هه‌نگاو ده‌نێم، یا تۆ کێی؟

کورده‌کانی دانیشتوی فینلاند، به ڕێپێوانێکی هێمنانه، یادی قاسملوویان به‌رز راگرت

مانشێت نیوز، هێلسینکی: له‌سه‌ر بانگه‌وازی کۆمیته‌ی فینلاندی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران و کۆمه‌له‌ی ئاشتی و گه‌شه‌پێدانی کورده‌کان له‌ فینلاند، دوێنێ 13ی جولای رێپێوانێکی هێمانه‌ له‌ به‌‌ر ده‌رکی پارلمانی فینلاده‌وه بۆ به‌ر ده‌رکی بالوێزخانه‌ی ئۆتریش له‌و وه‌لاته‌ به‌رێوه‌چوو.

ڕێپێوانه‌که به به‌شداری نوێنه‌ری پارتی کرێکارانی کوردستان(پ.ک.ک)، نوێنه‌ری حیزبی لیبرالی کوردستانی سوریه، نوێنه‌ری پارتی یه‌کیه‌تی کورد له‌ سوریه‌ و نوێنه‌ری پارتی دێمۆکراتی کوردستان پێکهات و له‌ به‌ر ده‌رکی پارلمانی فینلاند به‌ وتنه‌وه‌ی سروودی «ئه‌ی ره‌قیب» و راگرتنی خۆله‌کێک بێ‌ده‌نگی بۆ رێزنان له‌ یاد و بیره‌وه‌ری سه‌رجه‌م شه‌هیدانی کوردستان ده‌ستی پێکرد و پاشان په‌یامی کۆمیته‌ی فینلاندی حدکا، له‌ لایه‌ن «خالید فه‌رزانه»‌ وه خوێندراوه و پاشان په‌یامی پ.د.ک پێشکه‌ش کرا.

به‌شداربووانی خۆپیشاندانه‌که هه‌لگری ده‌یان وێنه‌ی د.قاسملوو و پێشه‌وا و شه‌ره‌فکه‌ندی و ده‌یان ئالای کوردستان و په‌یامی دژ به‌ تونداژۆیی و تیرۆریزم و دیکتاتۆری بوون به‌ شێوه‌یکی مه‌ده‌نی و هێمنانه‌ له‌ به‌ر ده‌رکی پارلمانه‌وه‌ بۆ به‌ر ده‌رکی بالوێزخانه‌ی ئۆتریش که‌وتنه‌ رێ.

شایانی باسه‌ که‌ چه‌ندی ده‌زگای راگه‌یاندنی گشتی فینلاندی و ئیکیپێکی به‌شی راگه‌یاندنی حدکا ئاماده‌ی خۆپیشاندانی کوردان بوون و وێنه‌ و فیلم و رێپۆرتاژیان ئاماده‌ ده‌کرد، و کانالی “ئوله‌ یکس” که‌ تایبه‌تی لاوانه‌ خۆپیشاندانه‌که‌ی راسته‌وخۆ بلاو ده‌کرده‌وه‌.

به‌رێز مه‌جیدی حه‌قی جێگری کۆمیته‌ ناوه‌ندی حدکا و به‌رپرسی په‌یوه‌ندیه‌کانی حیزب له‌ وه‌لاتی فینلاند ئه‌و ئه‌رکه‌ی پێ‌سپێردرا که‌ داوکاری و به‌یاننامه‌ی خۆپیشانده‌ران بگه‌ینێته‌ ده‌ستی به‌رپرسانی په‌یوه‌ندیدار له‌ بالوێزخانه‌ی ئۆتریش.

بالوێزی یه‌که‌می سه‌فاره‌تی ئۆتریش و چه‌ند له‌ به‌رپرسانی ئه‌و بالوێزخانه‌یه‌ پێشوازیان له‌ نوێنه‌ری خۆپیشانده‌ران کرد و داواکاری‌نامه‌ی خۆپیشانده‌رانیان به‌ رێزه‌وه‌ لێ‌وه‌رگرت و به‌لێنیشیان پێدا که‌ بۆ ئۆرگانه‌کانی په‌یوه‌ندیدار به‌رێ بکه‌ن.

دلشاد جه‌مشیدی، راگه‌یاندنی حیزب له‌ ده‌ره‌وه‌ی وه‌لات

 له میتینگی ئاشتی کاندیداکانی سه‌ربه‌خۆی کورد له وان، 25 که‌س ده‌زگیرکرا

مانشێت نیوز، وان: له ئاکامی هاتنه‌ئاراوه‌ی ئاڵۆزی و پێکدادان له نێوان پۆلیس و خۆپێشانده‌رانی کورد، له میانه‌ی میتینگی ئاشتی کاندیداکانی سه‌ربه‌خۆی کورد له شاری وان، 25 که‌س ده‌زگی کرا.

دوێنێ هه‌ینی، له «گه‌راجی شاره‌داری» وان، کاندیداکانی سه‌ربه‌خۆی کوردی سه‌ر به پارتی کۆمه‌لگایی دێمۆکراتیک «فاتمه کورتالان، سایم قه‌رتال، ئۆزداڵ ئوچه‌ر» بۆ هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی تورکیا، له شاری وان، میتینگێکیان له ژێر ناوی «ئاشتی» پێکهێنا و هه‌ندێک به‌ر له کۆتایی میتینگه‌که‌، پاس ئه‌وه‌ی پۆلیس ویستی یه‌کێک له به‌شداربوان ده‌زگیر بکات، ئاڵۆزی هاته ئاراوه و له ئاکامی خۆپێشاندان و شه‌ر و پێکدادانێک دا له‌گه‌ڵ پۆلیس، لانی که‌م 25 که‌س ده‌زگی کرا.

میتینگه‌که‌ به به‌شداری سه‌رۆکی لقی وانی DTP، «عه‌بدوڵڕه‌حمان دۆغار»، «سه‌لیم ساداک» له پارله‌مانتارانی پێشووی پارتی ره‌نج و دێمۆکراسی، به‌شدار بوون که ساداک له میانه‌ی لێدوانه‌کانی دا به توندی هێرشی کرده سه‌ر به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پارتی ده‌سه‌ڵاتداری ئاکه‌په‌‌ی ئه‌دۆغان و ده‌نیزن بایکاڵ، سه‌رۆکی پارتی ئۆپۆزیسیۆنی کۆماری گه‌لیشی به «وته‌بێژی ژه‌نه‌راڵه‌کان» ناوزه‌د کرد و داوای له هاوڵاتیانی شاری وان کرد که کۆتایی به خوێنڕێژی و شه‌ڕی تایفه‌یی و دوژمنایه‌تی ناوخۆی بهێنن و ده‌نگ به کاندیداکانی خۆمان بده‌ن، چونکه ئاکه‌په‌ و جه‌هه‌په‌، بێگانه‌ن و له دۆز و خواسته‌کانمان تێناگه‌ن.

پاشان له کاتێک دا که هه‌ندێک به‌ره‌وه کۆتایی میتینگه‌که‌ مابوو، پۆلیسی ویستی یه‌کێک له به‌شداربوانی میتینگه‌که‌ ده‌زگیبکات، که له ئاکام دا ئاڵۆزی هاته‌ئاراوه و به هێواشی ئالۆزیه‌که جێگه‌ی خۆیدابه خۆپێشادانێک و شه‌ڕ و پێکدادان له نێونا پۆلیس و هاوڵاتیان هاته ئاراوه و له ئاکام دا 25 که‌س ده‌ستبه‌سه‌ر کران.

بینه‌رانی به‌ڕێزی ئاژانسی ده‌نگوباسی مانشێت…

ماوه‌ی 18 کاتژمێره، سێرڤێری بلۆگفا، کێشه‌یه‌کی ته‌کنیکی بۆ ماڵپه‌ره‌که‌مان هێناوه‌ته‌ پێش، به شێوه‌یه‌ک که خۆم ناتوانم، لاپه‌ره‌ی ماڵپه‌ره‌که‌ ببینم، به‌ڵکو ته‌نیا ده‌ستم وه‌ به‌شی کۆنترۆڵ ڕاده‌گات و ته‌نیا ده‌توانم هه‌واڵی تێباوێم، به‌ڵام له جۆنیه‌تی ده‌رچوونیان ئاگادار نیم، بۆیه‌ش تا وه‌شانی مانشێت، ئاسایی ده‌بێته‌وه ، ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌ک هاته پێش، دفاوای لێبوردن ده‌که‌‌م.

به سپاسه‌وه

مه‌سعوود حه‌قیقه‌ت فه‌ر (مه‌ناف)

ئاژانسی ده‌نگوباسی مانشێت

تورکیا خوازیاری وه‌ڵامدانه‌وه‌ی فه‌رمی ئه‌مریکایه له‌مه‌ر دان و نه‌دانی چه‌ک به پ.ک.ک

مانشێت نیوز، ئه‌نقه‌ره: «عه‌بدوڵا گول » وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی تورکیا  به شێوه‌ی فه‌می پرسیاری ئاڕاسته‌ی باڵوێزخانه‌ی ئه‌مریکا و وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م وڵاته کردووه له‌مه‌ر چۆنیه‌تی ده‌سپێڕاگه‌یشتنی پ.ک.ک به چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی ئه‌مریکا.

تورکیا ئیدعا ده‌کات که له‌م ڕۆژانه‌ی ڕابردوو دا، 4 ئه‌ندامی پ.ک.ک له قه‌ندیله‌وه خۆیان ته‌سلیمی هێزه‌کانی ئه‌رته‌شی تورکیا کردۆته‌وه و وتوویانه که ئه‌مریکا چه‌ک بۆ پ.ک.ک دابین ده‌کات، باڵوێزی تورکیا له واشنتۆنیش ناڕاسته‌وخۆ، ئه‌مریکایی به‌وه تاوانبار کرد که چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی ده‌داته ده‌ستی پ.ک.ک و ڕاسته‌خۆ سه‌رۆکایه‌تی حکومه‌تی هه‌رێمی کرده ئامانج و وتی که بارزانی، چه‌ک له ئه‌مریکا ده‌گرێ و ده‌یداته پ.ک.ک و وته‌بێژی سه‌رۆکایه‌تی هه‌رێمیش ئه‌مه‌ی ڕه‌تکردۆته‌وه.

باڵوێزی ئه‌مریکا له ئه‌نقه‌ره، «ڕۆس ویلسۆن»، ئه‌م ئیدعایانه‌ی به کۆمیک و نامومکین زانی و به‌ڵام دیسانیش به‌ڵێنی به‌دواداچوونی کێشه‌که‌ی داوه و ئێستاش تورکیا چاوه‌ڕوانی وه‌ڵامی واشنتۆنه له‌مه‌ر دان و نه‌دانی چه‌ک به پ.ک.ک.

پارتی کۆمه‌ڵگایی دێمۆکراتیک، سبه‌ی له ئه‌سته‌نبول، میتینگێکی جه‌ماوه‌ری سازده‌کات

مانشێت نیوز، ئامه‌د: پارتی کۆمه‌ڵگایی دێمۆکراتیک ڕایگه‌یاند که سبه‌ی یه‌کشه‌ممه‌، به مه‌به‌ستی پرۆپاگه‌نده‌ی هه‌ڵبژاردن، له شاری ئه‌سته‌نبوڵ، میتینگێکی مه‌زنی جه‌ماوه‌ری بۆ کاندیداکانی سه‌ربه‌خۆ و به به‌شداری له‌یلا زانا، پێک دێنێت.

سبه‌ی 15ی جولای، پارتی کۆمه‌ڵگایی دێمۆکراتیک DTP، که به هۆی مه‌رجی به‌نداوی هه‌لبژاردن (له سه‌تا 10) به بژارده‌ی سه‌ربه‌خۆ ته‌ڤلی هه‌ڵبژاردنه‌کانی گشتی پارله‌مان له 22ی ئه‌م مانگه ده‌بێت، زیاتر له 30 میتینگ له کوردستان و شاره‌کانی ده‌ره‌وه‌ی کوردستان بۆ کاندیداکانی پێکدێنێت و سبه‌ی له 8 میتینگی خۆی دا پاش میتینگی وان و ئه‌ده‌نه و ئادیامان و هتد، له شاری ئه‌سته‌بوڵ که زۆرترین ڕێژه‌ی کوردانی له تورکیا لێ نیشته‌جێه، میتینگێک پێکدێنێت.

له‌م میتینگه‌دا، له سه‌ره‌وه‌یانه‌وه «له‌یلا زانا» سیاسه‌تڤانی کورد و پارله‌مانتاری پێشووی پارتی ره‌نج و دێمۆکراسی و هه‌ڤالانی، کاندیاکانی سه‌ربه‌خۆ «ئوفوک ئوراس، له‌وه‌نت توزه‌ل و فیلیز کۆچه‌لی، بۆ جه‌ماوه‌ر پێک دێنێت و چاوه‌ڕوان ده‌کرێت، هه‌ژمارێکی زۆر له هاوڵاتیان به‌شداری بکه‌ن.

هاوکات هه‌ر له ئه‌سته‌نبوڵ، پارتی عه‌داله‌ت و گه‌شه‌پێدانی ئه‌ردۆغان و پارتی سه‌عاده‌ت‌، له دوو شوێنی تری ئه‌سته‌نبوڵ، میتینگی پڕۆپاگه‌نده‌یی بۆ هه‌ڵبژاردن پێکدێنن. له میتینگی دوێنێی DTP دا له شاری وان، 25 که‌س ده‌ستبه‌سه‌ر کرابوون.

آسو صالح به دادگاه احضار شد

ئاسۆ ساڵح، بانگهێشتی دادگای شۆرشی ئیسلامی سنه کرا

مانشێت نیوز، سنه: زانرا که «ئاسۆ ساڵح»، چالاکی خوێندکاری و ڕۆژنامه‌وانی ده‌سته‌ی نووسه‌رانی حه‌وته‌نامه‌ی کوردی-فارسی «دیدگا»، بۆ ڕۆژی 22ی گه‌لاوێژ، بانگهێشتی دادگایی شۆڕشی ئیسلامی سنه کرا.

به گوێره‌ی ئه‌م زانیاریانه‌ی که له سنه‌وه به‌ده‌ستمان گه‌یشتوون، «ئاسۆ ساڵح»، چالاکی خوێندکاری و ڕۆژنامه‌واندی ئه‌ندامی ده‌سته‌ی نووسه‌رانی حه‌وته‌نامه‌ی کوردی-فارسی دیدگا، ڕۆژی شه‌ممه‌، بانگهێشتنامه‌یه‌‌کی به‌ده‌ست گه‌یشتووه که باس له پێویستی ئاماده‌بوونی له دادگای لقی یه‌کی شۆڕشی ئیسلامی سنه ده‌کات به تۆمه‌تگه‌لێک وه‌کو «هه‌وڵدان دژی ئاسایشی نیشتمانی ئێران، پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ گرووپه به‌رهه‌ڵستکاره‌کان و چالاکی پرۆپاگه‌نده‌یی دژی ده‌سه‌ڵات»ی ئێران.

ئاسۆ ساڵح هه‌روه‌ها پێشتر، به تۆمه‌تی به‌شداری له ڕێوڕه‌سمی 8ی مارسی سنه و پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ مێدیاکانی بێگانه و هاندانی لاوان بۆ به‌شداری له کۆبوونه‌وه‌ی نایاسایی تۆمه‌تبار کرابوو به‌لام وه‌کو خۆی ده‌ڵێ قازی، گوێی له‌م دۆکیۆمه‌نت و به‌ڵگانه نه‌گرتووه که ویستوویه‌تی بۆ نیشاندانی بێ تاوان بوونی پێشکه‌شیان بکات.

خۆپێشاندانی ڕۆژی تیرۆری د.قاسملوو له مه‌هاباد، قوربانیه‌کی لێکه‌وته‌وه

مانشێت نیوز، مه‌هاباد: دوێنێ شاری مه‌هاباد، پێ به پێی شاره‌کانی تری ڕۆژهه‌لاتی کوردستان له مانگرتنی گشتی دابوو و له خۆپێشاندانێکی پڕۆتیستۆیی هاوڵاتیان دا، تازه‌لاوێک، گیانی له ده‌ست دا.

دوێنێ ئێواره‌، له کاتژمێر 6وه، خۆپێشاندانێکی پڕۆتیستۆیی له مه‌یدانی شۆڕش و چه‌ند شوێنی تری مه‌هاباد هاته ئاراوه که له ئاکام دا تازه‌لاوێکی کورد به ناوی «عه‌بدولسه‌مه‌د نه‌سیری» گیانی له‌ده‌ست دا و چه‌ند که‌سی تریش بریندار بوونه.

هه‌واڵنێرمان «که‌ڵاش» له هه‌رێمه‌که‌وه ڕایگه‌یاند که تازه‌لاوێکی کورد به ناوی «عه‌بدوڵسه‌مه‌د نه‌سیری»(مه‌لا ئه‌حمه‌د)، له میانه‌ی خۆپێشادانه‌که‌ دا که‌وته به‌ر گوله‌ی گاردی دژه شۆڕشی هێزه‌کانی جه‌کداری ئێرانی و له ئاکام دا گیانی له‌ده‌ست دا و ده‌گوترێ زیاتر له 10 که‌سی تر له به‌شداربوانی خۆپێشاندانه‌که‌، بریندار بوونه، به‌ڵام به گوێره‌ی وێبلاگی که‌ڵاش، برینه‌کانیان قورس نیه.

دوو گیراوی کورد 6 مانگه ده‌ستبه‌سه‌ر کراون و چاره‌نووسیان نادیاره

مانشێت نیوز، مه‌هاباد: چالاکانی مافی مرۆڤ له ئێران ڕایانگه‌یاند که دوو چالاکی سیاسی به ناوه کانی «ئیسماعیل عه‌زیزی و شه‌هاب عه‌زیزی» ماوه‌ی 6 مانگه ده‌زگیرکراون و له و کاته‌وه بێ سه‌رو شوێنن.

به گوێره‌ی هه‌واله‌که‌، دوو چالاکی سیاسی کورد به ناوه‌کانی «ئیسماعیل و شه‌هاب عه‌زیزی»، که له کۆتایی ڕێبه‌ندانی ساڵی ڕابردوو ده‌زگیرکراون، نادیارن و هیچ هه‌واڵێک سه‌باره‌ت به چاره‌نووسیان نازانرێ.

ئه‌م دوو گیراوه له لایه‌ن هێزی ئینتزامی مه‌هاباده‌وه ده‌زگیر و ره‌وانه‌ی گرتووخانه‌کانی نهێنی ئیتلاعاتی ئه‌م شاره کراون و سه‌ره‌ڕای به‌دواداچوونی چڕی بنه‌ماڵه‌ و نیگه‌رانیان له‌م ڕه‌وشه هیچ زانیاریه‌ک سه‌باره‌ت به چاره‌نووس و بارودۆخیان دیار نیه.

ئیجلال قه‌وامی تووشی کێشه‌ی ده‌روونی و جه‌سته‌یی بووه

مانشێت نیوز، سنه: ئیجلال قه‌وامی، ڕۆژنامه‌وانی سنه‌یی و ئه‌ندامی شۆڕایی به‌ڕێوه‌به‌ری ڕێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان، له گرتووخانه‌ی سنه تووشی، کێشه‌ی ده‌روونی و جه‌سته‌یی بووه.

به گوێره‌ی HCMMK، قه‌وامی، رۆژنامه‌وان و چالاکی مافی مرۆڤ، له به‌ندی 4ی گرتووخانه‌ی سنه‌ و له به‌ندی گیراوانی تاوانبار به کوشتنی مرۆڤ و تاجرانی ماده‌ هۆشبه‌ره‌کان جێگیر کراوه و ئه‌مه‌س بۆته هۆی کێشه‌ی ده‌روونی و جه‌سته‌یی و به شێوه‌یه‌ک که ده‌گوترێ توانای بواردنی ماوه‌ی زیندانه‌که‌ی نابێت.

ئیجلال قه‌وامی تووشی نه‌خۆشی چڵکی چاوه و سه‌ره‌ڕای ئه‌وه که چه‌ند ڕۆژ له گیرانه‌که‌ی تێپه‌ر بووه و ده‌رمانه‌کانی له لایه‌ن بنه‌ماڵه‌که‌یه‌وه دراوه‌ته‌ به‌رپرسانی زیندان، به‌ڵام تا ئێستاش به‌رپرسانی گرتووخانه‌که‌، ده‌رمانه‌کانی چاوئێشه‌ی ناوبراویان نه‌داوه‌ته ده‌ستی و ئه‌مه‌ش بۆته هۆی نیگه‌رانی بنه‌ماڵه و بۆیه‌ش بنه‌ماڵه‌که‌ی خوازیاری جێگۆرینی به‌ندی ناوبراو له گرتووخانه‌که‌ن.

گیراوانی سیاسی گرتووخانه‌ی ورمێ خوازیاری ئازادکردنی که‌بوودوه‌ند و قه‌وامی بوون

مانشێت نیوز، ورمێ: کۆمه‌ڵێکی به‌رچاو له گیراوانی سیاسی گرتووخانه‌ی ناوه‌ندی ورمێ، خوازیاری ئازادبوونی بێ مه‌رج و بێ یه‌کو دووی که‌بوودوه‌ند و قه‌وامین.

گیراوانی سیاسی کورد له‌ گرتووخانه‌ی ناوه‌ندی ورمێ (ناسراو به زیندانی ده‌ریا) که ساڵه‌هایه له‌م گرتووخانه‌دان ده‌ڵێن که : بێ شک، که‌بوودوه‌ند، هاواری ویژدانی ئاشتی خوازی، دێمۆکراسی و مافی مرۆڤ له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان و له ئێران بووه و ئه‌م هاواره که جگه‌ له پارێزڤانی مافی مرۆڤ جی تری نه‌کردووهم نابی له ناو گرتووخانه‌ دابێ.

گیراوان له درێژه‌ دا ده‌ڵێن: که‌بوودوه‌ند باوکی مافی مرۆڤ له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانه و یاوه‌ری هه‌موو گیراوان و ژنان و چه‌وساوه‌کان و مرۆڤه زوڵملێکراوه‌کانه و هه‌ر که‌س، مرۆڤێکی ئاوا ئازار بدات و بیخاته گرتووخانه‌، له پێشگای مێژوو، به‌رپرسه و مه‌حکووم.

به گوێره‌ی ئه‌م هه‌واڵه‌ی چاوه‌دێری مافی مرۆڤی کورد، گیراوانی سیاسی کورد جارێکی تر، ڕێز له خزمه‌ته مرۆڤدۆستانه‌کانی محه‌ممه‌د سه‌دیق که‌بوودوه‌ند، سه‌رۆکی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستان، ده‌نێن و ناوبراو به «باوکی مافی مرۆڤی کوردستانی ڕۆژهه‌ڵات پێناسه‌ ده‌که‌ن و خوازیاری ئازادکرانی ناوبراو و ئیجلال قه‌وامی ڕۆژنامه‌وانی ئازادبیر ده‌که‌ن.

ژنێکی لاوی بۆکانی ئاگری له جه‌سته‌ی خۆی به‌ردا

مانشێت نیوز، بۆکان: «مه‌عسوومه‌. » که ژنێکی ته‌مه‌ن 22 ساله‌ی یه‌کێک له ئاوایه‌کانی نیزێکی بۆکان بوو به هۆی کێشه‌ی‌ خێزانی ئاگری له جه‌سته‌ی خۆی به‌ردا و پاش دوو ڕۆژ گیانی له ده‌ست دا.

هه‌‌واڵنێری چاوه‌دێری مافی مرۆڤی کوردستان له هه‌واڵێک دا ڕایگه‌یاند که «مه‌عسوومه» ژنێکی لاوی ته‌مه‌ن 22 ساڵه‌ی دانیشتووی یه‌کێک له ئاوایه‌کانی نیزێک بۆکان، به هۆی کێشه‌ی خێزانی ئاگری له جه‌سته‌ی به‌ردا.

ناوبراو که دانیشتووی تاران بوو، به هۆی خۆسووتاندنه‌وه‌ی له سه‌تا 95ی جه‌سته‌ی شه‌وتابوو، له نه‌خۆشخانه‌یه‌کی بۆکان، ده‌رمان ده‌کرێ، به‌ڵام به هۆی قورسی برین و سووتانه‌کانی، پاش 2 ڕۆژ گیانی له ده‌ست دا.

گوڵبژێرێك له‌ وته‌كانی‌ دوكتور قاسملووی‌ نه‌مر

گه‌لێك ئازادیی‌ بوێ‌ ده‌بێ‌ نرخی‌ ئه‌و ئازادییه‌ش بدا

گه‌لێك ئازادیی‌ بوێ‌ ده‌بێ‌ نرخی‌ ئه‌و ئازادییه‌ش بدا. هیچ میلله‌تێك به‌ بێ‌ زه‌حمه‌ت‌و تێكۆشان، به‌ بێ‌ به‌ختكردنی‌ رۆڵه‌ به‌ نرخه‌كانی‌ خۆی‌ به‌ ئازادی‌ نه‌گه‌یشتوه‌.

گه‌لی‌ كوردیش‌و حیزبی‌ ئێمه‌ش كه‌ پێشڕه‌وی‌ خه‌باتی‌ گه‌لی‌ كورده‌ له‌مێژه‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌زانن كه‌ ئازادی‌، فیداكاریی‌ ده‌وێ‌، خۆبه‌ختكردنی‌ ده‌وێ‌. كاروانی‌ شه‌هیدانمان درێژه‌، به‌ڵام ره‌نگه‌ له‌وه‌ش درێژتر بێ‌.

ئێمه‌ له‌ رۆژی‌ شه‌هید بوونی‌ شه‌هیده‌كانمان له‌مێژه‌ بڕیارمان داوه‌ نه‌گرین. له‌مێژه‌ بڕیارمان داوه‌ كه‌ ته‌نیا‌و ته‌نیا كارێك كه‌ ده‌توانین بكه‌ین‌و له‌به‌رچاو و له‌به‌ر بیری‌ شه‌هیدانمان شه‌رمه‌زار نه‌بین ئه‌وه‌یه‌ كه‌ رێگای‌ ئه‌وان به‌رنه‌ده‌ین، وه‌ك ئه‌وان تا سه‌ر ئه‌و رێگایه‌ بڕۆین، له‌ هیچ ته‌نگ‌و چه‌ڵه‌مه‌یه‌ك نه‌ترسێین، له‌ هیچ سه‌ختی یه‌ك نه‌كشێینه‌وه‌.

خه‌باتی‌ ئێمه‌ خه‌باتێكی‌ ره‌وایه‌.خه‌بات بۆ ئازادیی‌ میلله‌تێكه‌، خه‌بات بۆ دوارۆژی‌ منداڵه‌كان‌و نه‌سله‌كانی‌ دیكه‌یه‌. ئه‌گه‌ر ئێمه‌ وه‌ك ئه‌م نه‌سله‌ ئه‌ركی‌ خۆمان به‌ چاكی‌ به‌جێ‌ بگه‌یه‌نین ده‌توانین هیوادار بین كه‌ نه‌سلی‌ داهاتوومان شه‌هیدی‌ نه‌بێ‌. هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر نه‌سلی‌ رابردوو یا نه‌سله‌كانی‌ رابردوو به‌ چاكی‌ ئه‌ركی‌ خۆیان به‌جێ‌ هێنابا ره‌نگ بێ‌ ئه‌و نه‌سله‌ی‌ ئێمه‌ شه‌هیدی‌ نه‌ده‌بوو.

     بۆیه‌ بیره‌وه‌ریی‌ شه‌هیده‌كانمان جارێكی‌ دیكه‌ ده‌مان هێنێته‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ كه‌ به‌ بیر‌وباوه‌ڕێكی‌ چه‌سپاو، به‌ دڵێكی‌ پڕ له‌ شۆڕش‌و به‌ هیوایه‌كی‌ زۆر، خه‌باتی‌ خۆمان درێژه‌ پێ‌بده‌ین. ئه‌و خه‌باته‌ ئاكامی‌ ده‌بێته‌ دوو شت: هه‌م گیانی‌ شه‌هیده‌كانمان شاد ده‌كا‌و هه‌م میلله‌ته‌كه‌مان رزگار ده‌كا بۆ ئه‌وه‌ له‌ دوارۆژدا شه‌هیدمان نه‌بێ‌.

ئه‌م وتانه‌ له‌ رێوره‌سمی‌ پرسه‌و سه‌ره‌خۆشیی‌ پێشمه‌رگه‌وئه‌ندامی‌ له‌مێژینه‌ی‌ حیزب  كاك خالیدی‌ عه‌لیپوور دا (زستانی‌1367 )  پێشكه‌ش كراون.

                                      ***

راده‌ی‌ به‌شداربوونی‌ ژنان له‌ هه‌موو باره‌كانی‌ ژیانی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و سیاسی‌ دا، نیشانه‌ راده‌ی‌ پێشكه‌وتوویی‌ هه‌ر كۆمه‌ڵێكه‌

ژنان نیوه‌ی‌ ئه‌ندامانی‌ كۆمه‌ڵن. هه‌رچی‌ كه‌متر له‌ كاروباری‌ كۆمه‌ڵ‌دا به‌شدار بن، ئه‌وه‌نده‌ كار‌و تێكۆشان‌و خه‌للاقییه‌ت له‌ كۆمه‌ڵ‌دا كه‌متره‌‌و هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ش كۆمه‌ڵ‌ پاشكه‌وتووتره‌. بۆیه‌ راده‌ی‌ به‌شداربوونی‌ ژنان له‌ هه‌موو باره‌كانی‌ ژیانی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌‌و سیاسی‌ دا، نیشانه‌ راده‌ی‌ پێشكه‌وتوویی‌ هه‌ر كۆمه‌ڵێكه‌. ئه‌وه‌ له‌ بزووتنه‌وه‌یه‌كی‌ شۆڕشگێڕانه‌ش دا هه‌ر راسته‌. هه‌رچی‌ ژنان به‌رینتر‌و چالاكتر تێی‌ دا به‌شدار بن، ئه‌وه‌نده‌ بزووتنه‌وه‌ پێشكه‌وتووانه‌تر‌و سه‌ركه‌وتووتره‌.

… بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌بێ‌ هه‌ر نه‌بێ‌ له‌ سێ‌ به‌ره‌دا خه‌بات بكه‌ین. خه‌بات بكه‌ین بۆ لابردنی‌ پاشكه‌وتنی‌ گشتیی‌ وڵاته‌كه‌مان كه‌ هۆی‌ ئه‌سڵیی‌ پاشكه‌وتنی‌ ژنانیشه‌. تێ‌بكۆشین دژی‌ هه‌موو داب‌و شوێنی‌ كۆنه‌په‌رستانه‌ كه‌ ژن له‌گه‌ڵ‌ پیاو به‌ یه‌ك ماف‌و یه‌كسان سه‌یر ناكه‌ن. خه‌بات بكه‌ین دژی‌ شێوه‌ی‌ بیركردنه‌وه‌ی‌ پاشكه‌وتووانه‌ی‌ پیاوان كه‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی‌ ژنان له‌ نێو خۆیان دا به‌ كارێكی‌ به‌جێ‌ ده‌زانن. تێ‌بكۆشین دژی‌ خۆكه‌م بینی‌‌و له‌ خۆ دڵنیا نه‌بوونی‌ ژنان، كه‌ سته‌می‌ كۆمه‌ل‌و خێزان دژی‌ خۆیان به‌ دیارده‌یه‌كی‌ ئاسایی‌‌و ره‌وا داده‌نێن‌و له‌ به‌رامبه‌ری‌دا ته‌سلیم ده‌بن.

له‌ په‌یامی‌ دوكتور قاسملووی‌ نه‌مر به‌بۆنه‌ی‌ 8ی‌ مارسی‌ 1987

                                            ***

خه‌بات دژی‌ سته‌م، مه‌سه‌له‌ی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ له‌ ژیانی‌ دوكتور قاسملوودا

له‌ وتووێژی‌ «بهروز یوسف زاد» له‌گه‌ڵ‌ شه‌هیدی‌ نه‌مر دوكتور قاسملو  (له‌ نێوه‌ڕاسته‌كانی‌ ده‌یه‌ی‌ 60ی‌ هه‌تاوی‌دا)، رادیۆی‌ B.B.C، به‌رنامه‌ی‌ «جام جهان نما» 23/4/1368

له‌ماوه‌ی‌ ساڵانی‌ تێكۆشان‌دا چ ئاڵوگۆڕێك له‌ خۆت‌دا پێك هاتوه‌؟

دوكتور قاسملوو: مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ بنه‌ڕه‌تی‌ بۆ من كه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای‌ لاوه‌تی‌یه‌وه‌ خه‌باتم بۆ كردوه‌، مه‌سه‌له‌ی‌ له‌نێو بردنی‌ سته‌م بووه‌. له‌و مه‌سه‌له‌ بنه‌ڕه‌تی‌یه‌دا ئاڵوگۆڕێكم تێدا پێك نه‌هاتوه‌. دیاره‌ ئه‌زموونێكی‌ زیاترم له‌ ژیانی‌ سیاسیم‌دا وه‌سه‌ریه‌ك ناوه‌‌و واقیع بینتر‌ بووم یا هه‌ر به‌گشتی‌ واقیع بینتر بووم. من له‌ ژیانم‌دا هه‌میشه‌ خۆشبین بووم‌و له‌ سه‌ختترین هه‌لومه‌رجه‌كانیش‌دا هه‌میشه‌ روحیه‌ی‌ خۆم پاراستوه‌. ئێستاش هه‌ر وام. زۆر ئۆگری‌ خوێندنه‌وه‌م. هه‌موو گۆڤاره‌كان، ڕۆژنامه‌ خاریجی‌‌و ئێرانی‌یه‌كان له‌ كوردستان ده‌خوێنمه‌وه‌‌و زۆریش ئۆگری‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ ڕۆمان‌و كتێبه‌ زانستی‌یه‌كانم. به‌ڵام شێعرم زۆر خۆش ده‌وێ‌. له‌ كوردستان شه‌وی‌ شێعر پێك دێنین‌و منیش شێعر ]له‌و شه‌وه‌ شێعرانه‌دا[ ده‌خوێنمه‌وه‌. عه‌لاقه‌یه‌كی‌ یه‌كجار زۆرم به‌ شێعری‌ كلاسیكی‌ ئێران هه‌یه‌ ]به‌ شێعری‌[ حافز‌و سه‌عدی‌‌و خه‌ییام‌و بابا تاهیری‌ عوریان‌و فیرده‌وسی‌. هه‌روه‌ها به‌ شێعری‌ كلاسیكی‌ كوردی‌ به‌تایبه‌تی‌ به‌ شێعری‌ گۆران كه‌ شاعیری‌ سه‌ده‌ی‌ بیسته‌می‌ كوردستانه‌‌و به‌ شێعری‌ ئه‌حمه‌دی‌ خانی‌ كه‌ شاعیری‌ كلاسیكی‌ كورده‌. له‌ شاعیره‌ نوێ‌یه‌كان دیاره‌ نادر نادرپوور‌و ئه‌حمه‌دی‌ شاملووم به‌ دڵن. دیوانی‌ ئه‌وانم هه‌ن‌و په‌روینی‌ ئیعتیسامییشم زۆر خۆش ده‌وێ‌. وا بیر ده‌كه‌مه‌وه‌ كه‌ شێعره‌كانی‌ زۆر له‌ ژیانی‌ من له‌ هه‌لومه‌رجی‌ ئێستادا نزیكن.

دیاره‌ ده‌زانن كه‌ خه‌باتی‌ سیاسی‌ به‌تایبه‌تی‌ كه‌ تۆ به‌رپرسیش بی‌‌و شه‌ڕی‌ نێوخۆییش له‌ گۆڕێ‌ بێ‌، گیر‌وگرفتت بۆ دێنێته‌ پێش كه‌ به‌ داخه‌وه‌ ناتوانی‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌ سیستماتیك بپڕژێ‌یه‌ سه‌ر ئۆگریی‌ خۆت به‌ شێعر یا موسیقا. یه‌كێك له‌ گیروگرفته‌كانی‌ ژیانی‌ من مه‌سه‌له‌ی‌ شه‌هید بوونی‌ هاوڕێیانی‌ نزیكمه‌. ئه‌وه‌ یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین ناڕه‌حه‌تی‌یه‌كانی‌ ژیانمه‌. ئه‌گه‌ر ئێستا بم توانیبایه‌ بۆخۆم بڕیار بده‌م، حه‌زم ده‌كرد خه‌ریكی‌ زانست بام‌و خۆم به‌ مه‌سه‌له‌ فه‌رهه‌نگی‌یه‌كان‌و ئه‌ده‌بیاته‌وه‌ خه‌ریك بكه‌م. به‌ڵام ئه‌وه‌كه‌ ئێستا له‌ كوردستانم، به‌ ئه‌ركی‌ خۆمی‌ ده‌زانم، چونكه‌ هه‌ست به‌ به‌رپرسایه‌تی‌ ده‌كه‌م له‌به‌رامبه‌ر خه‌ڵكی‌ كوردستان‌و خه‌ڵكی‌ ئێران‌دا.

پرسیارێكی‌ دیكه‌ت لێ‌ ده‌كه‌م، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ پێت وایه‌ 10، 15، 20 ساڵی‌ دیكه‌ خه‌ریكی‌ چ كارێك بی‌‌و له‌ كوی‌ بی‌؟

دوكتور قاسملوو: من ناتوانم پێش بینی‌ بكه‌م. له‌و هه‌لومه‌رجه‌ی‌ ئێمه‌ تێێ‌ داین هه‌ر پێش بینیی‌ شتی‌ وا زۆر سه‌خته‌. من حه‌ز ده‌كه‌م پاش چه‌ند ]ین[ ساڵ‌، ئه‌گه‌ر بتوانم خه‌ریكی‌ كاری‌ زانستی‌‌و نووسین بم. ئێستا نزیكه‌ی‌ 40 ساڵه‌ له‌ خه‌بات‌دا به‌شدارم. حه‌ز ده‌كه‌م ئه‌زموونه‌كانی‌ خۆم بنووسمه‌وه‌. به‌ڵام له‌ هه‌ر حاڵ‌دا پێم خۆشه‌ له‌نێو خه‌ڵك‌دا بم‌و ئێستا وا ڕاهاتووم كه‌ له‌ هه‌لومه‌رجی‌ ئێستادا دووری‌ له‌ خه‌ڵك زۆر سه‌خته‌. هیوادارم هه‌لومه‌رجێك بێته‌ پێش كه‌ وڵاته‌كه‌مان ببێته‌ وڵاتێكی‌ سه‌ربه‌خۆ‌و هێمن‌و له‌ هه‌لومه‌رجێكی‌ ئاوادا، من له‌ یه‌كێك له‌ گونده‌كانی‌ كوردستان، له‌وانه‌یه‌ له‌ گوندی‌ «قاسملوو» ـ ڕه‌نگه‌ ئێوه‌ نه‌زانن كه‌ دێ‌ یه‌ك به‌و ناوه‌ هه‌یه‌‌و من ناوی‌ خۆم له‌و وه‌رگرتوه‌ ـ له‌ دێی‌ قاسملوو دابنیشم‌و تا كۆتایی‌ ته‌مه‌ن بخوێنمه‌وه‌‌و بنووسم.

***

دێموكراسی و مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی یه‌كانی‌ گه‌لانی‌ ئێران

پاراستنی ئازادی یه‌ دێموكڕاتی یه‌كان و چه‌سپاندن و پته‌و كردنی‌ بناخه‌ی‌ رێژیمێكی راسته‌قینه‌ له‌ سه‌رانسه‌ری‌ ئێران دا، زامنی‌ ئه‌سلیی پێشكه‌وتنی شۆڕش و وه‌ده‌ستهێنانی‌ مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ یه‌كانی هه‌موو گه‌لانی ئێرانه‌. بێ‌ بوونی‌ رێژیمێكی دێموكڕاتی راسته‌قینه‌ مافه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد دابین ناكرێ‌  و به‌ بێ‌ دابین بوونی‌ مافی نه‌ته‌وایه‌تیی‌ گه‌لی‌ كوردیش رێژیم به‌ مانای‌ ته‌واوی‌ وشه‌ دێموكڕاتیك نابێ‌. ئه‌گه‌ر دوژمنانی‌ گه‌لی‌ كوردیش پێیان وایه‌ به‌ سازكردنی به‌یت و باوی‌ جیاوازیخوازی‌ ده‌توانن گه‌لی‌ كورد ناچار بكه‌ن حاڵه‌تی‌ دیفاعی به‌ خۆیه‌وه‌ بگرێ‌ و داوای‌ مافه‌ ره‌واكانی‌ نه‌كا زۆر به‌ هه‌ڵه‌ چوون. ئێمه‌ دڵنیاین هیچ رێژیمیّك له‌  ئێران دا رێژیمێكی‌ به‌ راستی‌ گه‌لی‌، دادپه‌روه‌ر و دێموكڕاتیك نابێ‌ ئه‌گه‌ر نه‌توانێ‌ مه‌سه‌له‌ی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ كه‌ یه‌كێك له‌ گیروگرفته‌ بنه‌ڕه‌تی یه‌كانی‌ وڵاتی‌ ئێمه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بكا. راستی یه‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ئێران دا گه‌لانی‌ زۆرلێكراو زیاتر له‌ نیوه‌ی‌ دانیشتووانی‌ وڵات پێك دێنن. خوێندن به‌ زمانی‌ زگماكی‌، پاراستن و په‌ره‌ پێدانی‌ فه‌رهه‌نگی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌، لابردنی‌ جیاوازیدانانی‌ ئابووری‌ و سیاسی و له‌ هه‌مووی‌ گرینگتر دیاریكردنی‌ چاره‌نووس به‌ ده‌ستی خۆیان به‌ شێك له‌ مافه‌ ره‌واكانی‌ ئه‌و گه‌لانه‌ن، لابردنی‌ سته‌می‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ له‌ سه‌ر ئه‌و گه‌لانه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ئیددیعای‌ ژماره‌یه‌ك له‌ دوژمنانی‌ خه‌ڵك هاندان بۆ جیا بوونه‌وه‌ نیه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ دابین كردنی‌ یه‌كیه‌تیی راسته‌قینه‌ی‌ ئه‌و گه‌لانه‌ له‌ چوار چێوه‌ی‌ ئێرانێكی‌ دێموكڕاتی‌ دا، زامنی‌ پاراستنی‌ یه‌كیه‌تی و سه‌ربه‌خۆیی وڵاته‌. مه‌سه‌له‌ی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ له‌ ئێران دا هه‌یه‌ و هیچ چه‌شنه‌ خۆ گێل كردنێك له‌ بایه‌خی ئه‌و كه‌م ناكاته‌وه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ رێگا بۆ كه‌ڵكوه‌رگرتنی‌ دوژمنانی‌ ئازادی‌ و سه‌ربه‌خۆیی ئێران خۆش ده‌كا.

***

یه‌كیه‌تیی سیاسی و فیكری‌ :

پته‌و كردنی‌ یه‌كیه‌تیی سیاسی و فیكری‌ ئه‌ركێكی‌ بنه‌ڕه‌تی یه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی‌ هه‌موو رێكخراوه‌كانی‌ حیزب. دیاره‌ هه‌موو ئه‌ندامانی‌ حیزب له‌ باره‌ی‌ مه‌سه‌له‌ سیاسی یه‌كانه‌وه‌ وه‌ك یه‌ك فكر ناكه‌نه‌وه‌، ئامانجیش ئه‌وه‌ نیه‌ وه‌ك یه‌ك فكر بكه‌نه‌وه‌. چونكه‌ ئه‌وه‌ نه‌ مومكینه‌ و نه‌ به‌ قازانجی‌ تێكۆشانی‌ حیزبیشه‌، مه‌به‌ست له‌و یه‌كیه‌تی‌ یه‌ ئه‌ستاندنه‌وه‌ی‌ داهێنانی‌ فیكری‌ له‌ ئه‌ندامانی‌ حیزبی نیه‌. بوونی‌ بیرورای جیاواز و رێككه‌وتنی‌ دێموكڕاتیكی‌ ئه‌وان كلیلی چاره‌سه‌ر كردنی‌ دروستی گیر و گرفته‌كان و هۆی به‌ره‌و پێشچوونی‌ حیزبه‌.

***

مه‌سه‌له‌ی‌ ژنان :

له‌ تێكۆشانی‌ حیزبی و سیاسیی ئێمه‌ دا، ده‌بێ‌ جێگایه‌كی‌ تایبه‌ت بدرێ‌ به‌ ژنان كه‌ نیوه‌ی‌ دانیشتووانی‌ وڵاته‌كه‌مان پێك دێنن. وه‌ك ده‌زانن حیزبی ئێمه‌ مافی به‌رابه‌ریی‌ ته‌واو له‌گه‌ڵ‌ پیاوان بۆ ژنان داده‌نێ‌. به‌ڵام دانانی‌ ماف له‌ گه‌ڵ‌ پیاده‌ كردنی‌ ئه‌و مافه‌ له‌ كۆمه‌ڵ‌ دا  مه‌ودایه‌كی‌ زۆریان له‌ به‌ین دا هه‌یه‌. ده‌بێ‌ ئه‌و مه‌ودایه‌ به‌ره‌ به‌ره‌ له‌ به‌ین بچێ‌. به‌ بیر و رای‌ حیزبی ئێمه‌ هه‌رچی ژنان له‌ كاره‌ كۆمه‌ڵاتی‌ و سیاسی یه‌كان دا به‌شدار بن كۆمه‌ڵ‌ پێشكه‌وتووتره‌ و، هه‌رچی له‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ سیاسیی نه‌ته‌وه‌یه‌ك دا ژنان تێكۆشه‌رتر بن، بزووتنه‌وه‌كه‌ پێشكه‌وتووتره‌ و شانسی سه‌ركه‌وتنی‌ زیاتره‌.

***

نه‌خشی دانیشتووانی‌ شار له‌ بزووتنه‌وه‌ دا :

شاره‌كانی‌ كوردستان پشتی‌ جه‌بهه‌ی‌ دوژمنن، كه‌وابوو له‌ شاره‌كانی‌ كوردستان ده‌كرێ‌ زۆر زه‌ربه‌ی‌ باش له‌ دوژمن بدرێ‌.ده‌بێ هه‌موو كاره‌كانی‌ دوژمن بۆ ئه‌وه‌ی‌ پشتی جه‌بهه‌ی‌ خۆی به‌ قه‌وه‌ت بكا، تێك بده‌ین. دوژمن ته‌داروكاتی‌ له‌ شاره‌كانه‌وه‌یه‌، دوژمن هێزی‌ خۆی له‌ شاره‌كان كۆ ده‌كاته‌وه‌. دوژمن ئازووقه‌ی‌ له‌ وێ‌ را دێت. ده‌بێ‌ كارێكی‌ وا بكه‌بن نه‌ك هه‌ر له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ شار كه‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ لێ یه‌ و رێگای‌ لێ ده‌گرێ‌ و زه‌ربه‌ی‌ لێ ده‌دا، به‌ڵكوو له‌ داخیلی شاریش دا به‌ ئیبتكاری‌ دانیشتووانی‌ شاره‌كانی‌ كوردستان ده‌بێ‌ زه‌ربه‌ی‌ لێ بدرێ‌. نابێ‌ له‌ بیریان بچێ‌ كه‌ هه‌رچه‌ند ئه‌وان له‌ شاره‌كانن و هه‌رچه‌ند به‌ زاهیر چه‌كیان پێ نیه‌، به‌ڵام پێشمه‌رگه‌ن، وه‌ك پێشمه‌رگه‌ له‌ سه‌نگه‌ر دان و ده‌بێ‌ بۆ تێكدانی‌ نه‌خشه‌كانی‌ دوژمن، بو گه‌یاندنی ئه‌خبار به‌ پێشمه‌رگه‌ و بو به‌ربه‌ست كردنی‌ رێگای‌ دوژمن له‌ هه‌ر رێگایه‌كه‌وه‌ و به‌ هه‌رشێوه‌یه‌كی بتوانن ئه‌ركی‌ خۆیان جێ به‌ جێ‌ بكه‌ن.

***

ره‌مزی‌ خۆڕاگریی‌ حیزبی دێموكڕات :

بۆ چی حیزبی دێموكڕات توانیویه‌تی‌ رابوه‌ستێ‌، ئه‌وانی‌ دیكه‌ نه‌یانتوانیوه‌ ؟ ئه‌وه‌ سێ‌ هۆی‌ هه‌یه‌ : یه‌كه‌م، سیاسه‌تی‌ حیزبی دێموكڕات، سیاسه‌تێكی‌ دروست بووه‌. بۆ داخوازه‌كانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان كه‌ بریتین له‌ دێموكڕاسی و خودموختاری خه‌بات ده‌كه‌ین. ئێمه‌ شوعاری‌ خۆڕاییمان نه‌داوه‌، شوعاری‌ توند و تیژمان نه‌داوه‌، كه‌ بۆمان جێ‌ به‌ جێ‌ نه‌كرێن. ئێمه‌ مه‌سئوولانه‌ هه‌تا ئێستا چووینه‌ پێش. وه‌ختی ئاشتی‌ ویستوومانه‌ وتووێژ بكه‌ین و وه‌ختی شه‌ڕ شه‌ڕمان كردوه‌. دووهه‌م، خه‌ڵكی‌ كوردستانی‌ ئێران پشتیوانی‌ ئێمه‌یه‌. حیزبی دێموكڕات وه‌ك ماسی یه‌ك له‌ نێو گۆم دایه‌، گۆمه‌كه‌ش خه‌ڵكه‌. هێزی‌ حیزبی دێموكڕات له‌ وه‌ دایه‌ كه‌ خه‌ڵك پشتیوانی‌ لێ ده‌كا. سێهه‌م هۆی مانه‌وه‌ی‌ خه‌باتی  ئێمه‌ فیداكاریی‌ پێشمه‌رگه‌كانمان بووه‌.

***

مه‌سه‌له‌ی‌ كورد مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ نێوخۆیی نیه‌ :

مه‌سه‌له‌ی‌ كورد له‌ هه‌موو ئه‌بعادی‌ خۆی دا به‌و شێوه‌یه‌ كه‌ هه‌یه‌ له‌ واقیع دا مه‌سه‌له‌ی‌ 25 میلیۆن كورده‌ كه‌ ده‌بی‌ مه‌تره‌ح بكرێ‌. پێم وایه‌ ئه‌گه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ بچینه‌ پێش سه‌ركه‌وتنمان زیاتر ده‌بێ‌، موهیممیش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و په‌یامه‌ كه‌ له‌و وه‌زعه‌ تازه‌ دا ده‌ینێرین په‌یامێك بێ كه‌ باش له‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌ربگیرێ‌. ده‌بێ‌ به‌ هه‌موو ئه‌و كه‌سانه‌ كه‌ گوێیان له‌ قسه‌كانی‌ ئێمه‌یه‌ بڵێین كه‌ داوای‌ كورد زۆر ساده‌ و ره‌وایه‌. كورد مافی نه‌ته‌وه‌یی خۆی ده‌وێ‌، كه‌ له‌ به‌یاننامه‌ی‌ جیهانیی مافی ئاده‌میزاد دا هاتوه‌. واته‌ شتێكی‌ زیادی‌ نیه‌، بۆیه‌ مه‌سه‌له‌ن داوای‌ خودموختاری‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ نێوخۆیی نیه‌. زۆر له‌ ده‌وڵه‌تان وه‌ك ده‌وڵه‌تی‌ ئێران ئه‌گه‌ر باسی خودموختاری‌ ده‌كرێ‌ ده‌ڵێن : ئه‌وه‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ داخیلی‌ یه‌ كه‌س حه‌قی نیه‌ ده‌ستی‌ تێ َوه‌ردا. كه‌وابوو مه‌سه‌له‌ی‌ خودموختاری‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی‌ نێو خۆیی نیه‌ و به‌شێكه‌ له‌ مافی‌ ئاده‌میزاد. بۆیه‌ش ئه‌و ده‌وڵه‌ت و رێكخراو و شه‌خسییه‌تانه‌ كه‌ خۆیان به‌ لایه‌نگری‌ مافی‌ ئینسان ده‌زانن پێویسته‌ كه‌ له‌ داوا ره‌واكانی‌ گه‌لی‌ كورد پشتیوانی‌ بكه‌ن.

***

روو له‌ گه‌لانی‌ ئێران :

پێم خۆش بوو چه‌ند كه‌لیمه‌ش له‌ گه‌ڵ‌ گه‌لانی‌ به‌شه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ ئێران بدوێم. ئێوه‌ ده‌بێ بزانن كه‌ كوردستان ته‌نیا بۆ خودموختاری‌ شه‌ڕ ناكا، به‌ڵكوو بۆ ئازادیی سه‌رانسه‌ریی ئێران خه‌بات ده‌كا. كوردستان له‌ پێناوی‌ رزگاریی‌ هه‌موو ئێران له‌ ئیستیبدادی‌ ئاخوندی یه‌ كه‌ شه‌هید ده‌دا. بۆیه‌ ئه‌ركی‌ سه‌شانی‌ هه‌موو شۆڕشگێڕان و ئازادیخوازانی‌ ئێرانه‌ كه‌ یارمه‌تیمان بده‌ن. ئێمه‌ ده‌زانین كه‌ رێژیمی‌ سه‌ركوتكه‌ر رێگاتان نادا كه‌ یارمه‌تیمان بده‌ن، به‌ڵام رێژیم ئه‌وه‌نده‌ش به‌ هێز نیه‌ كه‌ كاربه‌ده‌ستانی ئیددیعا ده‌كه‌ن. رێگای‌ یارمه‌تیدان به‌ كوردستانی‌ خوێناوی‌ ئاواڵه‌یه‌. له‌ بیرتان نه‌چێ‌ كه‌ یارمه‌تیدان به‌ كوردستان، یارمه‌تیدان به‌ سه‌نگه‌ری‌ له‌ گیران نه‌هاتووی‌ سه‌رانسه‌ری ئێرانه‌.

***

ره‌ت كردنه‌وه‌ی‌ تیرۆریزم :

ئێمه‌ وه‌ك حیزبی دێموكڕات ره‌شه‌ كوژی ره‌ت ده‌كه‌ینه‌وه‌. چونكه‌ حیزبێك له‌ لایه‌ن گه‌له‌وه‌ پشتیوانیی‌ لێ بكرێ‌ هیچ پێویستی‌ یه‌كی‌ بۆ په‌نا بردن به‌و چه‌شنه‌ كارانه‌ نیه‌. ئێمه‌ تیرۆریزم له‌ هه‌ر شوێنێك مه‌حكووم ده‌كه‌ین.

***

ئه‌خلاق له‌ سیاسه‌ت دا :

ئێمه‌ بێ ئوسولی‌ و جنێو فرۆشی له‌ سیاسه‌ت دا ره‌ت ده‌كه‌ینه‌وه‌، بۆ جێگیر كردنی‌ ئه‌خلاق له‌ سیاسه‌ت دا تێ ده‌كۆشین و یه‌كه‌م رێكخراوی‌ ئێرانی‌ بووین كه‌ ئه‌خلاقمان واریدی‌ سیاسه‌ت كردوه‌.

***

خه‌باتی فه‌رهه‌نگی‌ و نه‌ته‌وه‌یی‌ :

ژیانی فه‌رهه‌نگیی خه‌ڵكی‌ كوردستان له‌ حاڵی‌ پێشكه‌وتن و بووژانه‌وه‌ دایه‌، پێشكه‌وتن و پشكووتنی‌ فه‌رهه‌نگ، جووڵانه‌وه‌ی‌ رزگاریخوازیی‌ ئێمه‌ به‌ هێز ده‌كا و ئه‌ویش له‌ به‌رامبه‌ر دا شوێن داده‌نێته‌ سه‌ر بووژانه‌وه‌ی‌ فه‌رهه‌نگ. ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر بڵێین شوێنه‌واری‌ ئه‌م دوو دیارده‌یه‌ له‌ سه‌ر یه‌كتر شوێنه‌وارێكی‌ راسته‌وخۆیه‌ هیچ موبالیغه‌مان نه‌كردوه‌. بۆ سه‌لماندنی‌ ئه‌م ئیددیعایه‌ دوو به‌ڵگه‌ له‌ ده‌ست دایه‌. یه‌كه‌م ئه‌وه‌ كه‌ خه‌باتی‌ ئێمه‌ خه‌باتێكی‌ نه‌ته‌وه‌یی یه‌. خه‌ڵكی ژێرسته‌می‌ ئێمه‌ كه‌ بۆ دیفاع له‌ مانه‌وه‌ی‌ خۆی شه‌ڕێكی‌ چه‌كدارانه‌ی‌ ده‌ست پی َكردوه‌، هه‌ر له‌و كاته‌ش دا ئه‌ركی‌ سه‌رشانیه‌تی‌ كه‌ فه‌رهه‌نگی‌ نه‌ته‌وه‌یی خۆی بپارێزێ‌ و بیبووژێنێته‌وه‌. دووهه‌م : ئه‌وه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ ئێمه‌ له‌ كوردستان دا له‌ گه‌ڵ‌ رێژیمێكی‌ یه‌كجار زۆر دواكه‌وتوو، رێژیمی ئایه‌توڵڵاكان كه‌له‌ تاریكایی چه‌رخه‌كانی‌ نێوه‌ڕاسته‌وه‌ هاتوون، رووبه‌رووین. شه‌ڕی ئێمه‌ له‌ دژی رێژیمی‌ نه‌زانی‌ و خوڕافات په‌رستی درێژه‌ی‌ هه‌یه‌، هه‌م له‌ به‌ره‌ی‌ شه‌ڕ دا و هه‌م له‌ مه‌یدانی‌ فه‌رهه‌نگ و په‌روه‌رده‌ و فێركردن دا. ئه‌م دوو دیارده‌یه‌ پێكه‌وه‌ گرێ‌ دراون. دیارده‌ی یه‌كه‌م به‌ بێ‌ دووهه‌م سه‌ر كه‌وتوو نابێ‌،دووهه‌میش بێ‌ یه‌كه‌م ناتوانێ‌ وجوودی‌ هه‌بێ‌.

***

دیكتاتۆری، مه‌حكووم به‌ نه‌مانه‌ :

سه‌ركه‌وتن به‌ سه‌ر فاشیزم دا زۆر ده‌رسی‌ به‌ نرخی‌ تێدان، یه‌كه‌م : ئه‌وه‌ی‌ كه‌ دیكتاتۆری یه‌كان هه‌رچه‌ند به‌ هێزیش بن ئاخره‌كه‌ی‌ له‌ به‌رامبه‌ر راوه‌ستانی‌ گه‌لان دا هێزی‌ خۆڕاگرتنیان نیه‌ و ده‌ڕووخێن، دووهه‌م : شه‌ڕ خوازی‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ له‌ ژێر چۆك خستنی‌ گه‌لان یا سادر كردنی‌ رێژیمێكی‌ دیاریكراو، ئه‌نجامێكی‌ بێجگه‌ له‌ شكست و له‌ نێوچوونی‌ خۆی به‌دواوه‌  نیه‌ .

***

سه‌ر به‌ خۆیی سیاسی :

ئێمه‌ حیزبێكی‌ سه‌ربه‌خۆین و سه‌ربه‌خۆیی خۆمان له‌ هه‌موو شتێكی دیكه‌ خۆشتر ده‌وێ‌. ئه‌وه‌ی‌ بۆ خۆمانی‌ به‌ قازانج بزانین جێ‌ به‌ جێی ده‌كه‌ین. هیچ كه‌س ناتوانێ‌ نه‌زه‌ری‌ خۆی‌ به‌ سه‌ر ئێمه‌ دا بسه‌پێنێ‌ و تا ئێستاش هیچ كه‌س نه‌زه‌ری‌ خۆی به‌ سه‌ر ئیمه‌ دا نه‌سه‌پاندوه‌.

***

تیرۆریزمی‌ ده‌وڵه‌تی‌ :

له‌ رابردوو دا ده‌وڵه‌ته‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ له‌ پشتیوانی‌ كردن له‌ ئاكار و كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی‌ خۆیان پاراستوه‌ و به‌ دایم له‌ دڵه‌خورپه‌ دا بوون كه‌ نه‌كا وه‌ك پشتیوان و لایه‌نگری‌ تیرۆریزم كه‌ ئه‌و په‌ڕی‌ قانوون شكێنی‌ و تێكدانی‌ داب و نه‌ریتی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی یه‌ بناسرێن و به‌ لایه‌نگری‌ له‌ تیرۆریزم تاوانبار بكرێن. به‌ڵام له‌ حاڵی حازر دا وای‌ لێ َهاتوه‌ كه‌ رێژیمه‌ دیكتاتۆره‌كان له‌ پێناوی‌ گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌كانیان دا نه‌ ته‌نیا كرده‌وه‌ی‌ تیرۆریستی به‌ خراپ نازانن، به‌ڵكوو به‌ راشكاوی‌ و  به‌ شێوه‌ی‌ ره‌سمی له‌ نێو خۆ و ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات دا له‌ ره‌شه‌كوژی و شێوه‌ جۆراۆجۆره‌كانی‌ تیرۆر كه‌لك وه‌رده‌گرن.ئه‌م رێژیمانه‌ له‌ نێو خۆی وڵات دا موخالیفه‌ سیاسی یه‌كانی‌ خۆیان تیرۆر ده‌كه‌ن و له‌و رێگایه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ پاوانخوازانه‌ی‌ خۆیان به‌ زۆری‌ به‌ سه‌ر خه‌ڵك دا ده‌سه‌پێنن. له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵاتیش بۆ كپ كردنی‌ ده‌نگی‌ هاوده‌ردی‌ و هاوپێوه‌ندیی‌ جیهانی‌ و بۆ به‌رگری‌ له‌ لایه‌نگریی‌ ئازادیخوازان و به‌ مه‌به‌ستی‌ ناچار كردنی‌ ده‌وڵه‌تان بۆ قه‌بووڵی هێندێك مه‌به‌ستی تایبه‌تی‌ و جاروباریش بۆ باج ئه‌ستاندن یان سه‌پاندنی‌ ئیدئۆلۆژی‌ و بۆچوونی‌ تایبه‌تیی‌ خۆیان په‌نا ده‌به‌نه‌ به‌ر تیرۆریزم.

***

گرنگیی ته‌شكیلات :

به‌ بێ‌ بوونی‌ ته‌شكیلاتی‌ حیزبی، هێزی‌ بێ‌ پایانی‌ خه‌ڵك وه‌ك ئینێرژی‌یه‌َكی‌ ده‌ست لێ نه‌دراو ده‌مێنیته‌وه‌، ئه‌گه‌ر چی‌ به‌ شێوه‌ی‌ خۆبه‌خۆ حه‌ره‌كه‌ت له‌ خۆی نیشان ده‌دا، به‌ڵام كاریگه‌ر نابێ‌، دوژمن زه‌بری‌ لێ ده‌دا و به‌ چووكی‌ دادێنێ‌. ئه‌وه‌ راستی یه‌كی‌ مێژوویی یه‌ و له‌ جووڵانه‌وه‌كانی‌ رابردووی‌ گه‌لی‌ كورد دا نه‌بوونی ته‌شكیلات وه‌ك ئاوێنه‌یه‌ك خۆ ده‌نوێنی‌ كه‌ هۆی‌ تێكشكان و ناكامی‌ یه‌كانه‌.

***

دێمۆكراسی :

هه‌رگیز خه‌بات بۆ دێموكڕاسی نابێ‌ بچێته‌ ژێر سێبه‌ری‌ خه‌بات بۆ مافی نه‌ته‌وایه‌تی‌ یا خه‌باتی‌ چینایه‌تی‌. چونكه‌ ئه‌وه‌ هۆی بنه‌ڕه‌تیی پێكهاتنی‌ حیزبی دێموكڕاته‌ و تا حیزبی دێموكڕات ماوه‌ دێموكڕاسی مه‌به‌ست و ئامانجیه‌تی‌ .

***

مودیرییه‌ت :

شێوه‌ی‌ مودیرییه‌ت له‌ حیزبی ئێمه‌ دا به‌ گشتی له‌ سه‌ر بناخه‌ی‌ پێوه‌ندیی زیندوو، رێنوێنی‌ و له‌ ئاكام دا ئیقناعه‌. به‌رپرسی حیزبی ده‌بێ‌ رێنوێنی‌ و بڕیاره‌كان كه‌ له‌ به‌خشنامه‌دا ده‌دا،  ده‌بێ‌ پێوه‌ندیی‌ زیندووی‌ له‌ گه‌ڵ‌ نه‌فه‌راتی‌ خۆی هه‌بێ‌ و ته‌وزیح بدا و ماندوو نه‌بێ‌ تا ئه‌و كاته‌ی‌ ته‌ڕه‌ف قانع ده‌كا.

***

ره‌فتاری‌ دروستی‌ حیزبی :

ئه‌وه‌ش ئه‌سلێكی گرنگی‌ دیكه‌ی‌ مودیرییه‌ته‌ كه‌ به‌رپرسی حیزبی ده‌بێ‌ بزانێ‌ چۆن هه‌ڵسوكه‌وت له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌فرادی‌ سه‌ره‌وه‌ و ئۆرگانی‌ سه‌ره‌وه‌ بكات و له‌ هه‌مان كات دا بشزانێ‌ كه‌ چۆن به‌رخورد له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌فراد و ئۆرگانه‌كانی‌ خواره‌وه‌ بكات. شێوه‌ی‌ ئوسوولی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ نابێ‌ به‌ ته‌حه‌ككوم و ده‌ستوردان و توند و تیژی و كوێخایانه‌ ره‌فتار له‌ گه‌ڵ‌ ئۆرگانه‌كانی‌ خواره‌وه‌ دا بكه‌ین و له‌ گه‌ڵ‌ ئۆرگانه‌كانی‌ سه‌ره‌وه‌ش نابێ‌ ره‌فتارمان چاپلووسی و ته‌مه‌للوق و پێدا هه‌ڵكوتن بێ‌.

***

ئه‌وینی‌ نیشتمان :

من به‌ راستی‌ زۆر خۆشحاڵم كه‌ جارێكی‌ دیكه‌ له‌ نێو خه‌ڵكی‌ خۆمان و ئه‌ندامانی‌ حیزب و پێشمه‌رگه‌ دام . وڵاتی‌ دیكه‌ زۆر خۆشن، زۆر جێگای‌ خۆشیش له‌و دنیایه‌ دا هه‌یه‌. به‌ڵام بۆ من هیچیان به‌ قه‌د نیشتمانی خۆمان خۆش نین و هه‌موو جارێك كه‌ ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ هه‌ست به‌ خۆشحاڵی یه‌كی‌ یه‌كجار زۆر ده‌كه‌م و، كه‌ ده‌گاته‌ رۆژه‌كانی‌ ئاخری سه‌فه‌ره‌كه‌م كه‌مێكیش به‌ په‌له‌م كه‌ هه‌رچی زووتر بگه‌ڕێمه‌وه‌ نێو هاوڕێیان و پێشمه‌رگه‌كان و گه‌لی‌ خۆمان.

***

پێوه‌ندی‌ له‌ گه‌ڵ‌ گه‌لانی‌ دیكه‌ی‌ ئێران :

سه‌دان ساڵه‌ كه‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان له‌ گه‌ڵ‌ گه‌لانی‌ دیكه‌ی‌ ئێران پێكه‌وه‌ ده‌ژین. ئێمه‌ خۆمان به‌ ئێرانی‌ ده‌زانین و به‌و كه‌سانه‌ كه‌ جاروبار لێرو له‌وێ‌ ئێمه‌ به‌ جیاوازیخواز ( ته‌جزییه‌ ته‌ڵه‌ب ) داده‌نێن ده‌ڵێین :  به‌ هیچ جۆر ئه‌و حه‌قه‌ به‌ هیچ كه‌س ناده‌ین كه‌ خۆی له‌ ئێمه‌ به‌ ئێرانیتر بزانێ‌.

***

دیفاعی مه‌شرووع :

به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ته‌بلیغاتی‌ دوژمنانی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد، كورده‌كان شه‌ڕ خواز نین، ئه‌وان خوازیاری‌ سوڵح و ئاشتین، به‌ڵام كاتێك بوون و مه‌وجوودییه‌تیان وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌ك له‌ مه‌ترسی ده‌كه‌وێ‌، دیاره‌ بۆ دیفاع له‌ هووییه‌تی‌ میللی و شه‌خسییه‌تی‌  ئینسانیی‌ خۆیان ناچارن راپه‌ڕن.

***

دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵایه‌تی‌ :

وه‌ده‌ستهێنانی‌ خودموختاری‌ بێ‌ له‌ نێو بردنی‌ هه‌ژاری‌ و كوێره‌وه‌ری‌، ده‌بێته‌ داخوازێكی‌ بێ‌ نێوه‌رۆك.

 ئه‌م وتانه‌ كه‌ له‌ سه‌رچاوه‌ی‌ جۆراوجۆر ده‌رم هێناون تا تێره‌ له‌ ژماره‌ 187ی‌ «كوردستان»، پووشپه‌ڕی‌ 1371(ژوئیه‌ی‌1992)دا بلاَو بوونه‌وه‌.

***

شانازی یه‌كی‌ گه‌وره‌ بۆ حیزبی دێمۆكرات

ده‌توانم بڵێم و رابگه‌یه‌نم كه‌ ئێمه‌ هه‌وه‌ڵین كه‌س بووین له‌ به‌ربه‌ره‌كانی‌ له‌ گه‌ڵ‌ رێژیمی‌ خومه‌ینی‌ داو، له‌و باوه‌ڕه‌دام له‌ داهاتووش دا ئاخرین كه‌س ده‌بین كه‌ به‌ربه‌ره‌كانیمان له‌ گه‌ڵ‌ رێژیمی‌ خومه‌ینی‌ هه‌رده‌مێنێ‌.

وتووێژی‌ دوكتور قاسملوو له‌ گه‌ڵ‌رۆژنامه‌ی‌ » یوم السابع «، » كوردستان » ژماره‌ 109

                                            *   *   *

جێگای‌ ژنان له‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ دا

له‌ حاڵێك دا كه‌ ژن ئیلهامده‌ری‌ هونه‌رمه‌ندان بۆ خوڵقاندنی‌ به‌رهه‌مه‌كانه‌، ته‌علیماتی‌ كۆن و رزیوی‌ خومه‌ینی‌ مه‌قامی‌ ژنی‌ هێناوه‌ته‌ خوارو و كردوویه‌تی‌ به‌ بوونه‌وه‌رێكی‌ چادر به‌سه‌ر، ره‌شپۆش و بێ‌ مایه‌، بوونه‌وه‌رێك كه‌ شیاوی‌ كۆیله‌تی یه‌، مه‌جبووره‌ له‌ ماڵ دا زیندانی‌ بێ‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ خزمه‌تی‌ پیاوان بكا و دوور له‌ كۆمه‌ڵی پیاوان درێژه‌ به‌ ژیانی‌ خۆی‌ بدا.

وتاری‌ » سه‌باره‌ت به‌ فه‌رهه‌نگ «، » كوردستان » ژماره‌ 94

                                          *   *   *

مه‌ژی بۆ مردن بمره‌ بۆ ژیان

ئێمه‌ له‌ كوردستان ده‌رسی نیشتمانپه‌روه‌ری‌ ده‌ده‌ین به‌ خه‌ڵك و هه‌رچه‌ند داوا له‌ پێشمه‌گه‌كانمان ده‌كه‌ین كه‌ ئازایانه‌ دژی دوژمن شه‌ڕ بكه‌ن و بۆ وه‌ده‌ستهێنانی‌ ئازادی‌ تێ بكۆشن، هه‌ر له‌و كاته‌ش دا فێریان ده‌كه‌ین كه‌ چۆن بژین. چونكه‌ ئامانجی‌ هه‌ره‌ به‌ نرخی‌ ئێمه‌ له‌ مردن، له‌ خه‌باتێكی‌ زه‌رووری‌ و خوێناوی‌ دا كه‌ به‌ سه‌ریان دا سه‌پاوه‌، وه‌ده‌ست هێنانی‌ ئازادی به‌ مه‌به‌ستی‌ باشتر ژیانه‌.

وتاری‌ » سه‌باره‌ت به‌ فه‌رهه‌نگ «، » كوردستان » ژماره‌ 94

*   *   *

با به‌خۆمان و خه‌باتی‌ خۆمان پشت ئه‌ستوور بین

له‌ پێش دا، با بایه‌خ به‌ هێزی‌ بێ‌ پایانی‌ گه‌لی‌ كورد بده‌ین و، له‌ خۆمان و خه‌باتی‌ خۆمان دڵنیا بین و، وه‌ك عامیلێكی‌ سه‌ربه‌خۆ له‌ مه‌یدانی‌ سیاسیی وڵات دا خۆ بنوێنین، ئه‌و كاته‌ پشتیوانمان زۆر ده‌بێ‌ و هه‌لومه‌رجی‌ سه‌ركه‌وتن باشتر ئاماده‌ ده‌بێ‌.

له‌ په‌یامی‌ دوكتور قاسملوو به‌ بۆنه‌ی‌ 25 ی گه‌لاوێژی‌ 1367

*   *   *

بزووتنه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ پێویستی‌ به‌ په‌نا بردن بۆ تیرۆریزم نیه‌

من پێم وایه‌ بزووتنه‌وه‌ به‌ هێزه‌كان، ئه‌و بزووتنه‌وانه‌ی‌ به‌ رێگای‌ دێمۆكراتی دا ده‌ڕۆن و رێنوێنی‌ ده‌كرێن و لایه‌نگری‌ و پشتیوانیی‌ خه‌ڵكیان له‌ گه‌ڵه‌،  پێویستی یه‌كیان  به‌ په‌نا بردن بۆ تیرۆریزم نیه‌. له‌ باره‌ی‌ خۆمان دا ده‌بێ‌ بڵێین، له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌وی خومه‌ینی‌ چه‌ندین جار دژی ئێمه‌ له‌ شێوه‌كانی‌ تیرۆریستی‌ كه‌لكی‌ وه‌رگرتوه‌، ئێمه‌ هیچ كات ئه‌وه‌مان ته‌ئیید نه‌كردوه‌ و به‌ په‌یره‌وی‌ كردن له‌ ئوسوول، بارمته‌ گرتنمان مه‌حكووم كردوه‌. له‌ ساڵی 1979 دا ئێمه‌ ته‌نیا حیزبی ئێران بووین كه‌ بارمته‌ گرتنمان له‌ سه‌فاره‌تی‌ ئه‌مریكا دا مه‌حكووم كرد. دواتریش هه‌میشه‌ ته‌یاره‌ رفاندن و بۆمب دانانه‌وه‌مان مه‌حكووم كردوه‌. تیرۆریزم سیاسه‌تی‌ ره‌سمیی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ یه‌ كه‌ به‌پرسانی‌ رێژیم چه‌ند ساڵ‌ له‌مه‌و پێش به‌ ئاشكرا رایانگه‌یاندوه‌. ئێستا چونكه‌ له‌ نێوخۆی ئێران دا له‌ هه‌ر لایه‌كه‌وه‌ هاواری‌ ره‌خنه‌و ئێعتراز به‌رز بۆته‌وه‌، رێژیم بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ به‌ ره‌سمی‌ قسه‌ له‌ تیرۆریزم بكا، به‌كاری‌ دێنێ‌.  به‌ڵام فه‌لسه‌فه‌ی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ ئه‌وه‌یه‌ و هه‌میشه‌ ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ شۆڕشی ئیسلامی‌ به‌ هه‌ر شكل و شێوه‌یه‌ك كه‌ ئیمكانی‌ هه‌بێ‌ ـ با له‌ رێگای‌ تیرۆریزمیشه‌وه‌ بێ‌ ـ بۆ ده‌ره‌وه‌ بنێرێ‌.

وتووێژ له‌ گه‌ڵ‌ هه‌واڵنووسی رۆژنامه‌ی‌ لیبراسیۆن، » كوردستان » ژماره‌  120 ل 8

*   *   *

هۆی په‌نا بردن بۆ شه‌ڕی پارتیزانی‌

كاتێك له‌ وڵاتێك دا سه‌ره‌ڕویی ده‌سه‌ڵاتدار بێ‌، ئازادی یه‌كان پێشێل بكرێن و مافه‌ ئینسانی یه‌كان بایه‌خیان بۆ دانه‌نرێ‌، خه‌ڵكی‌ ئه‌وینداری‌ رزگاری‌ و عه‌داڵه‌ت چونكه‌ به‌ هۆی‌ بێ‌ هێزی‌ یه‌وه‌  ناتوانن راپه‌ڕینێكی‌ تێكڕایی  یان  شۆڕشێكی‌ گشتی‌ بۆ كۆتایی هێنان به‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ناوه‌ندی‌  وه‌ڕێ‌ بخه‌ن، رێگایه‌كی‌ دیكه‌یان، بێجگه‌ له‌ په‌نا بردن بۆ شه‌ڕی پارتیزانی‌ نیه‌.

وتاری‌ دوكتور قاسملوو له‌ ژێر ناوی‌ » شه‌ڕی پارتیزانی‌ و زه‌بر و زه‌نگ «، » كوردستان » ژماره‌  124

*   *    *

پێوه‌ندی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ شۆڕشگێڕانه‌ی‌ كوردستان له‌گه‌ل بزووتنه‌وه‌ی‌ گه‌لانی‌ ئێران

بزووتنه‌وه‌ی‌ گه‌لی‌ كورد هه‌ر چه‌ند به‌ هێزیش بێ‌ ئه‌و په‌ڕه‌كه‌ی‌ ته‌نیا ده‌توانێ‌ رێژیم لاواز و رێگا بۆ رووخانی‌ خۆش بكا به‌ڵام هیچ كات ناتوانێ‌ به‌ ته‌نیایی ببێته‌ ئاڵتێرناتیو، بۆیه‌ ئێمه‌ به‌رده‌وام هه‌وڵمان داوه‌ كه‌ پێوه‌ندیی‌ نێوان گه‌لی‌ كورد و بزووتنه‌وه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ ئێران به‌ هێز بكه‌ین.

وتووێژی‌ » عاتفه‌ گورگین » له‌ گه‌ڵ‌ دوكتور قاسملوو، گۆڤاری‌ وه‌رزانه‌ی‌ » فصلی‌ در گلسرخ » به‌رگی‌ سێهه‌م

*   *   *

ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ ده‌مانهه‌وێ‌

ئێمه‌ له‌و باوه‌ڕه‌ داین پاش تاقیكردنه‌وه‌ی‌ دوو سه‌ره‌ڕۆیی توند و تیژ واته‌ سه‌ره‌ڕۆیی پاشایه‌تی‌ و سه‌ره‌ڕۆیی رێژیمی‌ خومه‌ینی‌ كاتی ئه‌وه‌ هاتوه‌ كه‌ رێژیمێكی‌ دێمۆكراتیك له‌ ئێران دابمه‌زرێ‌. ئێمه‌ ئاماده‌ نین له‌ گه‌ڵ‌ هیچ هێزێكی‌ لایه‌نگری‌ دیكتاتۆری‌ هاوكار بین و هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت را هه‌ر چه‌شنه‌ دیكتاتۆری یه‌ك ره‌ت ده‌كه‌ینه‌وه‌.  ئێمه‌ ده‌مانهه‌وێ‌ بو هه‌تا هه‌تایه‌ كۆتایی به‌ كۆبوونه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات له‌ تاران بێنین .

ئێمه‌ خوازیاری ئێرانێكی‌ سه‌ربه‌خۆ و بێ‌ لایه‌نین و له‌و باوه‌ڕه‌ داین له‌م رووه‌وه‌ زۆربه‌ی‌ هێزه‌كان له‌ گه‌ڵمان هاوده‌نگن.

له‌ وتووێژی‌ » عاتفه‌ گورگین «، » فصلی در گلسرخ «به‌رگی‌ سێهه‌م

*   *   *

رۆژهه‌ڵاتی‌ نێوه‌ڕاست بۆیه‌ به‌ سه‌ر چاوی‌ تیرۆریزم داده‌نرێ‌  له‌ به‌ر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ زیاتر له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی دی ناوه‌ندی‌ ناته‌بایی یه‌، ستراتێژی‌، سیاسی، ئابووری‌، مه‌زهه‌بی‌ و نه‌ته‌وه‌یی یه‌كانه‌ و هه‌تا ئه‌م ناكۆكی‌ یانه‌ بنه‌بڕ نه‌كرێن بوار بۆ كرده‌وه‌ تیرۆریستی‌ یه‌كان هه‌ر ده‌مێنێ‌.

» سه‌رچاوه‌ی‌ پێشوو «

*   *   *

باوه‌ڕی قووڵ به‌ دێمۆكراسی

ئێمه‌ له‌ كوردستان و له‌ حیزبی‌ دێمۆكرات دا باوه‌ڕێكی‌ قووڵمان به‌ دێمۆكراسی هه‌یه‌ و هه‌ر وه‌ها له‌و باوه‌ڕه‌ داین : به‌ بێ‌ دابین بوونی‌ ئازادی‌ یه‌ دێمۆكراتی یه‌كان، وڵاتی‌ ئێمه‌ ناتوانێ‌ ئه‌و كێشه‌ و گیروگرفته‌ ئاڵۆزانه‌ چاره‌سه‌ر بكا كه‌ به‌ ده‌ستیانه‌وه‌ ده‌ناڵێنێ‌.

بڵاوكراوه‌ی‌ » جامعه‌ نوین و دمكراتیك كردستان » ژماره‌  یه‌ك

*   *   *

ئه‌وه‌ی‌ بۆ شۆڕشگێڕێك گرنگه‌

به‌ بڕۆای‌ من ئه‌وه‌ی‌ بۆ شۆڕشگێڕێك گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ نابێ‌ هیچ كات شه‌رمه‌زاری‌ ویژدانی‌ خۆی‌ بێ‌ و ده‌بێ‌ هه‌رده‌م بتوانێ‌ ئیددیعا بكا كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌ بۆی‌ كراوه‌ و  له‌ ده‌ستی‌ هاتوه‌، له‌ پێناوی‌ شۆڕش، ئازادی‌ و رزگاریی‌ نیشتمانه‌كه‌ی‌ دا كردوویه‌تی‌.

» سه‌رچاوه‌ی‌ پێشوو «

*   *   *

ته‌نیا تاوانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان هه‌ڵكردنی‌ ئاڵای‌ خه‌باته‌

تاوانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان ته‌نیا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئاماده‌ نین دان به‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌ده‌كانی‌ نێوه‌ڕاستی‌ ئاخونده‌كان دا بنێن و له‌ به‌شێكی‌ نیشتمانه‌ ئازیزه‌كه‌مان واته‌ له‌ كوردستان دا ئاڵای‌ خه‌باتیان شه‌كاوه‌ راگرتوه‌، بۆیه‌ كه‌وتوونه‌ته‌ به‌ رق و تووڕه‌یی له‌ راده‌ به‌ده‌ری‌ خومه‌ینی‌ و ده‌ست و پێوه‌نده‌كانی‌.

به‌شێك له‌ په‌یامی‌ د. قاسملوو بۆ رێكخراو و كه‌سایه‌تی‌ و هاونیشتمانان له‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات،» جامعه‌ نوین و دمكراتیك كردستان » ژماره‌ 4

                                     *   *   *

كوردستان سه‌نگه‌ری‌ ئازادیی سه‌رانسه‌ری‌ ئێران

خه‌ڵكی‌ كوردستان داوای‌ » دێمۆكراسی بۆ ئێران و خودموختاری‌ بۆ كوردستان » ده‌كه‌ن، ئه‌وان له‌ به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵاتی‌ كۆنه‌په‌رستانه‌ی‌  ئاخونده‌كان دا نه‌ك هه‌ر به‌رگری‌ له‌ بوون و بایه‌خه‌ ئینسانی یه‌كانی‌ خۆیان ده‌كه‌ن، به‌ ڵكوو بۆ ئازادیی‌ سه‌رانسه‌ری ئێران تێ ده‌كۆشن.ئه‌و شانازی یه‌ش بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ بۆ خه‌ڵكی‌ كوردستان ده‌مێنێته‌وه‌ كه‌ له‌ قۆناغه‌ هه‌ره‌ سه‌خته‌كانی‌ مێژووی‌ هاوچه‌رخی‌ وڵاته‌كه‌مان دا كوردستانیان كردۆته‌ سه‌نگه‌ری رزگاریی سه‌رانسه‌ری ئێران و بۆ پاراستنی‌ ئه‌م سه‌نگه‌ره‌ش گیانی‌ خۆیان به‌خشیوه‌.

» سه‌رچاوه‌ی‌ پێشوو «

*   *   *

خه‌باتگێڕانی رێگای‌ ئازادی‌ كێن ؟

خه‌باتگێڕانی‌ رێگای‌ رزگاریی‌ ئێران هه‌ر ئه‌وانه‌ نین كه‌ چه‌كیان له‌ شانه‌و له‌ به‌ره‌كانی‌ شه‌ڕ دا دژی رێژیمی ئاخوندی‌ شه‌ڕ ده‌كه‌ن، به‌ڵكوو تێكڕای ئه‌وانه‌ كه‌ به‌ گۆێره‌ی‌ توانای‌ خۆیان به‌ گیان و دڵ  به‌ شێوه‌ی‌ جۆراوجۆر له‌ به‌ربه‌ره‌كانی‌ دژی رێژیمی‌ ئاخوندی‌ دا به‌شدارن، تێكۆشه‌رانی‌ رێگای‌ ئازادین.

» سه‌رچاوه‌ی‌ پێشوو «

*   *  *

داهاتووی رێژیمی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌

ئه‌گه‌رچی رێژیمی‌ كۆماری‌ ئیسلامیی‌ خومه‌ینی‌، چ به‌ خومه‌ینی‌ یه‌وه‌ و چ بێ‌ خومه‌ینی‌، رێژیمێكی‌ بێ‌ داهاتوویه‌، به‌ڵام هه‌ڵه‌یه‌ ئه‌گه‌ر وا بیر بكه‌ینه‌وه‌ ] به‌ دوای‌ مه‌رگی‌ خومه‌ینی‌ دا [ زۆر زوو له‌ پڕ ده‌ڕووخی‌. له‌ راستی‌ دا ئه‌وه‌ راسته‌ كه‌ رێژیم ئیدی‌ پشتیوانیی‌ زۆربه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ له‌ پشت نیه‌، به‌ڵام كه‌مایه‌تی‌ یه‌ك كه‌ ماوه‌ته‌وه‌، هه‌سته‌یه‌كی‌ زۆر چڕ پێك دێنێ‌ و له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ش دا كه‌ یه‌كپارچه‌ و یه‌كده‌ست نیه‌، به‌ڵام قازانجی‌ هاوبه‌ش لێكی‌ گرێ‌ داون. له‌ نێو هه‌ڵسوورێنه‌رانی‌ رێژیم دا به‌ره‌به‌ره‌ دووقۆڵ‌ پێك هاتوه‌ : قۆڵی توندڕه‌و و… قۆڵی میانه‌ڕه‌و… ئاشكرایه‌ هه‌ر یه‌ك له‌و دوو قۆڵه‌ هه‌وڵ‌ ده‌دا كه‌ سه‌نگه‌ره‌كانی‌ خۆی پته‌وتر بكا و ئه‌گه‌ر توندڕه‌وه‌كان مه‌به‌ستیان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌ر ئه‌م رێگا و شێوازه‌ وشك و توند و نه‌گۆڕه‌ی‌ ئێستا درێژه‌ بده‌ن، میانه‌ڕه‌وه‌كان پێیان خۆشه‌ كه‌ هێندێك له‌ ئازادی یه‌ پێشێل كراوه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی‌ رێژه‌یی ( نسبـی‌ ) زیندوو بكه‌نه‌وه‌ و ئه‌و ده‌رگایانه‌ی‌ به‌ رووی‌   رۆژئاوایان دا  داخستوون، به‌ره‌ به‌ره‌ بكه‌نه‌وه‌ و به‌م جۆره‌ چاره‌سه‌رانه‌، ته‌مه‌نی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ درێژ بكه‌نه‌وه‌…

وتارێكی‌ دوكتور قاسملوو له‌ رۆژنامه‌ی‌ لۆمۆند دا – مارسی 1982 له‌ گۆڤاری‌ » روزگار نو » ژماره‌ 90  وه‌رگێڕاوه‌.

                                          *   *   *

من نازانم كه‌ خومه‌ینی‌ چه‌نده‌ ده‌ژی. نێونجی‌ ته‌مه‌ن له‌ بنه‌ماڵه‌ی‌ ئه‌و دا، دورووبه‌ری‌ سه‌د ساڵه‌. كه‌وابوو له‌وانه‌یه‌ به‌و زووانه‌ نه‌مرێ‌… به‌ هه‌ر حال تا كاتێك خومه‌ینی‌ ماوه‌، پێم وا نیه‌ ئاڵوگۆڕێك بێته‌ پێش. به‌ڵام دوای‌ وی‌ ئه‌و رێژیمه‌ی‌ ئێستا یا ده‌مێنێته‌وه‌ یان شه‌ڕی نێوخۆیی ساز ده‌بێ‌. من پێم وانیه‌ رێژیمی‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ پاش مردنی‌ خومه‌ینی‌ هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ كه‌ له‌ ده‌ ساڵی‌ رابردوودا هه‌بووه‌، ده‌مێنێته‌وه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ به‌و مانایه‌ش نیه‌ كه‌ رێژیم به‌ خێرایی له‌ نێو ده‌چێ‌. چونكه‌ كۆماری‌ ئیسلامی‌ له‌م ده‌ساڵه‌ دا توانیویه‌تی‌ هێندێك جێ‌ پێ‌ بۆ خۆی‌ بكاته‌وه‌ و به‌و 250 هه‌زار پاسدار و 150 هه‌زار ئاخونده‌ی‌ كه‌ له‌ ئیختیاری‌ دان، ناكرێ‌ به‌ شه‌وێك ئه‌م رێژیمه‌ بگۆڕێ‌. به‌و حاڵه‌ش ئاڵوگۆڕی گه‌وره‌ روو ده‌ده‌ن. چونكه‌ ئاخونده‌كان به‌ ته‌نیایی ناتوانن ده‌روه‌ستی‌ گیروگرفته‌كان بێن، بۆیه‌ به‌ ناچار مل بۆ جۆرێك دێمۆكراسیی چه‌ند حیزبی ده‌ده‌ن، دیاره‌ گرتنه‌ به‌ری‌ ئه‌م رێگایه‌ له‌وی‌ دیكه‌ واته‌ شه‌ڕی‌ نێو خۆیی، ئیعتیباری‌ زیاتری‌ هه‌یه‌.  چونكه‌ هه‌ڵكه‌وت ( موقعیت ) ی ئێران له‌ ئاستی‌ نێونه‌ته‌ویی دا  جۆرێكه‌ كه‌ وڵاتانی‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌ راسته‌وخۆ قازانجیان تێ‌ دایه‌ و لوبنانیی‌ كردنی‌ ئێران، زیانێكی‌ قه‌ره‌بوو نه‌كراو به‌ هه‌مووی‌ ئه‌وان ده‌گه‌یه‌نێ‌.

 له‌ پوخته‌ی‌ وتووێژی‌ دوكتور قاسملووله‌ گه‌ڵ‌ هه‌واڵنووسانی‌ فه‌رانسه‌یی، 15 ی‌ سیپتامبری‌ 1988

*   *   *

به‌شێك له‌م وتانه‌ كه‌ له‌ ساڵیاده‌كانی‌ تێرۆری‌ د.قاسملوو له‌ رۆژنامه‌ی‌»كوردستان» دا، بلاَوم كردوونه‌وه‌،  له‌ كتیبی‌ «چه‌پكه‌ بۆچوونێك له‌ سه‌ر گه‌وره‌ شه‌هیدی‌ گه‌لی‌ كورد د.قاسملوو»، ح. ماردین،1994،چاپی‌ سوید، هه‌ر وه‌ها زۆربه‌شیان له‌ كتێبی‌»دوكتور قاسملوو، رێبه‌رێكی‌ مودێڕن و شۆرشگێرێكی‌ دێموكرات»، دا بلاَو بوونه‌وه‌.

له‌ پازده‌ ساڵه‌ی‌ ئاوابوونی‌ هه‌تاوێك دا

» هیچ نێعمه‌تێك له‌ جیهان دا له‌ ئازادی به‌نرختر نیه‌. ئازادی‌ كه‌رامه‌ت و شه‌خسییه‌ت ده‌دا به‌ ئینسان و، رێگا نادا بكرێ‌ به‌ مۆره‌… ئینسان ده‌بێ‌ له‌ حاڵه‌تی‌ مۆره‌ بێته‌ ده‌ر،  ببێته‌ شه‌خسییه‌ت، ببێته‌ فه‌ردێكی‌ زیندوو و چالاكی‌ كۆمه‌ڵ‌ «

دوكتور عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو

له‌ 22 ی پووشپه‌ڕی ئه‌مساڵ‌ دا، 15 ساڵی ته‌واو به‌ سه‌ر شه‌هید كرانی‌ رێبه‌ر و مامۆستای‌ پایه‌به‌رزی حیزبی دێمۆكرات و خه‌باتی‌ ئازادیخوازانه‌ی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ ئێران دا راده‌برێ‌.

كاره‌ساتی‌ تیرۆری دوكتور قاسملوو له‌ لایه‌ن كۆماری‌ ئیسلامی‌ یه‌وه‌ و، جێگا و شوێنی‌ ژیان و خه‌بات و شه‌هید بوونی‌ ئه‌و كه‌سایه‌تی‌ یه‌ مه‌زنه‌ له‌ حیزبی دێمۆكرات و بزووتنه‌وه‌ی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی گه‌لی‌ كورد دا، له‌ گه‌ڵ‌ ئه‌وه‌ش دا كه‌ تا ئێستا به‌ سه‌دان وتاری‌ له‌ سه‌ر نووسراوه‌، هه‌ڵ‌ ده‌گرێ‌ زۆر پتری‌ له‌ سه‌ر بنووسرێ‌.

دوكتور قاسملوو به‌و خزمه‌ته‌ به‌ نرخانه‌ی‌ به‌ حیزبی دێمۆكرات و خه‌باتی‌ شۆڕشگێرانه‌ی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ ئێرانی  كردن، به‌و بیروبۆچوون و رێوشوێن و پره‌نسیپه‌ ئینسانی‌، دێمۆكراتیك و به‌رزانه‌ی‌ هێنایه‌ نێو خه‌باتی‌ رزگاریخوازانه‌ و شۆڕشگێڕانه‌ و، به‌و نه‌خشه‌ بێ‌وێنه‌ و بێ‌هاوتایه‌ی‌ له‌ رێبه‌ری‌ كردنی‌ حیزبی دێمۆكرات و به‌ره‌وپێشبردنی‌ خه‌باتی‌ گه‌له‌كه‌ی‌ دا  هه‌یبوو، هه‌مووكات ده‌توانێ‌ سووژه‌و بابه‌تی‌ نووسین و لێكۆڵینه‌وه‌ی‌ زانستی‌ و ئاكادێمیك بێ‌.

له‌ به‌ره‌به‌ری‌ 15 ساڵه‌ی‌ شه‌هید بوونی‌ ئه‌م مامۆستا و رێبه‌ره‌  به‌توانا و خۆشه‌ویسته‌مان دا، به‌ باش و پێویستی‌ ده‌زانم له‌ جیاتی‌ چوونه‌ سه‌ر بوار و لایه‌نه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ پێوه‌ندیدار به‌ كاره‌ساتی‌ شه‌هید بوونی‌ دوكتور قاسملوو، ئاوڕێك له‌ هه‌ڵبژارده‌یه‌ك له‌ بیروبۆچوون و روانگه‌كانی‌ بده‌مه‌وه‌ كه‌ وه‌ك هه‌میشه‌ ده‌توانن ئیلهامده‌ر و رێنوێنی‌ رێبوارانی‌ رێگاكه‌ی‌ و تێكۆشه‌رانی‌ حیزبه‌كه‌ی‌ بن. با ئه‌م وته‌ و بۆچوون و روانگانه‌، له‌ لێكدانه‌وه‌ی‌ هه‌لومه‌رجی‌ سیاسی و، چۆنیه‌تیی‌ به‌ره‌وڕوو بوونه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ‌ ره‌وتی‌ رووداو و ئاڵوگۆڕه‌كان، له‌ دانی‌ بڕیاری‌ گونجاو و دروستی‌ سیاسی دا، له‌ چاو خشاندنه‌وه‌ به‌ به‌رنامه‌ و پێڕه‌وی‌ نێو خۆی‌ حیزب دا، له‌ چاره‌سه‌ر كردنی‌ دێمۆكراتیك و به‌رپرسانه‌ی‌ گیروگرفته‌ نێوخۆیی یه‌كانمان دا و، له‌ هه‌نگاو نان و خۆ ئاماده‌ كردن بۆ به‌جێگه‌یاندنی‌ ئه‌و ریساله‌ت و ئه‌ركانه‌ی‌ له‌ سه‌ر شانی‌ خۆمان و حیزبمانن ئیلهامیان لێ‌ وه‌ربگرین.

با بیره‌وه‌ریی‌ تاڵی له‌ ده‌ستدانی‌ ئه‌م رێبه‌ره‌ مه‌زنه‌،  بكه‌ینه‌وه‌ به‌ ده‌رفه‌تێك بۆ حزووری‌ مه‌عنه‌ویی‌ خۆی‌ و رێنوێنی‌ و  ئامۆژگاری یه‌كانی‌ له‌ كۆڕی تێكۆشه‌رانی‌ حیزب دا.

***

نابێ‌ یه‌ك هه‌نگاو به‌ره‌و له‌ ژێر پێنانی‌ دێمۆكراسی بڕۆین

ئێمه‌ دێمۆكراتین و ده‌بێ‌ تا سه‌ر دێمۆكرات بین. نابێ‌ له‌ بیرمان بچێ‌ كه‌ ئه‌گه‌ر هه‌نگاوێك به‌ره‌و له‌ ژێر پێنانی‌ دێمۆكراسی بڕۆین، تازه‌ به‌ره‌و دیكتاتۆری‌ رۆیشتووین و گه‌ڕانه‌وه‌ دژواره‌.

ئێمه‌ ده‌بێ‌ بۆخۆمان وڵاتی‌ خۆمان ئازاد بكه‌ین

به‌داخه‌وه‌ له‌ رابردوو دا، زۆر له‌ تێكۆشه‌رانی‌ كوردستان ئه‌و چاوه‌ڕوانی‌ یه‌یان هه‌بووه‌ و وافێركراون كه‌ سۆویه‌ته‌كان ده‌بێ‌ بێن و ئازادمان كه‌ن. ئێستا حیزبی ئێمه‌ ئه‌و راستی‌ یه‌ی‌ بۆ ئه‌ندامانی‌ خۆی‌ و گه‌لی‌ كورد و گه‌لانی‌ دیكه‌ی‌ ئێران روون كردۆته‌وه‌ كه‌ ئێمه‌ خۆمان ده‌بێ‌ وڵاته‌كه‌مان ئازاد بكه‌ین. نابێ‌ چاوه‌ڕوانی‌ ئه‌وه‌ بین كه‌ یه‌كیه‌تیی سۆویه‌ت یا هه‌ر كه‌س و هه‌ر جێگایه‌كی‌ دیكه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ ڕا بێ‌ و دێمۆكراسی و خۆدموختاریمان بۆ وه‌ربگرێ‌.

سه‌ربه‌خۆیی سه‌رمایه‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ حیزبی دێمۆكرات

دۆستایه‌تی‌ له‌ روانگه‌ی‌ ئێمه‌وه‌ ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ هه‌رچی دۆسته‌كانمان گوتیان، بڵێین به‌ چاوان ! نابێ‌ له‌ بیرمان بچێ‌ كه‌ حیزبی دێمۆكراتی‌ كوردستانی ئێران، خاوه‌نی‌ سه‌رمایه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌یه‌، ئه‌مه‌ش هه‌ر ئه‌و سیاسه‌ته‌ سه‌ربه‌خۆیه‌یه‌ كه‌ گرتوویه‌ته‌ پێش. یه‌كێك له‌ ره‌مزه‌كانی‌ سه‌ركه‌وتنی‌ ئێمه‌ هه‌تا ئێستا، هه‌ر ئه‌م سیاسه‌ته‌ سه‌ر به‌خۆیه‌ بووه‌. ئه‌و سیاسه‌ته‌ چه‌وت بووبێ‌ و راست بووبێ‌، ده‌سكردی‌ خۆمان بووه‌. چونكه‌ پێمان وایه‌ هیچ كه‌س به‌ ئه‌ندازه‌ی‌ خۆمان له‌ واقیعییاتی‌ كۆمه‌ڵی‌ كوردستان شاره‌زا نیه‌ و هه‌ر بۆیه‌ هیچ كه‌س لێوه‌شاوه‌یی بڕیاردانی‌ له‌ جیاتی‌ ئێمه‌ نیه‌. هیچ ئۆرگانێك، چ هی‌ وڵاتێكی‌ تایبه‌تی‌ و چ نێونه‌ته‌وه‌یی، حه‌قی ئه‌وه‌ی‌ نیه‌ كه‌ له‌ باره‌ی‌ ئێمه‌دا به‌ بێ‌ ئێمه‌ بڕیار بدا. هه‌ر وه‌ك ئێمه‌ش ئه‌و هه‌قه‌ به‌ خۆمان ناده‌ین كه‌ له‌ سه‌ر وڵاتێكی‌ دیكه‌ بڕیار بده‌ین. نابێ‌ قازانجی‌ هیچ وڵاتێك و، هیچ حیزبێكی‌ دیكه‌، بۆ ئێمه‌ ببێته‌ میعیار،، ته‌نیا بۆ ئێمه‌ ده‌بێ‌ قازانجی‌ گه‌لانی‌ ئێران و گه‌لی‌ كورد میعیار بێ‌ و به‌س. هیچ كه‌سیش له‌ خودی‌ گه‌لانی‌ ئێران و گه‌لی‌ كورد باشتر ناتوانێ‌ ئه‌م قازانجه‌ دیاری‌ بكا.

سه‌ربه‌خۆیی بڕیاردان، میعیاری بنه‌ڕه‌تی‌ بۆ حیزبی دێمۆكرات

با به‌ سه‌راحه‌ته‌وه‌ بگوترێ‌ كه‌ ئێمه‌ به‌ خاتری‌ دۆستایه‌تی‌ قه‌ت واز له‌ سه‌ربه‌خۆیی و قازانجی‌ میلله‌ته‌كه‌مان ناهێنین. به‌ڵام له‌ به‌ر خاتری‌ سه‌ربه‌خۆیی و قازانجی‌ میلله‌ته‌كه‌مان ئه‌گه‌ر پێویست بوو واز له‌ دۆستایه‌تی ده‌هێنین. كه‌وابوو میعیار بۆ ئێمه‌ قازانجی‌ حیزب و گه‌لی‌ كورد و گه‌لانی‌ ئێران و سه‌ربه‌خۆییمانه‌. میعیاری‌ ئه‌ساسیی سه‌ربه‌خۆیی بڕیاردانه‌. دۆستایه‌تی‌ ده‌كه‌ین به‌ڵام له‌ گه‌ڵ‌ پاراستنی‌ سه‌ربه‌خۆیی. ئه‌گه‌ر پێویست بوو دۆستایه‌تی‌ یه‌كه‌ فیدای‌ سه‌ربه‌خۆیی ده‌كه‌ین، به‌ڵام هه‌رگیز سه‌ربه‌خۆیی فیدای‌ دۆستایه‌تی‌ ناكه‌ین.

كرده‌وه‌ و تاقیكردنه‌وه‌ ده‌بێ‌ میعیاری‌ راستی‌ و دروستیی تیئۆری‌ بێ‌

تیئۆریی‌ زانستی‌ له‌ پاوانی‌ هیچ كه‌س دا نیه‌… هه‌موو كه‌س ده‌توانێ‌ په‌ره‌ی‌ پێ بدا و هه‌موو كه‌سیش ده‌توانێ‌ ته‌تبیقی بكا و كه‌سیش مافی‌ ئه‌وه‌ی‌ نیه‌ خۆی‌ بكا به‌ حه‌كه‌م. میعیاری‌ راستی‌ و دروستیی‌ تیئۆری‌، كتێب نیه‌. كرده‌وه‌ و تاقیكردنه‌وه‌یه‌. تیئۆریی‌ كۆمه‌ڵایه‌تی‌ له‌ جه‌ریانی‌ ته‌تبیق دا راست و دروستیی خۆی‌ نیشان ده‌دا. راسته‌ كه‌ واقیعییه‌ت سه‌رچاوه‌ی‌ تیئۆری‌ بووه‌. به‌ڵام چونكه‌ واقیعییه‌ت هه‌میشه‌ له‌ گۆڕان دایه‌ و هه‌لومه‌رجیش له‌ وڵاتێكه‌وه‌ بۆ وڵاتێكی‌ دیكه‌ فه‌رق ده‌كا تیئۆریش ده‌بێ‌ بگۆڕێ‌. له‌ ئاخیره‌كه‌ی‌ دا میعیار تیئۆری‌ نیه‌، میعیار پراكتیكه‌ و واقیعییه‌ته‌. ئه‌گه‌ر تیئۆری یه‌ك له‌ گه‌ڵ‌ واقیعییه‌ت رێك نه‌كه‌وێ‌، واقیعییه‌تی‌ ره‌ق به‌ زۆر ناچێته‌ نێو چوارچێوه‌ی‌ تیئۆری‌ یه‌وه‌.

سێ‌ ئامانجی‌ گه‌وره‌ كه‌ حیزبی دێمۆكرات خه‌باتیان بۆ ده‌كا

حیزبی دێمۆكرات بۆ وه‌دیهێنانی‌ سێ‌ ئامانجی‌ گه‌وره‌ پێك هاتوه‌ و خه‌باتیشیان بۆ ده‌كا. یه‌كه‌م لابردنی‌ سته‌می‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ یه‌. دووهه‌م لابردنی‌ سته‌می‌ چینایه‌تی‌ یانی‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی‌ ئاده‌میزاد. حیزبی ئێمه‌ بۆ لابردنی‌ هه‌موو چه‌شنه‌ زۆرداری یه‌ك تێ ده‌كۆشێ‌. چه‌وساندنه‌وه‌ش، سته‌می‌ چینایه‌تییش به‌شێكه‌ له‌ زۆرداری‌. هه‌ر بۆیه‌ش له‌ به‌رنامه‌ی‌ حیزبی ئێمه‌دا هاتوه‌ كه‌ بۆ لابردنی‌ چه‌وساندنه‌وه‌ خه‌بات ده‌كه‌ین بۆ ئه‌وه‌ كه‌ هه‌موو چه‌وساندنه‌وه‌یه‌ك واته‌ چه‌وساندنه‌وه‌ی‌ چینایه‌تییش له‌ به‌ین بچێ‌.

    … ته‌نیا نان بۆ ژیانی‌ شایسته‌ی‌ ئاده‌میزاد كافی نیه‌، ده‌بێ‌ ئازادییشی‌ له‌ گه‌ڵ‌ بێ‌. بۆیه‌ ئێمه‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ بۆ ئازادی‌ خه‌بات ده‌كه‌ین. باشه‌ ئه‌گه‌ر خه‌ڵك نه‌چه‌وسێندرێته‌وه‌، نانی‌ هه‌بێ‌، به‌ زمانی‌ خۆی بخوێنێ‌ به‌ڵام ئازادیی‌ نه‌بێ‌ به‌و زمانه‌ی‌ خۆی‌ نه‌زه‌ری‌ خۆی‌ له‌ سه‌ر وه‌زعی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ ده‌رببڕێ‌ مانای‌ ئه‌وه‌یه‌ سته‌مێك ماوه‌ كه‌ سته‌می‌ سیاسی یه‌. حیزبی ئێمه‌ خه‌بات ده‌كا بۆ ئه‌وه‌ ئه‌و سته‌مه‌ سیاسی یه‌ش نه‌مێنێ‌. سته‌می‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌، سته‌می‌ چینایه‌تی‌ و سته‌می سیاسی هه‌ر سێكیان ] ده‌بێ‌ [ له‌ نێو بچن. له‌ به‌ین بردنی‌ سته‌می‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ و سته‌می‌ چینایه‌تی‌ و دابینكردنی‌ دێمۆكراسی و ئازادی‌، ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ی‌ حیزبی دێمۆكرات خه‌باتی‌ بۆ ده‌كا.

به‌ختیاریی‌ ئینسان یه‌كه‌م ئامانجی‌ سۆسیالیزم

سۆسیالیزم ده‌یه‌وێ‌ كۆمه‌ڵێكی‌ وا پێك بێنێ‌ كه‌ ئینسان هه‌م له‌ باری‌ ماددی یه‌وه‌ و هه‌م له‌باری‌ رووحی‌ و مه‌عنه‌وی یه‌وه‌،ئاسووده‌  ده‌بێ‌. ته‌واوی‌ ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ سۆسیالیزمی‌ خه‌یاڵییشیان پێك دێنا و ئه‌وانه‌ی‌ پێش سۆسیالیزمیش، هه‌وڵیان دابوو بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ ئینسان بتوانێ‌ ته‌واوی‌ ئیستیعدادی‌ خۆی به‌ كار بێنێ‌ له‌ باری‌ ماددی‌ و مه‌عنه‌وی‌ یه‌وه‌ ئاسووده‌ بێ‌. ] هه‌م [ له‌ باری‌ ماددی یه‌وه‌ ژیانێكی‌ باشی هه‌بێ‌، هه‌م ئازادیی‌ هه‌بێ‌.

بۆ چاره‌سه‌ری‌ مه‌سه‌له‌ی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ له‌ وڵاتی‌ ئێران دا

ئێمه‌ دڵنیاین هه‌ر رێژیمێك له‌ ئێران دا به‌ راستی‌ گه‌لی‌، دادپه‌روه‌ر و دێمۆكراتیك نه‌بێ‌ ناتوانێ‌ مه‌سه‌له‌ی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ كه‌ یه‌كێك له‌ گیروگرفته‌ بنه‌ڕه‌تی یه‌كانی‌ وڵاتی‌ ئێمه‌یه‌، چاره‌ سه‌ر بكا. راستی یه‌كه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ ئێران دا گه‌لانی‌ زۆرلێكراو زیاتر له‌ نیوه‌ی‌ دانیشتووانی‌ وڵات پێك دێنن. خوێندن به‌ زمانی‌ زكماكی‌، پاراستن و په‌ره‌پێدانی‌ فه‌رهه‌نگی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌، لابردنی‌ جیاوازیدانانی‌ ئابووری‌ و سیاسی و له‌ هه‌مووی‌ گرنگتر، دیاریكردنی‌ چاره‌نووس به‌ ده‌ستی‌ خۆیان، به‌شێك له‌ مافه‌ ره‌واكانی‌ ئه‌و گه‌لانه‌ن. لابردنی‌ سته‌می‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ له‌سه‌ر ئه‌و گه‌لانه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ئیددیعای‌ ژماره‌یه‌ك له‌ دوژمنان، هاندانی‌ خه‌ڵك بۆ جیابوونه‌وه‌ نیه‌، به‌ پێچه‌وانه‌ دابینكردنی‌ یه‌كیه‌تیی راسته‌قینه‌ی‌ ئه‌و گه‌لانه‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ ئێرانێكی‌ دێمۆكراتی‌ دا، زامنی‌ پاراستنی‌ یه‌كیه‌تی و سه‌ربه‌خۆیی وڵاته‌.

كوردان شه‌ڕخواز نین، خوازیاری‌ سوڵح و ئاشتین

به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ ته‌بلیغاتی‌ دوژمنانی‌ نه‌ته‌وه‌ی كورد، كوردان شه‌ڕخواز نین. ئه‌وان خوازیاری‌ سوڵح و ئاشتین. به‌ڵام كاتێك بوون و مه‌وجوودییه‌تیان وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌ك له‌ مه‌ترسی ده‌كه‌وێ‌، دیاره‌ بۆ دیفاع له‌ هووییه‌تی‌ میللی و شه‌خسییه‌تی‌ ئینسانیی‌ خۆیان ناچارن راپه‌ڕن.

كۆبوونه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ئێران له‌ تاران، ده‌بێ‌ كۆتایی پێ‌ بێ‌

ئێمه‌ ئاماده‌ نین له‌ گه‌ڵ‌ هیچ هێزێكی‌ لایه‌نگری‌ دیكتاتۆری‌ هاوكاری‌ بكه‌ین و هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ت ڕا، هه‌ر چه‌شنه‌ دیكتاتۆری یه‌ك ره‌ت ده‌كه‌ینه‌وه‌. ئێمه‌ ده‌مانهه‌وێ‌ بۆ هه‌تاهه‌تایه‌ كۆتایی به‌ كۆبوونه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات له‌ تاران بێنین. ئێمه‌ خوازیاری‌ ئێرانێكی‌ سه‌ر به‌خۆ و بێ‌لایه‌نین و له‌و باوه‌ڕه‌ داین زۆربه‌ی‌ هێزه‌كانی‌ ئێران له‌گه‌ڵمان هاوده‌نگن.

شۆڕشگێڕێك، نابێ‌ هیچ كات شه‌رمه‌زاری‌ ویژدانی‌ خۆی بێ‌

به‌ بڕوای‌ من ئه‌وه‌ی‌ بۆ شۆڕشگێڕێك گرنگه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ نابێ‌ هیچ كات شه‌رمه‌زاری‌ ویژدانی‌ خۆی بێ‌ و، ده‌بی‌ هه‌رده‌م بتوانێ‌ ئیددیعا بكا كه‌ ئه‌وه‌نده‌ی‌ بۆی كراوه‌ و له‌ ده‌ستی‌ هاتوه‌، له‌ پێناوی‌ شۆڕش، ئازادی‌ و رزگاریی‌ نیشتمانه‌كه‌ی دا كردوویه‌تی‌.

كلیلی چاره‌سه‌ر كردنی‌ دروستی‌ گیروگرفته‌كان و هۆی‌ به‌ره‌وپێش چوونی‌ حیزب

پته‌و كردنی‌ یه‌كیه‌تیی سیاسی و فیكری‌، ئه‌ركێكی‌ بنه‌ڕه‌تی یه‌ كه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی‌ هه‌موو رێكخراوه‌كانی‌ حیزب. دیاره‌ هه‌موو ئه‌ندامانی‌ حیزب له‌ باره‌ی‌ مه‌سه‌له‌ سیاسی یه‌كانه‌وه‌ وه‌ك یه‌ك فكر ناكه‌نه‌وه‌. ئامانجیش ئه‌وه‌ نیه‌ وه‌ك یه‌ك فكر بكه‌نه‌وه‌. چونكه‌ ئه‌وه‌ نه‌ مومكینه‌، نه‌ به‌ قازانجی‌ تێكۆشانی‌ حیزبیشه‌. مه‌به‌ست له‌و یه‌كیه‌تی یه‌ ئه‌ستاندنه‌وه‌ی‌ داهێنانی‌ فكری له‌ ئه‌ندامانی‌ حیزب نیه‌. بوونی‌ بیروباوه‌ڕی جیاواز و رێككه‌وتنی دێمۆكراتیكی‌ ئه‌وان كلیلی چاره‌سه‌ر كردنی‌ دروستی‌ گیروگرفته‌كان و، هۆی به‌ره‌و پێشچوونی‌ حیزبه‌.

سه‌رچاوه‌كان :

1 ـ كتێبی » كورته‌باس » (نامیلكه‌ی‌ كورته‌باسێك له‌ سه‌ر سۆسیالیزم و شی كردنه‌وه‌ی‌ كورته‌باس )، نووسینی‌ : دوكتور عه‌بدولڕه‌حمان قاسملوو

ئاماده‌ كردنی بۆ چاپ : سه‌لاح شه‌شه‌، سوئێد. به‌فرانباری‌ 2003

2ـ چه‌ند ژماره‌ی‌ » كورستان » ئۆرگانی‌ كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ حیزبی دێمۆكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران.

3ـ نامیلكه‌ی‌ » ره‌وتی‌ ئاشتی‌ و دێمۆكراتیزاسیۆن » پاشكۆی‌ » تێكۆشه‌ر » ی ژماره‌ 26( ده‌قی باسێك كه‌ دوكتور قاسملوو له‌ سمینارێكی‌ حیزبی دا، پێشكێشی كردوه‌.)

ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ ژماره‌392ی‌ رۆژنامه‌ی‌ «كوردستان»، 8ی‌ ژوئیه‌ی‌ 2004 دا بلاَو بۆته‌وه‌.

۱. من به وجود «اقوام» مختلف در سرزمين کنونی ايران اعتقاد ندارم و اساساً استعمال اين کلمه را، جز در مورد مناطق عقب افتادهء آفريقا و استراليا و نيز سرخپوستان جدا نگاه داشتهء آمريکا و احياناً ـ تا حدودی ـ عشاير اسکان نيافته ی خاورميانه، بی معنی می دانم. مفهوم «قوم» از مفاهيم قرابت و خويشاوندی خونی گرفته شده و در قرن بيست و يکم ديگر خبری از اينگونه روابط مابين گروه های جمعيتی وسيع و ساکن در مناطق مختلف وجود ندارد. به نظر من، سخن گفتن از قوم کرد و ترک و فارس و بلوچ و نظاير آن (حتی اگر اينگونه دسته بندی ها گهگاه مصاديقی خارجی هم داشته باشند)، امری بی معنا و سالبهء به انتفاء موضوع است.

۲. بنظرم می رسد که در اغلب گفتارها واژهء «قوميت» برای رساندن مفهوم «اصليت» بکار می رود که بکلی با مفهوم «قوميت» تفاوت دارد. مثلاً، من اصليتی «مازندرانی» (يا دقيق تر بگويم، «نور و کجوری» دارم) اما نه در مازندران زيسته ام و نه به زبان مازندرانی تکلم می کنم اما، در عين حال، اقوامی از خود را که هنوز در نورمازندران ساکنند می شناسم. ما ديگر يک قوم مازندرانی نيستيم اما همگی اصليتی مازندرانی داريم که اين اصليت اکنون و بطور قطع، از طريق ازدواج زنان و مردان مان با مردان و زنانی از اصليت های گوناگون، چند پاره و مختلط شده است. در ايران ما ديگر کمتر می توان به کسانی برخورد که دارای اصليتی منفرد و يگانه باشند.

۳. در عين حال، سخن آنها که می کوشند مرزهای قومی را با مرزهای زبانی يکی کنند نيز هيچ پايه و مايه ای ندارد. ترک خراسانی و شيرازی و آذری اگرچه در زبان مشترکند اما اين اشتراک ربطی به قوميتشان، که می تواند دارای معناهای سرزمينی روشن نيز باشد، ندارد. همانگونه که نمی توانيم فارسی زبانان شيرازی و بخارائی و تاجيکی را يک قوم بخوانيم؛ و نظاير آن.

۴. تکيه بر تکه های انتخابی تاريخ نيز امری بيهوده است. بخاطر قرن ها (بگيريم از حمله اعراب تا عهد شاه عباس صفوی) فقدان يک حکومت مرکزی در سرزمينی به نام «ايران» (و نه «فارس»)، هرکس می تواند برای «موطن» خود تاريخکی مستقل بتراشد و بنويسد. در اين زمينه اما تنها همسرنوشتی مردم از يکسو، و همگرائی تاريخی شان از سوی ديگر، می توانند تاريخ واقعی گروه بندی های جمعيت های بشری را تعيين کنند.

۵. بنظر من، امروزه مفهوم قوميت تنها به آن دليل در ميان ما مطرح می شود که از دل آن موجود موهومی به نام «قوم فارس» (نه به معنی مردم ساکن استان فارس) سر برکشد و مشغول اعمال «ستم مضاعف» بر قوم های ديگر شود. چنين موجودی وجود خارجی ندارد و، درطول تاريخ، بر متن طبيعت سياسی وحشی مخلوق اعراب و مغول ها، همهء گروه های ايرانی (و بخصوص ترک زبانان) در اعمال ستم «بر يکديگر» شراکت داشته اند. بحث در چگونگی امحاء ستم گروه ها بر يکديگر نيز ربطی منطقی با بحث ستم يک قوم معين بر ديگر «اقوام»، آن هم بصورتی طولانی و مستمر، ندارد و مسير يافتن راه حل مشکل مربوط به اينگونه ستم ها نيز از اين بزنگاه نمی گذرد.

۶. يعنی، ستم وارده بر «گروه های جغرافيائی ايرانی»، اثبات شدنی هم که باشد، ناشی از طبيعت وحشی مفهوم حاکميت در سرزمينی عرب و مغول زده است و هميشه و در واقعيت از جانب هر حاکمی بر هر محکومی اعمال می شده، بی آنکه حاکم و محکوم از دو قوميت مختلف باشند. اتفاقاً، همواره، تا فرا رسيدن انقلاب مشروطه، حاکمان در مسير رسيدن به قدرت، قبل از مردم ديگر، نخست مردم نواحی اطراف خود را قتل عام کرده اند و، پس از تثبيت خونين حاکميت محلی شان، نوبت بقيهء گروه ها فرا رسيده است.

۷. تا آغاز عصر مدرن، مفهومی بنام «ملت» (به معنی مردمانی که تحت حاکميتی واحد و پذيرفتهء شده از جانب جامعهء بين المللی در سرزمينی با مرزهای معين بين المللی زندگی می کنند) وجود نداشته است و، در نتيجه، استفاده از عبارت «مليت های ايرانی» يا حاصل جهل مرکب است و يا نتيجه اعمال غرض؛ عملی که می کوشد پوچ بودن مفهوم قوميت را در دل مفهومی متورم تر همچون مليت پنهان کند. مثلاً، از نظر سياسی و حقوق بين الملل، چيزی به نام «ملت کرد» وجود ندارد تا زمانی که چنين ملتی (در داخل مرزهای معين و با حکومتی واحد) «تشکيل» شود و جامعهء بين المللی هم آن را برسميت بشناسد. در واقع، آنها که از «ملل ايرانی» نام می برند، يا منظورشان ملت های دارای ريشهء آريائی در منطقهء آسيای جنوب غربی (مثل ملت ايران، ملت افغانستان، ملت تاجيکستان) است و يا مبتدا و خبر را از هم تشخيص نمی دهند.

۸. پس ايران نه سرزمينی است «کثير الملله» و نه صاحب اقوام مختلف، بلکه متشکل است از ملتی واحد که در درون مرزهای سياسی واحد و با حکومتی واحد اداره می شوند و هر يک ايرانی، مثل مردم همه جای دنيا، دارای اصليتی، زبانی، مذهبی و فرهنگی است که همگی آنها سازندهء امری گسترده تر به نام اصليت و فرهنگ ايرانی را بشمار می روند.

۹. روشن است که ايران دارای مناطق پيشرفته و عقب مانده است و عدالت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در مورد مناطق مختلفش به صورتی گسترده اعمال نشده است. اما مگر اين موضوع در مورد طبقات و اقشار اجتماعی نيز مطرح نيست؟ مگر بزرگ مالک آدربايجان کمتر از بزرگ مالک مازندران يا استان فارس بر مردمان محل خود ستم کرده است؟ و، در عين حال، مگر دست اين دو گونه بزرگ مالک در کار چاپيدن مردم همواره در طول تاريخ اين سرزمين در يک کاسه نبوده است؟ مگر حاکميت را اعيان و اشراف و گردن کلفت های ترک و خراسانی و فارس (بختياری، مثلاً) و… مشترکاً در دست نداشته اند؟

باری، بر اساس اين نکته هاست که من، که اصليتم مازندرانی است و زبانم فارسی و اغلب رفقايم آذری و خراسانی و بلوچ اند، از يکسو، تا آنجا که به توزيع آزادی و عدالت و ثروت و رفاه مربوط می شود، مطالبات مردم مناطق مختلف ايران را مطالباتی بر حق و (در عين حال، بخاطر وجود ثروت های طبيعی خفته در سرزمين ايران) بسيار دست يافتنی می بينم و، از سوی ديگر، نغمه های مربوط به تکه تکه کردن آن سرزمين را به «کشورهای کوچک و خرده ملت ها» نه در راستای برآوردن اين مطالبات، که بعنوان کوششی برای محروم کردن مردم مناطق مختلف کشور از بهره وری از ثروت های طبيعی و ايجاد حاکميت های استبدادی کوچک و «قابل اداره از راه سرکوب» ارزيابی می کنم و می انديشم که اگر در آينده راهی برای رسيدن مردم وطنم به آزادی و دموکراسی و عدالت اجتماعی وجود داشته باشد، آن راه از گذرگاه تنگ «تجزيهء ايران» نمی گذرد، بی آنکه فکر کنم که شکل گربه ای آن مرزهای سياسی امری مقدس است. برای من هيچ امر قابل احترامی جز آزادی و رفاه مردم همهء سرزمين ها وجود ندارد و اتفاقاً در هيچ کتاب مقدسی هم سراغ ندارم که از اينگونه امور بعنوان «مقدس» ياد کنند. به همين دليل، اگر کسی ثابت کند که تجزيه راه حل مسائل مناطق مختلف ايران است من سخنان امروزم را، با استغفار تمام، پس می گيرم.

آقای وزیر اطلاعات! حافظه تاریخی کردها , سیاست شما را می داند!

دکتر عرفان قانعی فرد

……<< وزير اطلاعات مهمترين چالش آينده كشور را تحريك اختلافات قومي دانست و گفت: ما به اوضاع داخلي و خارجي تسلط كافي داريم و شرايط منطقه‌اي مناسب است، اما نگران تحريك خيزش‌هاي اجتماعي و قومي هستيم.

وي افزود: وزارت اطلاعات به شدت نسبت به هرگونه تحركات صنفي، قومي و سازماني حساس است و ما هر جريان اجتماعي كه به دنبال پيوند با جريان‌هاي خارجي باشد را مورد برخورد قرار مي‌دهيم.

وزير اطلاعات گفت: با حداكثر حمايت از مطالبات قانوني مذهبي و قومي و تامين نيازهاي گروههاي مذهبي، قومي و نيز صنفي سعي داريم كه به آنها پاسخگو باشيم، اما اگر ميل به خارج پيدا كند با اين جريانات برخورد مي كنيم. >>…….

گویا این توهم بی باوری و عدم اعتماد هنوز در دولت ملاتاریا باقی است!…و یونسی فراموش کرده است که نسل جوان کرد حافظه تاریخی دارد و علت حساسیت بی سبب و علت دولت را خوب می داند!….کردها تاریخشان را نوشته اند و دیگر محال است این نسل خطای گذشتگان را تکرار کند تا بی نصیب از همه چیز در کنج غربت بماند!

——————————————-

وقتی که جرقه‌هاي‌ انقلاب‌ ‌ ايران‌ در سال‌ 57 به‌ كردهاي‌ كردستان‌رسيد و آنها نيز براي‌ رهايي‌ از وضعيت‌ نامناسب‌ خود به ناچار از انقلاب‌ و امام‌ حمايت‌كردند و طيف‌ گسترده‌اي‌ از كردها در انقلاب‌ با اخلاص‌ شركت‌ جستند تا ‌شاه‌ و ستون استبداد‌ سلطنت را از بين‌ ببرند و براي‌ آزادي‌ واستقلال‌ وشاید خودمختاري‌ خود چاره‌اي‌ بجويند. از كردهايي‌ كه‌ در انقلاب‌ ايران‌ شركت‌ نكردند، مي‌توان‌ به‌ جاف‌ها اشاره‌ كردكه‌ همكار ناآگاه‌ سياست‌هاي‌ شاه‌ بودند. كردها در بدو امر  با شور و نشاط‌ و خلوص به‌ انقلاب‌ اسلامي‌ نگريستند و هر چند در آغاز انقلاب‌ امام‌خميني‌ خودمختاری كردها را توطئه‌ خارجي‌ها و دشمنان‌ اسلام‌ ناميد و يك‌جمهوري‌ متمركز قوي‌ و مقدر در زير يك‌ لوا و پرچم‌ را شرط‌ اساسي‌ حيات‌ايران‌ اسلامي‌ خواند، ايراني‌ كه‌ در آن‌ كرد و لر و ترك‌ و عرب‌ و بلوچ‌ و فارس می بایست ‌يكسان باشند و در اسلام‌ نيز اختلافي‌ در بين‌ برادران‌ و خواهران‌ ديني‌ وجود ندارد وهمگي‌ بايد متحد و منسجم‌ باشند!

     دكتر عبدالرحمن‌ قاسملو در سال‌ 1973 بعد از چند سال‌ تبعيد و زندان‌ به‌ ايران‌بازگشت‌ به‌ عنوان‌ دبير كل‌ حزب‌ دمكرات‌ ايران‌ برگزيده‌ شده‌ و خواست‌ دمكرات‌ را به‌سازمان‌ اصلي‌ سياسي‌ كرد در ايران‌ مطرح‌ سازد، كه‌ چنين‌ نشد واز طرفی دیگر شيخ‌ عزالدين‌ حسيني‌، در حزب‌ كومله‌ رهبر روحاني‌ سني‌هاي‌ مهاباد،خواستار به‌ رسميت‌ شناختن‌ مليت‌ و قانون‌ اساسي‌ ايران‌ بود كه‌ حقوق‌ فرهنگي‌،اقتصادي‌ و سياسي‌ و اجتماعي‌ همه‌ گروههاي‌ قومي‌ رسماً و قانوناً شناخته‌ شود و مرزهاي‌ استاني‌ مجدداً ترسيم‌ گردد. در واقع‌ با پيروزي‌ انقلاب‌ ايران‌ ملت‌ كرد كه‌ خود را اصيل‌ترين‌ و كهن‌ترين‌قوم‌ ايراني‌ مي‌پنداشتند و سالها مترصد فرصتي‌ بودند كه‌ خودمختاري‌خود را به‌ كمك‌ سران‌ احزاب‌ آغاز كنند، اما عملكرد بعضي‌ از سران‌ احزاب‌موجب‌ برافروخته‌ شدن‌ لهيب‌ آتش‌ در اين‌ منطقه‌ شد وهرچند درابتدا  اين‌ درگيري‌ها توافقي‌صوري‌ و ظاهري‌ را بين‌ دولت‌ و ملت‌ كرد به‌ وجود آورد اما‌ سرانجام‌ به‌ خواسته‌و هدف‌ خويش‌ نرسيدند، و صدها گروه‌ و دسته‌ نابود و هزاران‌ نفر تلف‌ شدند. گروههاي‌ خودمختاري‌ طلب‌ و دمكراسي‌ خواه‌ در آغاز انقلاب‌ ايران‌ به‌فعاليت‌ جهت‌ برقراري‌ حكومت‌ خودمختاري‌ پرداختند، اما ناآرامي‌ و اغتشاش‌ ساختگی دولت و بهانه به دست دادن خود کردها مانع‌شد تا دولت‌ نظر مساعدي‌ دربارة‌ خواسته‌ آنان‌ داشته‌ باشد. شايد اگراحزاب‌مي‌توانستند خواسته‌ خود را به‌ دولت‌ ايران‌ به طور یک صدا اعلام‌ دارند،چنین نمی شد!  …هيئت‌هاي‌ اعزامي‌ ومأمور براي‌ ايجاد صلح وسروسامان‌ دادن  كردها به‌ آن‌ ديار آمدند و خواسته‌ خودمختاري‌كردها ـ كه‌ بيشتر توسط‌ عبدالرحمن‌ قاسملو و شيخ‌ عزالدين‌ حسيني‌ اعلام‌مي‌شد ـ را شنیدند اما گوئی در آن‌ فضای ساختگی – دولتی این امر قابل‌ پذيرش‌ نبود!   بعد از انقلاب‌  ايران‌ مطابق‌ مادة‌ 15 قانون‌ اساسي‌ كشور زبان‌ فارسي‌زبان‌ رسمي‌ ايران‌ است‌ و تدريس‌ و ارتباط‌ با زبانهاي‌ محلي‌ ـ در كنار زبان‌ فارسي‌ـ بلامانع‌ است‌ و در قانون‌ اساسي‌  هم در کنار ‌ اقليتهاي‌ مذهبي‌ مانند مسيحيان‌،يهوديان‌ و زرتشي‌ها به کردها هم  به‌ عنوان‌ اقليت‌ نگريسته‌ شده‌  و كردها  به‌ عنوان‌ مكمل‌ ومتمم‌ امت‌ اسلامي‌ شناخته‌ شده‌ است‌. حزب‌ دمكرات‌ و ديگر احزاب‌ اهميت‌ قانون‌ اساسي‌ جديد را در تضمين‌حقوق‌ كردها تشخيص‌ دادند؛ و نسبت‌ به‌ پيش‌نويس‌ قانون‌ اساسي‌ معترض‌شدند، قانوني‌ كه‌ ـ توسط‌ حكومت‌ موقت‌ مهندس‌ مهدي‌ بازرگان‌ تدوين‌ شده‌بود، و بنا به‌ اظهار احزاب‌ امتياز خاصي‌ را به‌ كردها به‌ طور مشخص‌ نداده‌ است ‌و كرد و لر و بلوچ‌ و ترك‌ و فارس‌ در ديدگاه‌ قانون‌ اساسي‌ يكي‌ است‌، حزب‌دمكرات‌ و نيز آيت‌ا.. كاظم‌ شريعتمداري‌ به‌ پيش‌نويس‌ قانون‌ اساسي‌ اعتراض‌كرد و خواست‌ كه‌ 500 نفر در تجديد نظر آن‌ شركت‌ بجويند؛ اما  خميني‌ پيش‌نويس‌ قانون‌ اساسي‌ را با يك‌سري‌ اصلاحات‌ تصويب‌ فرمود و هيئت‌ جديد مجلس‌ خبرگان‌ كه‌شامل‌ هفتاد و دو‌ عضو بود،وظيفه‌ تجديد نظر را بر عهده‌گرفت‌. مناظره‌ در بارة‌ پيش‌نويس‌قانون‌ اساسي‌ و درخواست‌خودمختاري‌ خاطرات‌ دوران‌جدايي‌ طلبي‌ كردستان‌  وسالهاي‌ 1940 را دو باره در اذهان‌ زنده‌ كرد؛اما اين‌ بار  خميني‌ تضعيف‌مرجع‌ دولت‌ اسلامي‌ را مردوددانست‌ و براي‌ نمايندگان‌ناسيوناليست‌ نژادي‌ كرد ـ كه‌ از مهاباد رفته‌ بودند ـ سخنراني‌ ايرادفرمود و تبعيض‌ رژيم‌ گذشته‌ درمورد كردها را مردود و منفوردانستند! که همه مثل بچه آدم سر به زیر و مطیع بنشینند!. قبل‌ از آنكه‌ نتيجة‌ قانون‌اساسي‌ اعلام‌ شود، درگيرهاي‌پراكنده‌ ايجاد شد و تنش‌ها افزايش‌يافت‌ و در این بین بهشتی در ایجاد ناامنی از خود کردها بهره گرفت!

بازرگان‌ در كابينة‌ خود دو نفركرد را جاي‌ داده‌ بود دكتر كريم‌سنجابي‌ و داريوش‌ فروهر. درگيري ها عمدتاً در دو شهر سنندج‌ و مهاباد دامن‌ زده‌ شد و قلب‌ كشمكش‌ در اين‌دو شهر مي‌تپيد، زيرا هر دو شهر نماد و سمبل‌ خودمختاري‌ بود. سنندج‌ مركزعمدة‌ فعاليت‌هاي‌ اقتصادي‌ و اجتماعي‌ بود زیرا كه‌ ساواك‌ ـ سازمان‌ امنيت‌ و اطلاعات‌كشور ـ به‌ عنوان‌ پليس‌ مخفي‌ در آن‌ به‌ فعاليت‌ عليه‌ كردها مي‌پرداخت‌. در اواخر زمستان‌ انقلاب‌ جنگ‌ و درگيري‌ شديد در كردستان‌ رخ‌ داد وسلاحهاي‌ پادگانها و ارگانهاي‌ نظامي‌ به‌ دست‌ مردم‌ افتاد و رهبران‌ كرد مانند احمد مفتي‌ زاده‌، شيخ‌ عزالدين حسینی‌، غني‌ بلوريان‌، قاسلمو، صدیق كمانگر و… هر كدام‌ آرمانها واهداف‌ خود را جداگانه منعكس‌ مي‌كردند. عملكرد پراکنده و باور زود یقین و عدم اتحاد  سران احزاب‌ کرد دولت‌ را وادار به‌ اعزام‌ نيرو جهت‌ سركوب‌ و رفع‌ بحران‌كردستان‌ نمود. بعد از سفرهاي‌ مكرر فروهربه کردستان، طالقاني‌ به‌ همراه‌ بهشتي‌ ،رفسنجاني‌ ودکتر بني‌صدر وارد سنندج‌ شدند و با سران‌ كُرد به‌ مذاكره‌ پرداختند ونخستين‌ فردي‌ كه‌ در اين‌ مذاكره‌ حضور داشت‌ شيخ‌ عزالدين‌، بلوريان‌ و صادق‌وزيري‌ بود.

    از يك‌ طرف‌ رهبران‌ كرد خواستار خودمختاري‌ و عدم‌ تجزيه‌طلبي‌ بودند ازطرفي‌ نيز کسی مانند احمد مفتي‌زاده‌ ـ به‌ عنوان‌ رهبر مذهبي‌ كردها ـ خواستار ترويج‌ و احياي‌فرهنگ‌ قومي‌ و ادبيات‌ فولكوريك‌ و تجديد تفكر ديني‌ كردها بود و مكري‌ وابراهیم يونسي‌ نيز خواستار حركت‌ در چارچوب‌ قانون‌ براي‌ كردها بودند و قيام‌مسلحانه‌ را منفور مي‌دانستند….. طالقاني‌ در اواخر زمستان‌، سه‌ هفته‌ بعد از پيروزي‌انقلاب‌ ايران‌، راهي‌ كردستان‌ شد، جايي‌ كه‌ شعله‌ درگيري‌ و اغتشاش‌ زبانه‌مي‌كشيدو بر اذهان نوعی انحصار طلبی و تحجرحکم فرما بود!… در دانشگاه‌ با سران‌ كرد ـ مانند شيخ‌عزالدين‌ و مفتي‌زاده‌ ـ مذاكره‌ كرد. احمد مفتي‌زاده‌ در سخنراني‌هايش‌ به‌ اركان‌ و مشخصات‌ يك‌ حكومت‌اسلامي‌ اشاره‌ مي‌كرد كه‌ در آن‌ قوانين‌ و اصول‌ اسلام‌ به‌ درستي‌ رعايت‌ گردد ورهبر اسلامي‌ اين‌ نكات‌ را رعايت‌ كند و تاكيد داشت‌ كه‌ در قانون‌ اساسي‌ ايران‌نيز به‌ درستي‌ به‌ امر اشاره‌ گردد و حقوق‌ كردها در يك‌ زمان‌ جداگانه‌ صادر گردد.  با وجودي كه‌ مصاحبه‌ها و بحث‌هاي‌ علني‌ و یک تنه مفتي‌زاده‌ حاكي‌ از نوعي‌ دمكراسي‌اسلامي‌ بود و نسبت‌ به‌ مذهب‌ سالاري‌ روشنفكرانه‌ و برقراري‌ حكومت‌اسلامي‌ اصرار مي‌ورزيد.اما در آن‌ برهه‌ كه‌ مشكلات‌كردستان‌ پديد آمده‌ بود، پيشنهادهاو دخالت‌هاي‌ وي‌ بيشتر به‌ اشتباه‌و قصور مبدل‌ شد و عدم‌ مشاوره ‌و آگاهي‌ كامل‌ موجب‌ شد تااقدام‌هايش‌ در اذهان‌ مردم‌ كُرد مدفون‌ گردد و فقط‌ به‌ عنوان‌ يك‌معلم‌ و علامه‌ مذهبي‌ از وي‌ يادكنند تا يك‌ مُصلح‌ روشن‌بين‌سياسي‌.

 مفتي‌زاده‌ در دوران‌ انقلاب‌ بارها و بارها تلاش‌ كرد تا مبارزه‌ كردها شكل‌ وسويي‌ ويژه‌ به‌ خود بگيرد و با تاسيس‌ مكتب‌ قرآن‌ و شوراي‌ شمس‌ در سنندج‌،عملكرد و حركت‌ وي‌ در جهت‌ خلاف‌ آرمانهاي‌ انقلاب‌ ايران‌ شناحته شد و همين‌ مبارزه‌فرهنگي زود هنگام و باورکمی عجولانه‌ او به بهشتی باعث‌ شد تا از صحنة‌ انقلاب‌ ايران‌ توسط ملاتاریا حذف‌ و سالها زنداني‌ شود. طالقاني‌ بعد از قطع‌ حملات‌ نظامي‌، در سنندج‌ اعتمادكردها را جلب‌ كرد وكردها هم‌ مثبت‌ انديشانه‌ و صادقانه‌ به‌ گرد او حلقه‌ زدند زيرا وعدة‌ نصيب‌ شدن‌آزادي‌ و استقلال‌ كردها را مي‌داد كه‌ سرنوشت‌ آنها در آزادي‌ و دمكراسي‌جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ به‌ نيكويي‌ رقم‌ خواهد خورد. هيئت‌ نمايندگان‌ به‌ سرپرستي‌ ملا رحيم‌ عباسي‌، رئيس‌ شوراي‌ استاني‌مهاباد، جهت‌ ملاقات‌ با شخصيت‌هاي‌ برجسته‌ مذهبي‌ و سياسي‌ راهي‌ تهران‌شدند و با آيت‌ا… طالقاني‌، مصطفي‌ چمران‌ ـ وزير دفاع‌ ـ و صادق‌ طباطبائي‌ ـنماينده‌ نخست‌ وزير ـ ديدار و گفتگو كردند.و طرح‌هاي‌ خود را به‌ آنها ارائه‌ دادند:

ـ عقب‌نشيني‌ شيخ‌ صادق‌ خلخالي‌ از مناطق‌ كردستان‌…..   ـ عقب‌نشيني‌ پاسداران‌ غير كرد از مناطق‌ كردستان‌ ….- آتش‌بس‌ فوري‌ و دعوت‌كنفرانس‌ جامع‌ جهت‌ بحث‌ در بارة‌خودمختاري‌ كردستان‌ درچارچوب‌ قانون‌ دولت‌ ايران‌ و…

خميني‌ اين‌ تقاضاها رارد كرد و حجت‌الاسلام‌ حسين‌كرماني‌ را در مقام‌ نماينده‌ رهبري‌جهت‌ نظارت‌ بر برقراري‌ صلح‌ ـبعد از شورش‌ – به‌ كردستان‌ روانه‌ساخت‌. بازرگان‌ ـ نخست‌ وزير ـبراي‌ توافق‌ صلح‌ و ارائه‌ امتيازشخصي‌ به‌ كردها و قول‌ كمك‌اقتصادي‌ بزرگ‌ براي‌ تقويت‌اقتصاد ضعيف‌ كردستان‌، عفوعمومي‌ پيشمرگان‌ حزب‌ دمكرات‌و تاسيس‌ دانشگاه‌ مهاباد در سوم‌اواخر شهريور 1358 راهي‌ مهابادشد. و بازرگان‌ تلاش‌ می كرد كه‌ توسط‌ داريوش‌ فروهر توافقي‌ كلي‌ دركردستان‌ فراهم‌ آورد. حزب‌دمكرات‌ کردستان ایران در انتخابات‌ از نامزدي‌مسعود رجوي‌، رهبر حزب‌مجاهدين‌ خلق‌، حمايت‌ كرد كه‌عليه‌ دکترابوالحسن‌ بني‌صدر بود. اما قاسملودر بهمن ۵۸ به‌ رييس‌ جمهور لیبرال‌ ـ ‌دکترابوالحسن‌ بني‌صدر ـ نزديك‌ شد و برنامه‌خودمختاري‌ كردستان‌ را به‌ وي‌ ارائه‌ كرد  و خواست‌ درازای شرکت مردم‌ كرد در انتخابات‌ دولت هم به‌ محدودة‌ خودمختاري‌ راي‌ دهد. اما اين‌ خواسته‌ عملاً ناممكن‌ بود. اينكه‌ آيا حزب‌ دمكرات‌، با توجه‌ به‌ انديشه‌هاي‌ قاسملو در جهت‌ منافع‌خلق‌ كرد مبارزه‌ مي‌كرد يا نه‌، بنا به‌ عكس‌العمل‌ دموكراتها در جنگ‌ مسلحانه‌ در مقوله‌اي‌ مهم‌ غير قابل‌ بررسي‌ است‌ . هرچند که مناقشات‌ سياسي‌ و نظامي‌ دموكرات‌باديگر احزاب‌ به سادگی معلوم‌ نمي‌كند كه‌ كدام‌ يك‌ منافع‌ ملي‌ كرد را ترجيح‌ مي‌دهند وكدام‌ يك‌ سعي‌ در احياء منافع‌ حزبي‌ خود داشتند. متاسفانه‌ درگيري‌هاي‌ دروني‌و مناقشات‌ و جنگ‌ مسلحانه‌ نمونة‌ بارز و ملموس‌ عدم‌ موفقيت‌ احزاب‌ درجنگ‌ سياسي‌ بود و به‌ جاي‌ آنكه‌ حفظ‌ منافع‌ واقعي‌ كردها مستمسك‌ شود، عدم‌وحدت‌ و اتفاق‌ نظر باعث‌ تضعيف‌ آنان‌ در صحنة‌ سياسي‌ ايران‌ دستاويزي‌ براي‌منازعات‌ داخلي‌ شد؛ با وجوديكه‌ حزب‌ دموكرات‌ در نهايت‌ به‌ زعم‌ خيلي‌ ازمشكلات‌ حداقل‌ بهره‌برداري‌ را در مطرح‌ كردن‌ و شناساندن‌ نسبي‌ افكار حزبي‌خود بدست‌ آورد. تشنج‌هاي‌ ناآگاهانه‌ و اختلال‌هاي‌ خونين‌ و غير منطقي‌ و زبان‌ به‌ انتقادگشودن‌ ديگر احزاب‌ فعاليت‌ آنان‌ را در واقع‌ و عملاً بي‌نتيجه‌ ساخت‌ وشاید اگر براي‌بيرون‌ راندن‌ مخالفان‌ و فتنه – گرانی همچون بهشتی -از تدبير و تاكتيك‌ صحيح‌ سود مي‌جستند و در محيطي‌آرام‌ و امن‌ و پرتفاهم‌ فعاليت‌ آنان‌ انجام‌ مي‌شد و بحث‌هاي‌ واقعي‌ و چاره‌جويانه‌صورت‌ مي‌گرفت‌این چنین در چشم‌ مشتاق‌ هزاران‌ كرد، اشك‌ نفرت‌ و نوميدي‌ جاري‌نمي‌شد و در قاموس‌ سابقه‌ و تاريخ‌ كردها نيز واژگاني‌ مانند بحبوحه‌، اعتراض‌،ناامني‌، شورش‌ و…. پديد نمي‌آمد.

    بعد از آن‌ عكس‌العمل‌ شديدي‌ از طرف‌ دولت‌ ايران‌ پديد آمد و بررسي‌خواست‌ و اعتراض‌ كردها فراموش‌ شد و امام‌ خميني‌ همة‌ قوم‌ها را به‌ زير يك ‌لوا و پرچم‌ فرا خواند و شورشيان‌ را در صورت‌ اغماض‌ از خواسته‌ و اهدافشان‌بي‌جرم‌ و گناه‌ خواند، اما منظور از شورشيان‌ در واقع‌ همان‌ رهبران‌ احزاب‌ كُردبود كه‌ اعتراض‌ و مخالفت‌ وعدم باورو اتحاد و قضاوت زود هنگام و چند صدايي‌ بودن‌ و حركت‌ عجولانه‌ بعضي‌ از آنان‌ فضايي‌ ناآرام‌ و مختل‌ پديد آورد و زماني‌ كه‌ آنان‌ به‌ حس‌ عدم‌ پذيرش‌ و تفاهم‌رسيدند، به‌ بهانه‌ و طرق‌ مختلف‌ در گوشه‌ و كنار صداي‌ اعتراض‌ خود را بازمي‌گفتند اما ديگر نه‌ فضايي‌ مساعد شنيدن‌ بود و نه‌ نظام‌ نظر مساعدي‌ نسبت‌ به‌بررسي‌ خواست‌ و اعتراض‌ آنان‌ داشت‌؛ چون دولت در ایجاد ناآرامی و تفرقه موفق شده بود. بنابراين‌ بخش‌ عظيمي‌ از آنان‌ از كشورخارج‌ شدند و دولت‌ به‌ فعاليت‌ احزاب‌ سياسي‌ كرد در كردستان‌ ايران‌ ابراز انزجاركرد هر چند كه‌ البته‌ اين‌ وضعيت‌ چندان‌ غير قابل‌ پيش‌بيني‌ نبود. هر حزب‌ سياسي‌ بعد از جلاي‌ وطن‌، قسمت‌ عظيم‌ نيروي‌ خود را درتكاپوي‌ سياسي‌ و مبارزة‌ نسبتاً گروهي‌ به‌ صورت‌ معاند و مخالف‌ صرف‌کرد؛ كه‌ اكثر گفت‌ و شنودها يا شعارهاي‌ تند و يا طرفداري‌ شديد واحساساتي‌ از براندازي‌ نظام‌ و حكومت‌ بوده و هست‌ و به‌ ندرت‌ در ميان‌ احزاب‌ كُرداتفاق‌ افتاده‌ است‌ كه‌ با توجه‌ به‌ تجارب‌ و برداشت‌ تاريخي‌ سعي‌ جدي‌ و وافر دربرقراري‌ پلي‌ ارتباطي‌ و گفتگوي‌ منطقي‌ و كارگردر بین همدیگر كرده‌ باشند؛ اما خيل‌ عظيمي‌ ازكردها اكنون‌ در سويد، فرانسه‌، آلمان‌، يونان‌ و انگلستان‌ هنوز چشم‌ به‌ انتظارنظريات‌ و برداشت‌هاي‌ احزاب‌ سياسي‌ كرد دارند، كه‌ اين‌ امر كاملاً طبيعي‌ است ‌زيرا در هر برهة‌ تاريخي‌ اگر مبارزه‌ و عصياني‌ به‌ نتيجه‌ نرسد و فعاليت‌ها به‌محاق سانسور‌ وتوقيف‌ كشیده‌ شود، شوق‌ بازيابي‌ آن‌ نيرو در ميان‌ مردمان‌ آن‌ رخنه‌مي‌افكند.

    بهشتي‌ و دکتربني‌صدر در كنارطالقاني‌ براي‌ كردهاي‌ سنندج‌سخنراني‌ كردند كه‌ كردها سخنان قدرت طلبانه‌ بهشتي‌ را دروغ‌مي‌پنداشتند و با خشم‌ و غضب‌ به‌او مي‌نگريستند. طالقاني‌ شوراي‌شهر سنندج‌ را بنيان‌گذارد اماشوراي‌ اسلامي‌ شهر ـ كه‌ توسط ‌مفتي ‌زاده‌ اداره‌ مي‌شد ـ با احترام‌ گفته‌ طالقاني‌پذيرفت‌ و پرفسور مظفر پرتوماه‌-  فیزیک دان کرد سنندجی – به‌ رياست‌ شوراي‌ شهر سنندج‌معرفي‌ شد و عمدة‌ افراد شورا رااشخاصي‌ همچون‌ فواد روحاني‌، صدیق كمانگر، هادی مرادي‌ و… اداره‌ مي‌كردند؛ شورايی‌ كه‌ در آن‌ بجاي‌ وحدت‌نظرو اتفاق‌ آراء، اندک اندک اختلاف‌ نظر وعدم‌ پذيرش‌ و تحمل‌ آراء همديگرموجب‌ تعطيلی‌ آن‌ شد و تشكيل‌بحران‌ دیگری  در سنندج‌ . رهبران‌احزاب‌ خواسته‌هايشان‌ را از يك‌ منبر اعلام‌ نكردند و اقدامهاي‌ عجولانه‌ وديدارهايي‌متفاوت با خميني‌ – به‌ طور جداگانه‌ – موجب‌ شد تا تفرقه‌ خود را به‌ جاي‌وحدت‌ رسميت‌ بخشند. ابتدا عزالدين‌ نامه‌اي‌ به‌ خميني‌ نوشت‌ و در آن‌ مستقيماً خواستة‌خودمختاري‌ كردها را اعلام‌ كرد و قاسملو هم‌ در اوايل‌ فصل‌ بهار با امام‌ ديدار ومذاكره‌ كرد و سپس‌ قاسملو و بلوريان‌ به‌ اتفاق‌ چند نمايندة‌ ديگر كرد با بازرگان‌ديدار كردند و حتي‌ در ان‌ موقع‌ ياسرعرفات‌ از قاسملو دعوت‌ رسمي‌ به‌ عمل‌آورد تا در لبنان‌ به‌ بحث‌ و مذاكرده‌ بپردازند. چون‌ نتيجه‌ اين‌ مذاكرات‌ و ديدارها نامعلوم‌ شد و دولت‌ موقت‌ تصميم‌گيري‌نهايي‌ متزلزل‌ مانده‌ بود و كردها ـ كه‌ حقوق‌ و سرنوشت‌ خود را پايمال‌ شده‌مي‌دانستند ـ به‌ تظاهرات‌ و اغتراض علنی پناه‌ آوردند و تعداد افراد مسلح‌ روز به‌روز افزايش‌ مي‌يافت‌.بهانه کافی برای ملاتاریا به وجود آمد و  درگيري‌ مسلحانه‌ در بين‌ مردم‌ و احزاب‌ شروع‌ شد و به‌خونريزي‌ تعداد كثيري‌ از نسل جوان انجاميد كه‌ همگي‌ مخالف‌ و معاند سرسخت‌ بودند وخود را ناكام‌ و فریب خورده‌ مي‌ديدند. شيخ‌عزالدين‌ و مفتي‌زاده‌ با هم‌ به‌ مذاكره‌ و گفتگو پرداختند. که درهنگام  مفتي‌زاده‌ به وقت کشی متهم است زیرا به جای انحاد و ائتلاف برروي‌ مذهب‌ و دين‌ احزاب‌ اصرار مي‌ورزيد كه‌ مردم‌ به‌ تقوا و پارسايي‌ و زهد دعوت‌ شوند و احزاب‌ هم‌ وي‌ را به‌ عنوان‌ رهبر مذهبي‌ و چهره‌ شهير به‌ وي‌احترام‌ مي‌گذاردند و وي‌ در برابر احزاب‌ لائيك‌ چپ‌ ايستادگي‌ مي‌ورزيد ودغدغة‌ خويش‌ را رشد بهائيه‌ و گرويدن‌ مردم‌ به‌ آيين‌ بهاء و فعالان‌ بهائيان‌ اعلام‌داشت‌!

ابراهیم يونسي‌ در اوايل‌ تابستان‌ ازعوامل‌ شوروش‌ و درگيري‌ در ميان‌احزاب‌ به‌ تنگ‌ آمده‌ بود وهواداران‌ بعضی احزاب ‌ نيز با ایجاد جوانتقادي‌ يونسي‌ را وادار به‌ استعفاكردند. سرانجام‌ درگيري‌ و نزاع‌ وتفرقه‌ در ميان‌ احزاب‌ موجب‌ شدتا قاسملو در بيانيه‌هايي‌ احزاب‌ رابه‌ وحدت‌ و همبستگي‌ فرا بخواندو شايد بتوان‌ گفت‌ كه‌ در آن‌ برهه‌قاسملو عامل‌ ايجاد تفاهم‌ وسازش‌ ـ ولو صوري‌ و ظاهري‌ ـ دربين‌ احزاب‌ بود. سپاه‌ پاسداران‌ براي‌رفع‌ درگيريها به‌ عمليات‌ پرداخت‌هرازچندگاهي‌ با وساطت‌ این و آن نوعی توافق‌ وصلح‌ در كردستان‌ ايجاد مي‌شد وهيچگاه‌ احزاب‌ خود در میان هم به‌ صلح‌ وتفاهم‌ نپرداختند سپس‌ حزب‌دمكرات‌ كردستان‌ به‌ قيامي‌مسلحانه‌ روي‌ آرود و جنگي‌گسترده‌ در منطقه‌ به‌ وجود آمد و خميني‌ – که مدتها منتظر این فرصت بود – دستور ورود نيروي‌ هوايي‌ و زميني‌ و حمله‌ چند جانبه‌ نظاميان‌ راصادر كرد. شوراي‌ انقلاب‌ در آن‌ زمان‌ براي‌ حذب‌ رقيب‌ قدرتمند خود، حزب‌ دمكرات‌را غير قانوني‌، غير دوستدار كرد، وابسته‌ به‌ اجنبي‌، تجزيه‌طلب‌ و عامل‌ اصلي‌قتل‌ عام‌ خونين‌ كردستان‌ معرفي‌ كرد، هرچند در آن هنگام حزب‌ توده‌ خواهان‌ رفع‌ بحران‌ با روش‌مسالت‌ جريان‌ بود.

سپاه‌ پاسداران‌ – تاسیس شده به دست ابراهیم یزدی – به‌ سرپرستي‌ دكتر چمران‌ با هزاران‌ نفر نيروي‌ نظامي‌، واردكردستان‌ شد، گر چه‌ عمليات‌ نظامي‌ دولت‌ با موفقيت‌ همراه‌ مي‌شد اما گاهی ادامه‌جنگهاي‌ چريكي‌ و پارتيزاني‌ كردها در منطقه‌ موجب‌ تسلط‌ دو باره‌ احزاب‌خودمختار طلب‌ مي‌شد؛ نيروهاي‌ نظامي‌ بارها و بارها كردستان‌ را در هم‌كوبيندند اما احزاب‌ با مقاومت‌ سرسختانه‌ خود به‌ جنگ‌ ادامه‌ دادند. مردم‌ ايران‌ هم‌ با تظاهرات‌ و راهپيمايي‌هاي‌ خود – بنا به سخنان منتظری در نماز جمعه تهران – عمليات‌ نظامي‌ سپاه‌ را دركردستان‌ ستودند ! . در جنگ‌ و سركوب‌ سپاه‌ پاسداران‌ روزها صدها جسد درخيابانها جمع‌آوري‌ مي‌شد.امام‌ فرمان‌ بسيج‌ همگاني‌ را براي‌ سركوبي‌ كامل‌ و ريشه‌اي‌ احزاب‌ معاند ومخالف‌ كرد ـ كه‌ خواهان‌ خودمختاري‌ بودند ـ صادر كرد.سپس‌ به‌ دستور امام‌، صادق‌ خلخالي‌ دوباره به‌ كردستان‌ اعزام‌ شد و وي‌ براي‌سركوبي‌ کردهای بی پناه – که ملاتاریا يا غيان‌ و مهاجمان‌ مینامید – صدها نفر از آنها را با تشكيل‌ دادگاه‌ صحرايي‌تيرباران‌ كرد، زيرا وي‌ مخالفان‌ را كمونيست‌ و تجزيه‌ طلب‌ دانست‌ و هرگونه‌مذاكره‌ و گفتگو را به‌ شدت‌ منكر مي‌شد!…جز گلوله زبانی نداشت!…ومن او را بی گناه میشناسم !…چون بنا به دستور شخص خمینی ماءمور بود و معذور!..اگر در آن‌ اعدام‌ها و سركوبي‌ مقصرها و آشوبگرها، به‌ متهم‌ و باني‌ اصلي‌توجهي‌ نكنيم‌ و عهده‌داري‌ مسئووليت‌ و مأموريت‌ ده‌ها نفر از نيروهاي‌ دولتي‌را كاملاً منطقي‌ و طبيعي‌ بدانيم‌؛ خون‌ هزاران‌ نفر از كردها در كردستان‌ ريخته‌ شد و كردستان‌ پرآشوب‌ مورد حمله‌ و تسويه‌ حساب‌ سياسي‌ احزاب‌ و دولت‌ قرارگرفته‌ بود و جالب اینکه پس از‌ اين‌ خونريزي‌ و خشونت‌ عليه‌ مردمان‌ كرد هنوز دولت کردها‌ را متهم میشناسد !..‌ راستی چه دستان‌ خون‌آلودي‌ باعث‌ شد كه‌اين‌ همه‌ افراد چه‌ بي‌گناه‌ و چه‌مقصر قرباني‌ شوند؟… حال‌ چه‌احزاب‌ و چه‌ دولت‌ بايد نسبت‌ به‌اين‌ موضوع‌ پاسخگو باشند

 كساني‌ مانند حميدرضاجلايي‌پور، كه‌ از فرماندهان‌اعزامي‌ به‌ سپاه‌ پاسداران‌ در نقده‌بود، و ده‌ها نفر از مخالفان‌ ـ وكساني‌ نيز كه‌ به‌ احزاب‌ كمك‌ بی دریغ مي‌كردند ـ را اعدام‌ نمود کسی که امروز دم از دمکراسی میزند و اصلاحات!  دولت در نماز جمعه‌تهران‌ پايمال‌ شدن‌ و نابودي‌احزاب‌ مخالف‌ را خواستار شد وهدف‌ احزاب‌ را تجزيه‌طلبي‌ واعتشاش‌ و غير بومي‌زدايي‌ درلواي‌ خودمختاري‌ معرفي‌ كرد…..ارتش‌ هم‌ در منطقه‌ كردستان‌مستقر شد كه‌ فشار ارتش‌ براي‌خلع‌ سلاح‌ مردم‌ سنندج‌ و مله‌هلي‌كوپترهاي‌ نيروهاي‌ هوايي‌ بامسلسل‌ موجب‌ كشتار و قتل‌ عام‌هزاران‌ كرد بی گناه شد. حزب‌ دمكرات‌ با پخش‌شب‌نامه‌ و اعلاميه‌ خواستار مقاومت‌ مردم‌ در برابر ارتش‌ بود اما تلاشی بی فایده بود. بعد از حمله‌ ارتش‌ به‌ مهاباد عزالدين‌ وقاسملو از كردستان‌ رفتند و دادگاه‌ اسلامي‌ ايران‌ حكم‌ تعقيب‌ و اعدام‌ آنها راصادر كرد. دکترقاسملو همچنان‌ صلح‌ و مذاكره‌ با دولت ملاتاریا  را آخرين‌ راه‌ نجات‌ مردم‌ كرد و كردستان‌مي‌دانست‌ و حتي‌ مقامات‌ دولتي‌ بريتانيا و آمريكا و فرانسه‌ را به‌ مداخله‌ و حل‌بحران‌ كردستان‌ و نجات‌ مردم‌ كرد فرا خواند. عزالدين‌ هم‌ به‌ مذاكرات‌ خود ادامه‌ داد حتي‌  مجدداً با طالقاني‌ و بازرگان‌ديدار كرد اما با یا با وعده سر خرمن یا مخالفت‌ مواجه‌ شد، زيرا دولت‌ اعتقادي‌ بجز جنگ‌ و نابودي‌احزاب‌ نداشت‌ و دیگرحتي‌ ارسال‌ نماينده‌ و نامه‌ به‌ ‌ خميني‌ در جهت‌ ارسال‌هيئت‌ برقرار كنندة‌ صلح‌ و امنيت‌ مثمرثمر واقع‌ نشد و دیگرخميني‌ هيچ‌حزب‌ و دسته‌اي‌ را از كردستان‌ براي‌ گفتگو نپذيرفت‌!…. جنگ‌ خونين‌ بين‌ دولت‌ و احزاب‌ به‌ شدت‌ ادامه‌ يافت‌ و امام‌ جنگ‌ را جنگ‌كمونيست‌ و لائيك‌ها خواند و از نپذيرفتن‌ انقلاب‌ توسط‌ آنان‌ گله‌ كرد وسرپيچي‌ و عنادشان‌ عامل‌ فتنه‌ و فاجعه‌ ناميد و سر کوب آنان را واجب می دانست!

 در حاليكه‌ شايد گفتگو و روشی دیگر – مانند شرکت در موزائیک قدرت ـ باعث‌ مي‌شد از اسلحه‌اي‌ گلوله‌اي‌ شليك‌ نشود وخوني‌ ريخته‌ نشود. عدم‌ گفتگو و سازش‌ مسالمت‌آميز خلائي‌ را در ميان‌ احزاب‌و مردم‌ و دولت‌ به‌ وجود آورد، گروهها و احزابي‌ كه‌ نتوانستند ايده‌ئولوژي‌ وبينش‌ خود را نسبت‌ به‌ مسائل‌ جامعه‌ كرد و نجات‌ و اعتلاء آنها همخوان‌ و هم‌سو كنند و متكي‌ به‌ نيروي‌ تودة‌ مردم‌ باشند و پيوندي‌ بر اساس‌ آرمانهاي‌مشترك‌ براي‌ دفاع‌ از حقوق‌ خلق‌ تشكيل‌ دهند-  و شايد تعصب‌ غفلت‌ و افراط‌ – حقوق دمكراتيک‌ جامعه‌ خود را به آسانی از كف‌ دادند. به ديگرسخن‌ در ايام‌ انقلاب‌ احزاب‌ سياسي‌ كُرد نتوانستند با سياست‌ حزبي‌ مبارزه‌ كنندو اهميت‌ و ارزش‌ مبارزة‌ حزبي‌ آنان امروزه – در ميان‌ توده‌هاي‌ مردم‌ و اقشار اجتماع‌ كردستان‌ مانند نسل جوان ـ از بين‌ رفته‌ و يا كم‌ رنگ‌ شد.

     هر چند دکتربني‌صدر در مقابل‌ خواست‌ كردها واكنش‌ مثبت‌ نشان‌ داد، اما اصرار به‌ خلع‌ سلاح‌ كردها داشت‌ و مخالف‌ خود را با رويارويي‌ نظامي‌ اعلام‌ كرد، كه‌ با جنگ‌مسلحانه‌ و اسلحه‌ هيچ‌ پيشرفتي‌ ـ كه‌ مساله‌ توافق‌ بياننامه‌ ـ حاصل‌ نمي‌گردد. اماقاسملو پافشاري‌ كرد كه‌ تا زمانيكه‌ خودمختاري‌ كردها حاصل‌ نگردد، سلاح‌برزمين‌ نخواهند گذاشت‌؛ درگيري‌هاي‌ جديدي‌ در كردستان‌ آغاز آيت‌ا… علم‌ نوري‌ در اسفند 58 به‌ بحث‌ درباره‌ خودمختاري‌ كردها و مسايل‌ آن‌ پرداخت‌ اما تمركزگرايي‌ خواست‌ دولت‌ايران‌ بود و اقليتها را به‌ رسميت‌ نمي‌شناخت‌ او فعاليت‌هاي‌ مخالف‌ همچنان‌ادامه‌ داشت‌.اشغال‌ سفارت‌ آمريكا در تهران‌، توسط‌ دانشجويان‌ خط‌ امام‌ و حمله‌ عراق‌ به‌ايران‌ و اشغال‌ خوزستان‌ موجب‌ شد كه‌ قاسملو اشتباه‌ اول‌ و آخر خود رامرتكب‌ شود و به‌ حمايت‌ نظامي‌ و سياسي‌ از صدام‌ حسين‌ پرداخت‌. بعد کودتای خرداد ۱۳۶۰رخ داد و بني‌صدر  توسط‌ امام‌ خميني‌عزل‌ شد و بني‌صدر و مسعود رجوي‌ توسط‌ يك‌ جهت‌ نيروي‌ هوايي‌ مخفيانه‌ازفرودگاه‌ مهرآباد به‌  پاريس‌ رفتند  به‌ محض‌ دريافت‌ پناهندگي‌ سياسي‌ از فرانسه‌ به‌ تشكيل‌ شوراي‌ ملي‌مقاومت‌ براي‌ مبارزه‌ با جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ پرداختند و حزب‌ دمكرات‌كردستان‌ ايران‌ نيز به‌ آنها پيوست‌، اما بعد از چند ماه‌ اين‌ شورا از هم‌ پاشيده‌ شدو رجوي‌ به‌ دامان‌ حزب‌ بعث‌ عراق‌ رفت‌. در مارس‌ 1985 بين‌ حزب‌ دمكرات‌ و رجوي‌ در عراق‌ درگيري‌ شروع‌ شدقاسملو و رجوي‌ هر دو را به‌ خيانت‌ متهم‌ مي‌ساختند. در واقع‌ حزب‌ دمكرات‌ دچارنزاع‌ و درگيري‌ داخلي‌ نيز بود،علاوه‌ بر نزاع‌ و كشمكش‌ قاسملوعليه‌ حكومت‌ جمهوري‌ اسلامي‌ايران‌ كريم‌ حسامي‌ و غيني‌بلوريان‌ كه‌ هر طرفدار حزب‌ تودة‌شوروي‌ بودند، دو زاويه‌ ديگرمثلث‌ درگيري‌ بودند، كه‌ بعد ازسرنگوني‌ حزب‌ توده‌ در سال‌1982 و دستگيري‌ و اعدام‌اعضاي‌ توده‌ نزاع‌هاي‌ حسامي‌ وغني‌بلوريان‌، با  ، با روابط‌ بهبود يافتة‌گورباچف‌ ـ شوروي‌ ـ در ايران‌پايان‌ يافت‌.

——————————————-

هنوز هم این سرکوب کردها ادامه دارد….یا ترور یا تهدید و یا یا ایجاد آشوبی ساختگی و تنگ تر کردن حلقه محاصره ….در کردستان ما امروز نوعی مبارزه فرهنگی پدید آمده است …نسل جوان آن امروز به اندیشه راهنما چشم دوخته است و عقل آزاد..دیگر فریب نمی خورد. دمکرات و کومله و …هم چشم امیدشان این جوانان است و هنر و اراده و استقامت آنان به سوی رشد اندیشه . دیگر امروز از دیدگاه من مصطفی هجری دبیرکل حزب دمکرات کردستان نیست بلکه نماینده اندیشه آزادیخواهی این نسل جوان است و خطایی اگر از او سرزند غیرقابل بخشش است! و ابراهیم علیزاده و مهتدی هم باید در اختیار نقد و نظر اندیشه آزاد و رو به رشد این نسل باشد و اندیشه راهنما به من نسل جوان عرضه کنند نه گلوله …هدف آزادی باشد نه قدرت ..واگرجز این تصور باشد  وجود آنان سودی ندارد!.

برچسب‌ها: , , , , ,

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: