ئەرشیوی مانگی چواری ٢٠٠٧ی ئاژانسی دەنگوباسی مانشێت- 8

خاڵی سنووری حاجی ئۆمه‌ران دیسان داخرا
مانشێت نیوز، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان: به گوێره‌ی ئه‌م زانیاریانه‌ی که له پیرانشاره‌وه به ده‌ستمان گه‌‌‌یشتوو، خاڵی سنووری حاجی ئۆمه‌ران، له نێوان هه‌رێمی کوردستان و ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان دوێنێ شه‌و داخرا.
به‌رپرسانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانی له ناوچه‌که‌ش له‌م پێوه‌ندیه‌دا ڕایانگه‌یاند که ئه‌م خاڵه سنووریه له لایه‌ن ئێران و به هۆیه‌کی نادیاره‌وه، شه‌وی ڕابردوو داخراوه.
جێگه‌ی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه که خاڵی سنووری حاجی ئۆمه‌ران که خاڵێکی گومرکی ستراتێژیکی نێوان هه‌رێمی کوردستان و ئێرانه، له سه‌ره‌تایی ساڵی نوێی هه‌تاویش دا بۆ ماوه‌یه‌ک و دوابه‌دوایی هه‌ره‌شه‌کانی فه‌رمانده‌کانی پایه‌به‌ڕزی سپایی پاستاران داخرابوو.

له ئۆپێراسیۆنێکی ئه‌رته‌شی تورکیا له چه‌ولیک، ئه‌فسه‌رێکی تورک کوژرا

مانشێت نیوز، باکووری کوردستان: ئۆپێراسیۆنه‌کانی ئه‌رته‌شی تورکیا سه‌ره‌رایی به‌ڕده‌وامی ئاگربه‌ستی پ.ک.ک له کوردستان درێژه‌ی هه‌یه و له چه‌ولکی، بوو به هۆی کوژران و بریندار بوونی ئه‌فسه‌ر و سه‌ربازێکی تورک.

که‌ناڵی سی‌ئێن‌ئێن‌ تورک ڕایگه‌یاند که له ئاکامی ئۆپێراسیۆنێکی به‌رفراوانی ئه‌رته‌شی تورکیا له ئاوایی «بایراملی»ناوچه‌ی «گه‌نج»ی سه‌ر به «چه‌ولیک»، ئه‌فسه‌رێک کوژراو سه‌ربازێکی تورکیش له ئاکامی ته‌قینه‌وه‌ی مینێکی چێندراو دا بریبندار بووه.

له هه‌مان کات دا ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی هێزی پاراستنی گه‌ل، ناوی 12 گه‌ریلایه‌ی ڕاگه‌یاند که له ئاکامی ئۆپێراسیۆنه 20 هه‌زار که‌سیه‌که‌ی ئه‌رته‌شی تورکیا دا دژ به هێزه‌کانی پاراستنی گه‌ل له 14 ئه‌م مانگه هاتبۆ ئاراوه و تێیدا 23 سه‌ربازی تورکیش کوژرابوون.

وێنه هه‌واڵ، له کۆنترۆڵی جلوبه‌رگی خه‌ڵک له ئێران

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌‌وال: له‌ رۆی‌ 25ی‌ خاكه‌لێوه‌‌ی ئه‌مساڵه‌وه  به‌ڕێوه‌بردنی‌ گه‌ڵاڵه‌یه‌كی‌ له‌ ژێرناوی‌ «به‌ربه‌ره‌كانێ‌ له‌گه‌ڵ بێ‌حیجابی‌دا» له‌ سه‌رجه‌م شاره‌كانی‌ ئێران‌دا ده‌ست پێ‌كردوه‌ و که گشت ژنان‌و كچانی‌ ئێران ناچار ده‌کات، چارشێو به‌خۆیان‌دا بده‌ن‌و له‌ كردنه‌به‌ری‌ مانتۆی كورت‌و خستنه‌ ده‌ره‌وه‌ی قژیان‌و ئارایشی‌ زۆر! خۆبپارێزن.

بۆ پیاوانیش به هه‌مان شێوه، نابی قژ درێژ بێت، ڕیش که‌م یا زۆر بێت، دانانی مۆدێل بۆ ڕیش قه‌ده‌غه‌یه و شاڵواری ته‌نگ نابی له‌پێ بکرێ و هتد.

به‌م شێوه هێرشێکی تر بۆ سه‌ر ئازادیه‌کانی تاکه‌ که‌سی هاوڵاتیان ده‌ستی پێکردووه و له رۆژی یه‌که‌می گه‌ڵاله‌که‌وه، له سه‌رجه‌م شوێنه گشتیه‌کانی کوردستان و تاران و شاره‌ مه‌زنه‌کان، هێزه‌کانی به‌سیج و ئاسایشی جێگیر بوونه و به‌م شێوه، هه‌ر که‌س ئه‌و رێوشوێنانه‌ ره‌چاو نه‌کات یا به پاره یا به پێی یاساکانی ئیسلامی به‌رنگاری له‌گه‌ڵ ده‌کرێته‌وه.

له‌م هه‌وڵه نوێیه‌یی کۆنه‌په‌رستانی ره‌ژیمی ئێران دا، هه‌وڵ ده‌درێ که ئازادی پۆشینی جلو به‌رگ له سه‌رجه‌م هاوڵاتیان بستێندرێ و هه‌موو که‌س به پۆشینی چادر و چارشێوی ڕه‌ش ناچار بکرێ.

له‌م وێنه‌هه‌واڵه‌ی ژێره‌وه دا، چه‌ند دیمه‌نێک له ڕۆژی یه‌که‌می به‌ڕێوه‌چوونی ئه‌م گه‌ڵاڵه‌یه ده‌بینن:

تورکیا 11مین سه‌رکۆماری هه‌ڵده‌بژێرێ

سه‌رۆکایه‌تی کۆمار له تورکیا هه‌رچه‌ند له لایه‌ن که‌سانێکه‌وه، به پۆستێکی ته‌شریفاتی داده‌نرێ، به‌ڵام له واقیع دا، به‌رده‌وام سه‌رچاوه‌ی ده‌سه‌ڵات و لایه‌نێکی کۆنترۆڵی باری سیاسی ئه‌م وڵاته بووه و کۆشکی کۆماری به پارێزڤانی سیسته‌می لاییک و ئایدیالۆزی که‌ماڵیسم، ناسراوه، به‌ڵام ئه‌مجاره به‌ ئه‌گه‌ری داگیرکرانی ئه‌م پۆسته له لایه‌ن ئه‌ردۆغان و پارته ئیسلامگه‌راکه‌یه‌وه، به بڕوایی تاقمێک له چاودێرانی سیاسی و ئاڕاسته‌کانی ناو پانتایی سیاسی ئه‌م وڵاته، پاشگه‌ردانی و قه‌یرانێکی سیسته‌ماتیک تووشی تورکیا ده‌‌کات.

سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی باڵایی پارته سیاسیه‌کان، سه‌رۆکی ده‌زگایی خوێندنی باڵا، په‌سه‌ند کردنی په‌یمانه نێونه‌ته‌وه‌یی و یاساکانی پارله‌مان، دیاری کردنی سه‌رۆکی دادگایی ده‌ستووری وڵات، دیاری کردنی سه‌رۆکی دادگایی شه‌ویرمه‌ندی باڵا و ئه‌رێ کردنی قه‌راری باڵوێزه‌کانی وڵات و هتد، به‌شێکن له ده‌سه‌ڵاته‌کانی سه‌رکۆماری له تورکیا که گرینگیه‌کی تایبه‌تیان هه‌یه و شکۆ و ده‌سه‌ڵاتێکی شایانی باس له سه‌رۆکایه‌تی کۆمار ده‌به‌خشن.

له وه‌ها سیسته‌مێک دا که بنه‌ماکه‌ی ئایدیالۆزی نه‌ته‌وه‌په‌رستی تۆخی که‌ماڵیسم و لایستیته‌ی ده‌زگاکانی حکومه‌ت و یاساکانه و میلیتارسیم به‌شێکه له ناوه‌ڕۆکی ستراکتۆری وڵات، مه‌ترسی ئه‌وه ده‌کرێ که هاتنه سه‌رکاری لایه‌نی ئیسلامخواز، وڵات به‌ره‌وه هه‌ره‌س پێهێنانی کۆماریخوازی به‌رێت و تونداژۆکانی ئایینی په‌ره به خۆیان بده‌ن و ئارام ئارام سیسته‌م بگۆرن.

پارتی دادوگه‌شی ئیسلامگه‌راییAKP به سه‌رۆکایه‌تی «ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان» که له سالی 2002وه ده‌سه‌ڵاتی سیاسی تورکیا و سه‌رۆکایه‌تی وه‌زیرانی به‌ده‌سته‌وه‌یه و له پارله‌مانیش خاوه‌نی 363 کورسیه و به ته‌نیا ده‌توانێ به پێی یاسایی بنه‌ڕه‌تی ئه‌م ولاته سه‌رکۆماری داهاتووش هه‌ڵبژێرێ و ئه‌م یه‌که‌س بۆته جێگه‌ی ناره‌زامه‌ندی هه‌موو لایه‌نه سیاسه‌کانی ئۆپۆزسیۆنی ناوخۆ وده‌ره‌وه‌ی پارله‌مانی ئه‌م وڵاته.

ڕۆژ به رۆژ که تورکیا له ساڵی 2007 نزیک ده‌بۆوه، ئۆپۆزیسۆن گووشاری خۆی بۆ سه‌ر ئه‌ڕدۆغان و پارته‌که‌ی زێده‌تر ده‌کرد تا هه‌رچی زووتر بتوانێ، پێی ئاشکرا بکات، که ئایا ده‌یه‌وێ ببێته سه‌رکۆمار یان نا و به‌م شێوه هه‌ر له پێشه‌وه ستراتێژیه‌کی بۆ داڕێژێ تا ڕێگه‌ له له‌ ناوبراو بگرێت، دوایین بنکه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ولات داگیر بکات، که‌چی ئاکه‌په‌و ئه‌ردۆغان، زۆر له‌مه زیره‌کتر بوون که نه‌که‌ونه داوی پارته‌کانی به‌رهه‌ڵست و قسه‌ و بڕیاریی یه‌کجاریان بۆ دوایین خوله‌ک بهێڵنه‌وه.

له کاتێک دا که ڕۆژانه‌ ده‌یان سێناریۆیی جۆر به جۆر بۆ ڕایی ئاکه‌په، له‌مه‌ر بوون یا نه‌بوونی ئه‌ردۆغان بۆ سه‌رکۆماری بڵاو ده‌بێته‌وه، تاقمێکی هه‌رچه‌ند بچووکیش بێت، له ناو خۆی AKP دا به چه‌ند هۆی سه‌ره‌کی پێسنیار به ئه‌ردۆغان ده‌که‌ن که سه‌رۆک وه‌زیر بمێنێته‌وه، بۆیه که مه‌ترسی ئه‌وهیان هه‌یه، به چوونی ناوبراو بۆ کۆشکی کۆماری، ڕێژه‌ی ده‌نگه‌کانی AKP له هه‌ڵبژاردنه‌کانی پارله‌مانی ساڵی داهاتوو دا که‌م ده‌بێته‌وه و پارته‌که به‌ره‌وه لاوازی ده‌ڕوات و ئه‌گه‌ری ئه‌وه زۆرتر ده‌بێت که نه‌توانێ وه‌کو هه‌لبژاردنی پێشوو، ببێته تاکه ده‌سه‌لاتی سیاسی له تورکیا.

له لایه‌کی تریشه‌وه، زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ڕێبه‌رایه‌تی AKP و پارله‌مانتارانی ئه‌مان، ڕایان له سه‌ر ئه‌وه‌یه که کورسی سه‌رۆکایه‌تی کۆمار شایسته‌ی ئه‌ردۆغانه و کۆشکی کۆماری چانکایا دوایین قه‌ڵایی ده‌سه‌ڵاتی تورکیایه که پێویسته له لایه‌ن AKPوه ده‌ستی به‌سه‌ر داگیرێ و چونکه شانسی ئاوا نایه‌ته‌وه پێش و تاکو ئێستا بۆ هیچ پارتیه‌کی هاوچه‌رخی تورکیا نه‌هاتۆته‌ پێش که سێ ده‌سه‌ڵاتی سه‌ره‌کی ده‌وڵه‌ت و کۆمار و پارله‌مانی له ده‌ست دابێت.

ئه‌م تاقمه ده‌ڵێن که به گه‌یشتنی ئه‌ردۆغان به سه‌رۆکایه‌تی کۆمار، ڕێگه‌ بۆ ڕێفۆرمه‌کانی خواستی ئه‌رووپا و ئه‌ردۆغان و AKP هه‌موارتر ده‌بێت و به‌م شێوه هیچ به‌ربه‌ستێک نامێنێ که پێش به‌مان بگرێ تا ویسته‌ سیاسی و ئابووریه‌کانیان له تورکیا پیاده بکه‌ن.

 پارتی گه‌لی کۆماری CHPی که‌مالیست و قه‌واره پارێزیش که له دوایی هه‌ڵبژاردنه‌کانی ساڵی 2002 دا 170 نوێنه‌ری له پارله‌مان هه‌بوو وئێستا 154 که‌سی له‌گه‌ڵ ماوه، به توندی دژایه‌تی هه‌ڵبژێرانی ئه‌ردۆغان بۆ سه‌رکۆماری ده‌کات و ناوبراو به لارێبردنی سیسته‌می سیاسی لاییک و کۆماریه‌تی تورکیا تۆمه‌تبار ده‌کات و له‌م ڕێگه‌یه‌ش دا ئه‌رته‌ش و که‌ماڵیسته‌کان و زۆربه‌ی هێزه‌ قه‌واره‌پارێز، نه‌ته‌وه‌په‌رست و به‌شێک له چه‌پگه‌راکان هاوبیری ده‌که‌ن.

«ده‌نیز بایکاڵ› سه‌رۆکی جه‌هه‌په‌ ده‌ڵێ، که ئه‌ردۆغان گه‌نده‌له و لازمه دادگایی بکرێ و له کاتی سه‌رۆکایه‌تی شاره‌وانی ئه‌سته‌نبوڵ دا، پاره‌ی گه‌لی به فیڕۆ داوه و به‌شێکیشی دزیوه و له‌مانه گرینگتر، که‌سێکی ئیسلامگه‌رایی تونده و سیسته‌می تورکیا ده‌خاته مه‌ترسیه‌وه و له ناوی ده‌بات و له‌م ڕێگه‌ش دا، له هیچ هه‌وڵێک درێخ ناکات تا ڕێگه‌ به ئه‌ردۆغان بگرێت تا نه‌بێته سه‌ر کۆمار. هه‌روه‌ها CHP، سه‌باره‌ت به»بوله‌نت ئارینچ»، سه‌رۆکی پارله‌مان که له هه‌مان پارتی ئه‌ردۆغانه و سێهه‌مین که‌سه که ناوی وه‌کو کاندیدایی سه‌رکۆماری ده‌بردرێ، ده‌ڵێ که «ئارینچ»، میلیتانی بالی دیندار و ڕادیکاڵی ناو ئاکه‌په‌یه‌ و ناتوانێ ڕۆڵی سه‌رۆک پارله‌مانێک له جه‌ریانی هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆماری دا ببینێ.

هه‌ر بۆیه‌ش CHP، وێڕایی نیشاندانی دژایه‌تی خۆی له‌گه‌ڵ هه‌لبژێرانی ئه‌ردۆغان و یا هه‌ر که‌سێکی تر له پارته‌که‌ی بۆ سه‌رۆکایه‌تی کۆماری تورکیا، باس له پێویستی به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ڵبژاردنی گشتی پێش له کاتی دیاری کراو، ده‌کات و ده‌ڵێ با پارله‌مانی نوێ، سه‌رۆک وه‌زی و سه‌رۆک کۆماری نوێ هه‌لبژێرێ و وه‌کو دوهه‌مین پێشبنیاریش، باس له «هه‌لبژاردن به شێوه‌ی دیالۆگ و گفتگۆ له سه‌ر که‌سێکی بێ لایه‌ن» ده‌کات و ئاکه‌په‌ش ئه‌مانه ره‌تده‌کاته‌وه.

پارتی دایکی نیشتمان ANAP به سه‌رۆکایه‌تی وه‌زیری پێشووی که‌لتوور و توریسمی ئه‌ردۆغان، «ئه‌رکان مومجو»ی لاو، دژ به سه‌رکۆماریه‌تی ئه‌ردۆغانه. ANAP  که خاوه‌نی 21 پارله‌مانتاره جه‌خت له سه‌ر «هه‌لبژاردنی پێش له‌ کات»، «هه‌ڵبژێرانی سه‌رکۆمار له لایه‌ن خه‌ڵک و به ده‌نگی ڕاسته‌خۆی گه‌ل» و «هه‌ڵگیرانی ئه‌و یاسایانه ده‌کات، که سه‌رۆکانی تورکیا له لێپسرینه‌وه‌ی قه‌زایی ده‌پارێزێ» و ده‌ڵێ ئه‌گه‌ر ئاکه‌په‌، له سه‌ر ئه‌مانه و چاکسازی ڕاسته‌قینه‌ ڕاوه‌سته بکات، دژایه‌تی هه‌ڵبژێرانی کاندیدایی ئه‌و‌ان ناکات.

له لایه‌کی تریشه‌وه «مومجو » ئه‌ڕدۆغان به گه‌نده‌ڵ وه‌سف ده‌کات و مه‌ترسی ژیاندنه‌وه‌ی ئیسلامگه‌رایی ڕادیکاڵیش له کاتی ده‌سه‌ڵاتی دا باس ده‌کات، به‌ڵام له پارله‌مان خاوه‌نی ئه‌م ڕێژه‌یه‌ نیه که بتوانێ ڕێگری له بوون به سه‌رکۆماریه‌تی ئه‌ردۆغان بکات.

پارتی ڕێگه‌ی ڕاست DYP به سه‌رۆکایه‌تی مه‌مه‌د ئاغار که که‌سایه‌تی کلیلی ده‌وڵه‌تی شاراوه‌یه، زۆر دژایه‌تی ئه‌ردۆغان ناکات و ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه که له کاتی پێویست دا هاوپه‌یمانیشی له‌گه‌ڵ ببه‌ستێ، هه‌رچه‌ند به نۆبه‌ی خۆی ره‌خنه‌ له ده‌سه‌ڵاتی AKP ده‌گرێ.

ناوبراو له دوایین دیداری دا به‌م بۆنه‌وه له‌گه‌ڵ ئه‌ردۆغان، وتی که ڕێز بۆ ئیراده‌ی پارله‌مان داده‌نێ و بڕوایی به‌ دێموکراسی هه‌یه و بۆیه‌ش ڕازیه که پارله‌مان هه‌ڵبژێرێ و تا دوایین ساتیش بریار نادات که خۆی و 4 پارله‌مانتاره‌که‌ی، له کاتی هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆمار دا له بینایی پارله‌مان ده‌بێت یان نا.

پارتی بزووتنه‌وه‌ی ناسیۆنالیستی باخچه‌ڵیMHPش ئه‌ردۆغان به گه‌نده‌ڵ و خاین وه‌سف ده‌کات و هاوکات له‌گه‌ڵ پارتی سۆسیال دێموکراتی چه پDSP  ئه‌گه‌رچی له ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی ده‌سه‌ڵات و پارله‌مانن، به‌ڵام دژایه‌تی ئه‌ردۆغان و پارته‌که‌ی و ته‌نانه‌ت سه‌رۆک وه‌زیریشی ده‌که‌ن.  ئه‌ردۆغان ڕایگه‌یاندوو که تا ڕۆژی کۆتایی و کۆبوونه‌وه‌ی مه‌جلیسی باڵایی پارته‌که‌ی کاندیدبوون یا نه‌بوونی خۆی ئاشکرا ناکات وبه‌ڵام نایشارێته‌وه که کاندیدی پارته‌که‌ له ناوخۆی پارله‌مان ده‌بێت. دوو ڕۆژ له‌مه‌وبه‌ر میتینگێکی 300 هه‌زار که‌سی به ناوی «کۆماریه‌ت» له ئه‌نقه‌ره دژ به سه‌رکۆماربوونی ئه‌ردۆغان ساز کرا و ئه‌رته‌شیش هۆشداری به ناوبراو داوه که ئه‌گه‌ر سه‌رکۆماری ده‌وێ، پێویسته به بنه‌ماکانی که‌مالیسم و لایستیه و کۆماریه‌ت وه‌فادار بێت.

پارتی دادوگه‌شه‌ی «ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان» AKP، که پارتێکی ئیسلامگه‌ریی کۆنسێرفاتیڤه، له ساڵی 2002وه حکومه‌تی ئه‌م وڵاته و پارله‌مانی به‌ده‌سته‌وه گرتووه و له‌م 5 ساڵه‌ دا تورکیا گه‌شه‌ی ئابووری و ڕێفۆرمێکی شایانی باسی به‌خۆوه بینیوه و ره‌وتی ئه‌ندامێتی تورکیا له یه‌کێتی ئه‌ورووپا ده‌ستی پێکردووه و ده‌سه‌ڵاتی ئه‌رته‌ش که‌م کراوه‌ته‌وه و سیسته‌می قه‌زایی ئه‌م وڵاته‌ش گۆڕانکاری زۆری به‌سه‌ر داهاتووه وبه زه‌ختی ئه‌ورووپا و به بیانووی به‌ڕێوه‌بردنی کریته‌ره‌کانی کۆپێنهاگ، تاقمێک ڕێفۆرم و چاکسازی باش به‌رانبه‌ر به کوردان، زمانی کوردی و به‌شداری سیاسی هاتۆته ئاراوه.

هه‌ربه‌م بۆنه‌وه  AKP که‌وتۆته به‌ر هێرشی ره‌خنه‌یی ئۆپۆزیسیۆن، ئه‌رته‌ش و لایک و چینی که‌ماڵیست ونه‌ته‌وه په‌رسته‌کانی ئه‌م وڵاته و هه‌ولی یه‌کجار به‌رفراوان ده‌ستی پێکردووه که نه‌هێڵن ئه‌ردۆغان یا که‌سێکی تر له‌م هیزبه ببێته سه‌رکۆمار و ئه‌وه له کاتێک دا که به هۆی هه‌بوونی زۆرینه‌ی پارله‌مان، ئه‌ردۆغان به نیازه، کۆشکی کۆماری چانکایاش داگیر بکات.

پارتی گه‌لی کۆماری به سه‌رۆکایه‌تی ده‌نیز بایکاڵ که حیزبێکی سۆسیال دێمۆکراته و له سه‌ر بنه‌مایی کریته‌ره نه‌گۆره‌کانی کۆماریه‌ت و که‌ماڵیسم دامه‌زراوه ئه‌ردۆغان به‌مه تۆمه‌تبار ده‌کات که ئیسلامی سیاسی ئه‌وان خه‌ریکه کۆماریه‌ت و لایسیته‌ی وڵات ده‌باته ژێر مه‌ترسیه‌وه و تورکیا به‌روه‌ ڕادیکالیسمێکی ئیسلامی ده‌بات. بۆیه‌ش به هاوپه‌یمانی و پشتیوانی عه‌سکه‌ر و ئه‌رته‌ش و هێزه‌ نه‌ته‌وه‌په‌رست و قه‌واره‌پارێزه‌کان هه‌وڵ ده‌دات ببێته کۆسپ له‌به‌ڕده‌م داگیرکردنی چانکایا و پۆستی سه‌رۆکایه‌تی کۆمار به ده‌ستی ئه‌ردۆغان.

هه‌ر به پشتیوانی ئه‌م پارته و پارتی سۆسیالیستی دێموکرات، ڕۆژی 14ی ئه‌پریل، میتینگێکی ده‌یان هه‌زار که‌سی له ئه‌نقه‌ره دژ به ئه‌ردۆغان و له دیفاع له لایسیته و که‌ماڵیسم پێکهات که تێیدا به ئه‌ردۆغان هۆشدار درا که نه‌بێته سه‌ر کۆمار و پێشێلی ویست و خواسته‌کانی ئاتاتورک نه‌کات.

ڕاپرسیه‌ گشتیه‌کان نیشان ده‌ده‌ن که کوردانی باکووری کوردستان، ئه‌گه‌رچی به گشتی له ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی ده‌سه‌ڵات و پارله‌مانن، به‌ڵام به‌ هۆی ئه‌وه که خۆیان له بیروباوه‌ره‌کانی ئه‌ردۆغان و پارته‌که‌ی نزێکتر ده‌بینن، زۆرتر حه‌ز له بوونی ناوبراو به سه‌رکۆماری ده‌که‌ن، ئه‌گه‌رچی DTP به فه‌رمی ڕایگه‌یاندووه که سه‌رکۆمارێکی ده‌وێت که هه‌موو وڵات و هاوڵاتیان بتوانێ له باوه‌ش بگرێ و بێ لایه‌ن و یه‌کخه‌ره‌وه بێت و ببێته سه‌ر کۆماری هه‌موو تورکیا و نوێنه‌رایه‌تی هه‌موو نه‌ته‌وه و ئایینه‌کانی وڵات بکات.

ئه‌وه له کاتێک دایه که له‌م مانگانه‌ی دوایی دا، ئیدعایه‌ک له پانتایی سیاسی تورکیا هاته به‌ر باس و ئه‌ویشد ئه‌وه که تاقمێک به لێکدانه‌وه‌ی خۆیان له ده‌ستووری تورکیا ده‌ڵێن که لازمه بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆمار367 یانی زیاتر له دوو له سێی پارله‌مانتاران ئاماده‌یی ژوری هه‌ڵبژاردنه‌که‌ی پارله‌مان بن و که‌چی سه‌رۆکی پارله‌مان و پارته‌کانی ڕێگه‌ی ڕاست و ئاکه‌په‌ و دایکی نیشتمان ئه‌م ڕێژه به 147 تا 276 که‌س ده‌زانن.

ڕۆژ ژمێری هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری تورکیا:

16ی ئه‌پریل، ده‌سپێکی ناونووسی کاندیداکان

24ی ئه‌پریل، کۆبوونه‌وه‌ی گرووپی پارله‌مانتارانی AKP له پارله‌مان و ئاشکرا کردنی کاندیدی ئه‌م پارته بۆ سه‌رۆکایه‌تی کۆمار

25ی ئه‌پریل، ده‌سپێکی گفتگۆ له سه‌ر کاندیداتۆره‌کان له پارله‌مان

26ی ئه‌پریل، هه‌لبژاردنی سه‌رکۆمار له پارله‌مان

3ی 3ی مه‌ی، ئه‌گه‌ر له 26ی ئه‌پریل دا سه‌رکۆمار هه‌لنه‌بژێردرا، له‌م ڕۆژه ده‌نگدان ده‌کرێ

ڕێژه‌ی ئه‌ندامانی پارته‌ سیاسیه‌کان له پارله‌مانی تورکیا

پارتی دادوگه‌شه‌، به سه‌رۆکایه‌تی ئه‌ردۆغان، ئیسلامگه‌را، 355

پارتی گه‌لی کۆماری، ده‌نیز بایکاڵ، که‌ماڵیست، نه‌ته‌وه‌په‌رست و به قسه سۆسیال دێموکرات، 154

پارتی دایکی نیشتمان، ئه‌رکان مومجو،  ڕاستگه‌را، نه‌ته‌وه‌یی، 21

پارتی ڕێگه‌ی ڕاست، مه‌مه‌د ئاغار، ڕاستگه‌را، 4

پارتی سۆسیالیستی گه‌ل، موراد قه‌ره‌یاڵچین، چه‌پگه‌را، 1

پارتی هه‌ستانه‌وه‌ی گه‌ل، 1 ئه‌ندام

گه‌نج پارتی، جه‌م ئوزان، 1

سه‌ربه‌خۆ، 9 ئه‌ندام

به‌تاڵ، 4 کورسی

به گشتی: 550 کورسی

کۆتایی سه‌رکه‌وتوانه‌ی کۆنفرانسی به‌درخان

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: له‌ یادی 109مین ساڵڤه‌گه‌ری رۆژنامه‌نووسی کوردی دا کۆنفرانسی چواره‌می به‌درخان، کۆنفرانسی ئازادی و زۆرلێکردن، دوای دوورۆژ کار له به‌رلینی ئاڵمانیا، کۆتایی پێ هات. له‌ رۆژی دووه‌می کۆنفرانسدا به‌رێز مه‌جید حه‌قی خاوه‌نی ده‌نگی کورد و سه‌رنووسه‌ری هه‌واڵده‌ری کوردستانمێدیا.ئۆرگ بابه‌تێکی له‌ سه‌ر ره‌وشی زمانی کوردی له‌ چوارچێوه‌ی یاسای کۆماری ئیسلامیدا پێشكه‌ش کرد. له‌ وتاری خۆیدا به‌رێز حه‌قی وێرای ئاماژه‌ به‌ شوێنی کورد له‌ ئێران به‌ پێی دستووری کۆماری ئیسلامی ئێران و یاسای چاپه‌مه‌نی له‌ ئێران، باسی ئه‌و گرفته‌ یاساییانه‌ کرد که‌ رۆژنامه‌ڤانانی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و له‌ ئێران له‌ گه‌ڵی رووبه‌روو ده‌بن به‌ هۆی ئه‌و یاسایانه‌وه‌.

بابه‌تێکی دیکه‌ی رۆژی دووه‌می کۆنفرانس یاسای چاپه‌مه‌نی له‌ سووریا بوو، که‌ له‌لایه‌ن سیروان حاجی حوسێن سه‌رنووسه‌ری ماڵپه‌ری ئاموودێ.کام و ئه‌ندامی رۆژنامه‌نووسانی بێ سنوور پێشكه‌ش کرا. له‌ وتاری خۆیدا به‌رێز سیروان وێرای نیشاندانی خاڵه‌کانی یاسای چاپه‌مه‌نی له‌ سووریا، گرفته‌کانی به‌رده‌م وه‌شانی کوردی له‌و وڵاته‌ خسته‌ به‌ر باس.

به‌شی کۆتایی کۆنفرانس بۆ باس له‌ سه‌ر ره‌وشی راگه‌یاندن له‌ باشووری کوردستان که‌ به‌ شێوه‌ی پانێڵ له‌ لایه‌ن دکتۆر خاتوو ئاندێرا فیشێر – تاهیر، به‌رێوه‌ چوو. له‌ پانێله‌که‌دا نوێنه‌رانی رۆژنامه‌کانی خه‌بات، کوردستانی نوێ، هاووڵاتی، ئاوێنه‌، ده‌زگای ئاراس و رێه‌وان به‌شداریان کرد.

له‌ کۆنفرانسدا به‌ پێ راگه‌یاندنی کۆتایی لێژنه‌ی باڵای کۆنفرانسی به‌درخان، 80 رۆژنامه‌ نووس و رۆناکبیر و نووسه‌رانی هه‌رچوارپارچه‌ی کوردستان و به‌ ئاماده‌ بوونی نوێنه‌ری سه‌رۆکی حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، نوێنه‌رایه‌تی پارتی دێموکراتی کوردستان و یه‌کیه‌تی نیشتیمانی کوردستان له‌ ئاڵمانیا، ئه‌ندامی په‌رله‌مانی عێراق – هاوپه‌یمانی کوردستان و نوێنه‌ری سه‌فیری عێراق له‌ ئاڵمانیا و ئه‌ندامی په‌رله‌مانی به‌رلین و ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ رۆناکبیران و چالاکانی سیاسی و مه‌ده‌نی کورد له‌ هه‌نده‌ران و ژماره‌یه‌کی زۆر بیانی و لێکۆله‌ر به‌شدار بوون.

له‌ کۆتاییدا خاتوو سینه‌م جه‌لاده‌ت به‌درخان وتاری بنه‌ماڵه‌ی به‌درخانیان پێشکه‌ش به‌ میوانه‌کان کرد.

گه‌شتی کولتووری

به‌ مه‌به‌ستی بینین و ناسینی شاری به‌رلین، رێکخه‌رانی کۆنفرانس، میوانه‌کانی کۆنفرانسیان بۆ ماوه‌ی سێ کاتژمێر له‌ ناو شاری به‌رلین گه‌راند و زانیاری سه‌رنجراکێشیان له‌ باره‌ی مێژوو و رووداوه‌کانی ئه‌و شاره‌ پێشكه‌ش به‌ به‌شداران کرا.

ده‌سپێکی کۆنفرانسی سه‌دونۆهه‌مین سالڤه‌گه‌ری رۆژنامه‌ڤانی کوردی له‌ به‌رلین

به‌ ئاماده‌یی نوێنه‌ری حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، بنه‌ماڵه‌ی مقداد به‌درخان و ژماره‌یه‌کی به‌رچاو له‌ رۆژنامه‌ڤان، نووسه‌ر و رۆناکبیری کورد، کۆنفرانسی چواره‌می به‌درخان، له به‌رلین – ئاڵمانیا، ئێواره‌ی رۆژی هه‌ینی 20.4.2007 کرایه‌وه‌.

له‌ رێوره‌سمی کردنه‌وه‌ی کۆنفرانسدا، وێرای په‌یامی سه‌رۆک وه‌زیرانی کوردستان له‌ لایه‌ن نوێنه‌ری حکوومه‌تی هه‌رێمی کوردستان، به‌رێز دڵشاد بارزانیه‌وه‌، په‌یامی به‌رێز کۆسره‌ت ره‌سووڵ، وتاری خاتوو سینه‌م به‌درخان نه‌وه‌ی مقدار به‌درخان و پرۆفیسۆر ژۆیس بلوو خوێندرایه‌وه‌.

کۆنفرانسی «ئازادی و چه‌وساندنه‌وه‌، چاپه‌مه‌نی کورد له‌ 1989 – 2007» رۆژی شه‌ممه‌ 21.4.2007 کاری ره‌سمی خۆی به‌ وتاری دکتۆر محه‌مه‌د عوسمان وه‌زیری کاروباری ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌ ده‌ستی پێکرد. وتاری سه‌ره‌کی کۆنفرانس له‌ لایه‌ن به‌رێز پرۆفیسۆر ئه‌میر حه‌سه‌نپوور له‌ ژێرناوی وشه‌ی چاپکراو، ئه‌ندازیاری ناسیۆنالیسم، ئانتۆنیمی چاپه‌مه‌نی کورد له‌ سه‌رده‌می ئینترنێت، وێرای باس له‌ ره‌هه‌نده‌کانی جیاوازی چاپ و گه‌شه‌ کردنی وه‌شانی کورد و پێوه‌ندی به‌ ناسیۆنالیزم، له‌ سه‌ر ره‌وشی چاپه‌مه‌نی کورد له‌ باشووری کوردستان و باندۆری (کارکردی) ره‌وشی باشوور له‌ سه‌ر میدیای کوردی پێشکه‌ش کرا. به‌ دوای ناوبراو پرۆفیسۆر خاتوو جۆیس بلوو له‌ سه‌ر چالاکیه‌کانی میرکامران به‌درخان له‌ فه‌رانسه‌ له‌ پێوه‌ندی له‌ گه‌ڵ ناساندنی کورد و خزمه‌ت به‌ چاند و زمانی کوردی باسێکی پێشکه‌ش کرد. هه‌رله‌و پێوه‌ندیه‌دا دکتۆر جۆردی تێژال گۆرکاس له‌سه‌ر باندۆری سیاسه‌ته‌کانی فه‌رانسه‌ له‌ سه‌ر چاپه‌مه‌نی کورد له‌ سه‌رده‌می به‌درخانیه‌کاندا وتارێکی پێشکه‌ش کرد. جه‌لاله‌دین به‌درخان، گۆڤاری هاوار و کوردایه‌تی نوو باسیکی دیکه‌ی کۆنفرانس بوو که‌ له‌لایه‌ن دکتۆر ئیبراهیم سه‌یدۆ ئایدۆغان پێشكه‌ش کرا. پرۆفێسوور خاتوو جانیت کلێین، له‌ زانکۆی ئاکرۆنی ئه‌مریکا بابه‌تێکی له‌ ژێر ناوی رۆژنامه‌گه‌ری له‌ ده‌ره‌وه‌ی سنووره‌کان له‌ سه‌ر لایه‌نه‌کانی مێژوویی و سیاسی ده‌سپێکی رۆژنامه‌گه‌ری کوردی له‌ 1898 بۆ 1902 پێشكه‌ش کرد.

ره‌وشی چاپه‌مه‌نی کورد له‌ تورکیا

 به‌شی دووه‌می رۆژی یه‌که‌می کۆنفرانس به‌ پێشكه‌ش کردنی وتار له‌سه‌ر مێژووی چاپه‌مه‌نی کوردی له‌ باکووری کوردستان و تورکیا، ره‌وشی مافی مرۆڤ زمانی کوردی له‌ تورکیا و ره‌وشی وه‌شانخانه‌ و چاپه‌مه‌نی کورد له‌و وڵاته‌ له‌ لایه‌ن به‌رێزان محه‌مه‌د مالمیسانژ، نووسه‌ر و زمانه‌وان ، ستوارت کێڕ، له‌ پرۆژه‌ی مافی مرۆڤی کورد له‌ له‌نده‌ن، عه‌بدوڵا که‌سکین خاوه‌نی وه‌شانی ئاڤێستا، خاتوو منیفه‌ یلدزخان به‌رپرسی وه‌شانخانه‌ی واته‌، به‌رێز سامی تان له‌ ئه‌نیستیتۆری کورد له‌ ستانبۆل و کۆرۆخلی کارائاسڵان له‌ ناوه‌ندی وه‌شانی دۆز و سه‌لاحه‌دین بولوت له‌ کتێبخانه‌ی مێدیا له‌ ستانبۆل خرایه‌ به‌ر باس و گفتگۆ.

سمینار ژماره‌یه‌کی زۆر له‌ نووسه‌ر و رۆژنامه‌ڤانانی باشووری کوردستان، نووسه‌ران و رۆژنامه‌ڤانانی کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات و جێگری رێکخراوی ناونه‌ته‌وه‌یی قه‌له‌م و نوێنه‌ری راگه‌یه‌نه‌ گشتیه‌کانی کوردی به‌رێوه‌ چوو.

 رۆژی یه‌کشه‌ممه‌ چواره‌مین کۆنفرانسی به‌درخان به‌ باس له‌ سه‌ر ره‌وشی چاپه‌مه‌نی کوردی له‌ چوارچێوه‌ی یاساکانی ئێران و سووریا و هه‌روه‌ها ره‌وشی وه‌شانی کوردی له‌ باشووری کوردستان به‌رێوه‌ ده‌چێ.

ئه‌م هه‌اڵه له کوردستان مێدیا ئۆرگ، وه‌رگیراوه

هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆماری فه‌ره‌نسا: سارکۆزی و ڕۆیال گه‌یشتنه خولی دووهه‌م

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: له هه‌ڵبژاردنه‌کانی سه‌رکۆماری فه‌ره‌نسا دا، دوێنێ یه‌کشه‌ممه، له سه‌تا 86ی خه‌ڵک به‌شداری کرد و له ئاکام دا، «نیکۆڵاس سارکۆزی» به 30% و «سێغۆلێن ڕۆیاڵ» به وه‌ده‌ست هێنانی له سه‌تا 25ی ده‌نگه‌کان گه‌یشتنه خولی دووهه‌م.

له هه‌ڵبژاردنێک دا که له 50 ساڵی ڕابردووه بێوێنه‌بووه و به مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆماری نوێ و تێپه‌رین له ده‌ورانی 12 ساڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتداری «ژاک شیراک»، پێک هات، «نیکۆلاس سارکۆزی» که نوێنه‌ری ڕاسته‌کانی میانه‌یه، به 35 له سه‌تیئ ده‌نگه‌کان یه‌که‌مه و «سێغۆلێن ڕۆیاڵ»، نوێنه‌ری جه‌په‌کانی فه‌ره‌نسا به 25 له سه‌تی ده‌نگه‌کان پله‌ی دووهه‌می داگیر کرد و به‌م شێوه هه‌ڵبژاردنه‌کان پێیان له خولی دووهه‌می نا.

ئه‌وه له کاتێک دایه که له نێوان 12 بژارده‌ بۆ پۆستی سه‌رکۆماری دا، «فرانسوا بایرۆ»ش له پارتی سانتراڵیسته‌کان، 18 و «ژان ماری لۆپه‌ن» له به‌ره‌ی نه‌ته‌وه‌یی و ڕاستی توندڕۆ، 11 له سه‌تی ده‌نگه‌کانی گرته ده‌ست، به‌ڵام دیسانیش خولی دووهه‌می هه‌لبژاردنه‌کان، چاره‌نووسی پۆستی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری فه‌ره‌نسا دیاری ده‌کات.

به گوێره‌ی دوایین ڕاپرسیه‌کان، له خولی دووهه‌م دا، ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه که پارته‌ ڕاسته‌کان له‌گه‌ڵ سارژکۆزی پێک بێن و چه‌ند پارتی بچوکتری سۆسیالیستیش، به پێی بیرۆکه‌ی چه‌پی کلاسیکی خۆیان ده‌نگه‌کانیان به «سێغۆلێن ڕۆیاڵ»، بده‌ن و به‌ڵام دیسان ئاماره‌کان نیشان ده‌ده‌ن که ئه‌گه‌ری ئه‌وه هه‌یه که «نیکۆلاس سارکۆزی» به سه‌تا 54 له‌به‌رانبه‌ر ده‌نگی له سه‌تا 46 دا له «سێغۆلێن ڕۆیاڵ» بباته‌وه و ده‌رانێکی نوێ له فه‌ره‌نسایی هاوچه‌رخ له پێوه‌ندی و سیاسه‌ته‌ ناوخۆیی و جیهانی دا بێنێته ئاراوه.

شایانی باسه که فه‌ره‌نسا ، یه‌کێک له دامه‌زرێنه‌رانی یه‌کێتی ئه‌ورووپایه، ئه‌ندامی هه‌میشه‌یی ئه‌نجومه‌نی ئاسایش و یه‌کێک له گرینگترین وڵاته‌کان له ئاستی پانیتایی سیاسی جیهانی دایه و خولی دووهه‌می هه‌ڵبژاردنه‌کانی سه‌رکۆماری له ڕۆژی 6ی مانگی مه‌ی دا به‌ڕێوه‌ده‌چێت.

شرح حال سگولن رویال

سگولن رویال دورنمای تحریک آمیز یک رئیس جمهور زن را به فرانسه عرضه می کند اما تجربه اش در امور اجرایی کمتر از رقیب اصلیش نیکلا سارکوزی است.

فرانسه تا کنون هیچ زنی را به عنوان رئیس دولت انتخاب نکرده است و خانم رویال نیز نامزدی حزب سوسیالیست فرانسه را پس از موفقیت در رقابت با رقبای مرد در داخل آن حزب به دست آورده است.

کارولین وایات خبرنگار بی بی سی در پاریس می گوید سختی این کار برای یک زن در سیاست فرانسه از جمله هنگامی مشخص می شود که رسانه ها در این باره بحث می کنند که آیا او باید در سفرهای خارجی خود کفش پاشنه بلند به پا کند یا نه.

منتقدان سگولین رویال به گاف های او در تبلیغات انتخاباتی و تجربه اندکش در امور اجرایی اشاره می کنند و می گویند این ضعفها او را از رسیدن به مقام ریاست جمهوری باز می دارد. ریاست جمهور در فرانسه قدرت واقعی را در دست دارد.

با این حال او با اعتماد به نفس کارزار انتخاباتی را ادامه می دهد و محبوبیتی هم به دست آورده است. کمتر کسی است که منکر این شود که او موقعیت خود را به عنوان یک زن جنگنده در جریان کارش به اثبات رسانده است.

بلندپروازیهای جوانی

سگولین رویال در سال ۱۹۵۳ در سنگال به دنیا آمده که در آن هنگام آفریقای غربی فرانسه نام داشت. او یکی از هشت فرزند یک افسر سابق توپخانه بود.

در اوایل دهه ۱۹۶۰ ژاک رویال خانواده اش را به فرانسه برگرداند. دوران کودکی سگولین چندان با شادکامی همراه نبود.

او به سختی تحصیلاتش را ادامه داد. پدرش عقیده داشت زنها نیازی به تحصیلات ندارند. با این حال او از موفقیت دخترش در مدرسه احساس غرور و افتخار می کرد.

سگولین در انستیتوی علوم سیاسی فرانسه پذیرفته شد و از دانشکده ملی امور اداری در رشته اقتصاد فارغ التحصیل شد.

بر اساس زندگینامه ای به قلم دانیل برنار، مادام رویال از ۱۲ سالگی علیه محافظه کاری خانواده اش سر به شورش برداشته بود و می خواست بداند چرا زنان باید حقوقی کمتر از مردان داشته باشند.

در ادامه همین شورش در سال ۱۹۷۲ او علیه پدرش که مادرش را بدون آنکه او را طلاق دهد رها کرده بود و به او نفقه نمی داد اقامه دعوی کرد.

او تا سال ۱۹۸۱ یعنی یک سال پیش از مرگ پدرش به علت ابتلا به سرطان از این پرونده نتیجه ای نگرفت.

ورود به عالم سیاست

در دانشکده امور اداری که بیشتر مقامات فرانسه در آن درس خوانده اند با فرانسواهلند آشنا شد که بعد ا با او ازدواج کرد و از او صاحب چهار فرزند شد. آقای هلند اکنون رهبر سوسیالیستهاست و خودش هم سال پیش نامزد مقام ریاست جمهوری بود.

خانم رویال در سال ۱۹۸۰ فارع التحصیل شد و به همراه شوهرش مشاور فرانسوا میتران رئیس جمهور سوسیالیست وقت شد.

در سال ۱۹۸۸ از منطقه دوسور در غرب فرانسه به پارلمان راه یافت و در حال حاضر صدر اعظم دولت محلی منطقه پواتو شارونته است.

در سالهای ۱۹۹۲-۹۳ وزیر محیط زیست بود و در فاصله سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۰ وزیر مشاور در امور آموزش و پرورش و در سالهای ۲۰۰۰ و ۲۰۰۱ وزیر مشاور در امور خانواده و کودکان بود.

برعکس او، آقای سارکوزی دو دوره وزیر کشور بوده که یکی از سخت ترین مشاغل دولتی است. سارکوزی در دوره کوتاهی هم وزیر دارایی بوده است.

وقتی خانم رویال نامزدی اش را اعلام کرد برخی از شدید ترین مخالفتها با او از درون حزب خودش صورت گرفت.

لورن فابیوس که رقیب او بود در انظار عام پرسید که اگر او رئیس جمهور شود چه کسی از چهار فرزندش نگاهداری خواهد کرد؟

این اظهارات خشم بسیاری را برانگیخت و حتی شاید همدردی دیگران را نسبت به خانم رویال جلب کرد.

سگولین رویال در وب سایت تبلیغاتی اش که «آرزوهای آینده» نام دارد، صد راه برای احیای یک آرزوی مشترک ارائه می کند: آرزوی سربلندی و برادری برای فرانسه.

این مانیفست خیلی زود، هنگامی که اریک بسون مشاور اقتصادی خانم رویال آن را پرهزینه خواند زیر ضربه قرار گرفت.

این آخرین ضربه به کارزار انتخاباتی او بود که پیش از آن نیز ضربات درونی بسیاری را متحمل شده بود.

در یک مرحله خانم رویال شوهرش را از مقام سخنگویی برکنار کرد و همانجا خیلی ها فکر کردند که کارزار انتخاباتی خانم رویال از دست رفته است.

از جمله اشتباهات او این بود که در جریان سفرش به لبنان به حمله یک نماینده پارلمان لبنان – که عضو حزب الله بود – علیه اسرائیل و آمریکا عکس العمل نشان نداد و یک بار هم به نظر رسید که نسبت به جدایی طلبان کبک همدردی نشان داده است.

کلایو مایری خبرنگار بی بی سی در پاریس می گوید این اشتباهات زخمهای کاری نیستند. اما اگر اشتباهات بیشتر و فاجعه های روابط عمومی دیگری پیش بیاید، این تصور به عامه داده خواهد شد که او یک نامزد جدی نیست.

شرح حال نیکلا سارکوزی

رک سخن گفتن نیکولاس سارکوزی مورد علاقه خیلی از فرانسوی هاست

نیکلا سارکوزی با ارائه سیمای مردی که به دنبال مدرنیزه کردن فرانسه است، خود را به صورت قهرمان روند گسستن از نخبگان سنتی حاکم بر فرانسه جلوه داد.

در ۱۴ ژانویه او با موفقیت بر رقبایش، نامزد حزب «اتحاد برای جنبش مردمی» شد تا با شرکت در رقابتی پرتحرک با سگولین رویال نامزد حزب سوسیتالیست فرانسه برای جانشینی پرزیدنت ژاک شیراک تلاش کند.

حضور او به عنوان وزیر کشور و رهبر حزب اتحاد برای جنبش مردمی دست کم به خاطر نظرات سرسختانه اش درباره مهاجرت به ایجاد شکاف در افکار عمومی فرانسه منجر شد.

سخن او هنگامی که بزهکاران جوان پاریس را اوباش نامید، بحث های زیادی ایجاد کرد.

این اظهار نظر صریح که پیش از نا آرامی های سال ۲۰۰۲ به عمل آمده بود، برخی از منتقدان را ترعیب کرد که او را با نامزد جناح راست افراطی یعنی ژان ماری لوپن در یک ردیف قرار دهند.

سیاست ادغام

آقای سارکوزی ۵۱ ساله سیاستهای ضد مهاجرت خود از جمله اخراج مهاجران و ادغام مهاجران ماهر در جامعه فرانسه را با زور و فشار پیش برده است.

او در عین حال منادی «تبعیض مثبت» است؛ سیاستی که به عقیده او بیکاری جوانان را کاهش می دهد که این با مفهوم برابری که اساس طرز تفکر فرانسوی است، هماهنگی ندارد. در خواست او از دولت برای تامین هزینه مسجد سازی برای مسلمانان هم جنجال برانگیز شد.

آقای سارکوزی برخلاف بسیاری از اعضای طبقه حاکمه فرانسه به دانشکده ملی مدیریت نرفته و در رشته حقوق درس خوانده است.

آقای سارکوزی موضوع محبوبی برای کاریکاتوریست هاست

سارکوزی که فرزند پدری مهاجر اهل مجارستان و مادری یونانی تبار و اصالتا یهودی است، در کلیسای رومن کاتولیک تعمید یافته و در پاریس و در جامعه مسیحی آن شهر بزرگ شده است.

به نوشته زندگینامه نویسش، نیکلا دومناش، او از سیاستمداران انگلیسی تاثیر پذیرفته و به دلایل بسیار تونی بلر نخست وزیر بریتانیا را تحسین می کند.

به گفته دومناش: «تونی بلر توانست رسانه ها را به شیوه مطلوب سارکوزی اغوا کند. سارکوزی به روشی که بلر عقایدش را به دیگران می قبولاند علاقمند است.»

آقای سارکوزی خواهان بریدن از نوع خاصی از سیاست شده و می گوید که مایل است تحرک اجتماعی را ترغیب کند، مدارس بهتری راه بیندازد و از تعاد کارکنان بخش دولتی بکاهد.

طی مدارج ترقی

سارکوزی از سال 1983 تا سال ۲۰۰۲ شهردار نویلی، یکی از مناطق مرفه پاریس بود. پس از آن وزیر کشور شد. در سال ۲۰۰۴ نیز نیز مدت کوتاهی وزیر دارایی بود.

آنیتا هاوسر از نویسندگان زندگینامه آقای سارکوزی می گوید: «او بیش از حد فعال است، بلند پرواز است، سختکوش است، به کار زیاد عادت دارد و هیچوقت استراحت نمی کند.»

به گفته خانم هاوسر علت جذابیت سارکوزی ساده است. «او وکیل دعاوی بوده بنابر این به مردم نزدیک است. می خواهد به آنها نشان بدهد که مشکلات شان را درک می کند و آنها را حل خواهد کرد.»

کارولین وایات خبرنگار بی بی سی در پاریس می گوید به نظر می رسد که او به جای ارائه یک ایدئولوژی تازه، در واقع عملگراست و از هر راه حلی به شرط آنکه موثر واقع شود استفاده می کند.

او که در اصل دست پرورده رییس جمهور ژاک شیراک است در سال ۱۹۹۵ هنگامی که از یکی از رقبای شیراک حمایت کرد با قهر شیراک مواجه شد و شیراک آن موضوع را دیگر فراموش نکرد.

حتی چپگرایان فرانسه قبول دارند که آقای سارکوزی یک عنصر سیاسی قدرتمند است.

او نشان داده که حامی صنایع داخلی است و یکبار بودجه دولت را برای نجات کمپانی آلستوم بسوی آن شرکت سرازیر کرد. در این حال او وعده داده است که هراس فرانسویان از موفقیت اقتصادی را کاهش دهد.

اغلب او را طرفدار رابطه با آمریکا می دانند اما او با جنگ در عراق مخالف بود. چندان علاقه ای به اتحاد فرانسه و آلمان ندارد و با گفتن اینکه کشورهایی که نرخ مالیات شان کم است نباید از یارانه های اتحادیه اروپا استفاده کنند، اعضای تازه اتحادیه اروپا را رنجانده است.

او با تقاضای ترکیه برای عضویت در ناتو مخالفت کرده است.

آقای سارکوزی دوبار ازدواج کرده و سه فررند دارد که سومی از همسر فعلی اش سیسیلیا ست.

تۆنیا که‌بودوه‌ند به‌شداری دانیشتنی دادگایی ڕۆنامه‌‌وانانی کورد نه‌بوو

مانشێت نیوز، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان: تۆنیا که‌بودوه‌ند، به‌رپرسی به‌شی ژنانی حه‌وته‌نامه‌ی داخراوی «په‌یامی مه‌ڕدۆم»، ئه‌مڕۆ به‌شداری دانیشتنی دادگایی 3 ئه‌ندامی ده‌سته‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری و دوو نووسه‌ری حه‌وته‌نامه‌که‌، نه‌بوو.

به گوێره‌ی هه‌واڵنێری چاوه‌دێری مافی مرۆڤی کورد له سنه‌، ئه‌مڕۆ دانیشتنی دادگایی «ئیجلال قه‌وامی»، به‌رپرسی به‌شی سیاسی، «کاوه‌ حوسێن په‌ناهی»، به‌رپرسی به‌شی ئابووری و «تۆنیا که‌بودوه‌ند»، به‌رپرسی به‌شی ژنان و «جه‌مشید وه‌زیری» و «ئیره‌ج عیبادی»، له نووسه‌رانی حه‌وته‌نامه‌ی داخراوی، په‌یامی مه‌ردۆم، له لقی یه‌که‌می دادگایی گشتی سنه به‌ڕێوه‌چوو و به به‌شداری هه‌یئه‌تی مونسیفه، تۆمه‌تباری رۆژنامه‌‌وانان خوێندراوه و ڕێگه‌ی پارێزڤانیان پێدرا.

له‌م دانیشتنه‌ دا رۆژنامه‌وانان به گشتی به «بڵاوکردنه‌وه‌ی بابه‌تری دوور له ڕاستی و ده‌نگۆ»، «پڕۆپاگه‌نده دژی ڕه‌ژیم»، تۆمه‌تبار کران و تۆنیا که‌بودوه‌ند، کچی سه‌رۆکی ڕێکخراوی مافی مرۆڤی کوردستانیش به «بڵاوکردنه‌وه‌ی بابه‌تی دژ به ئایین و نووسراوه‌ی کوفرئامێز»، تۆمه‌تبار کراوه که به‌شداری دانیشتنه‌که نه‌بوو.

شایانی باسه که «حه‌وته‌نامه‌ی په‌یامی مه‌ردۆم»، به خاوه‌ن ئیمتیازی و به‌رپرسیارێتی «محه‌ممه‌د سه‌دیق که‌بودوه‌ند»، سه‌رۆکی ئێستایی ر.م.م.ک پاش بڵاوبوونه‌وه‌ی 13 ژماره، به شکایه‌تی وه‌زاره‌تی ئیتلاعات له پووشپه‌ری 1383 داخرا.

هۆشیار زێباری ڕۆژی چوارشه‌ممه سه‌ردانی تاران ده‌کات

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: باڵوێزی عێراق له تاران ڕایگه‌یاند که هۆشیار زێباری، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق، ڕۆژی چوارشه‌ممه سه‌ردانی تاران ده‌کات و کۆمه‌ڵێک زانیاری سه‌باره‌ت به کۆنفرانسی ئاسایشی عێراق له میسر به ئێران ده‌دات.

«محه‌ممه‌د مه‌جید شێخ»، باڵوێزی ئێران به ئاژانسی فارسی ڕاگه‌یاند که ، هۆسیار زێباری وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی عێراق له‌م سه‌ردانه دوو ڕۆژه دا هه‌وڵ ده‌دات که ئێران ڕازی بکات، به‌شداری له کۆنفرانسی ئاسایشی عێراق له شاری شه‌رمولشه‌یخی میسر بکات.

زێباری له‌م پێوه‌ندیه‌دا ده‌چێته تورکیاش و زانیاری زیاتر سه‌باره‌ت به چۆنیه‌تی به‌ڕێوه‌چوونی کۆنفرانسه‌که‌ ده‌دات و داوای له ئێرانیش ده‌کات که به هۆی گرینگی ستراتێژی کۆنفرانسه‌که‌ به‌شداری بکات.

تورکیا نێوبژیوانی و میواندارێتی گفتگۆکانی ئه‌تۆمی یه‌کێتی ئه‌ورووپا و تاران ده‌کات

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: زانرا که تورکیا هه‌وڵی داوه که گفتگۆکانی نێوان یه‌کێتی ئه‌ورووپا و ئێران له سه‌ر کێشه‌ی ئه‌تۆمی له ڕۆژی چوارشه‌ممه له ئه‌نقه‌ره به ڕێوه‌بچێت و ئه‌م وڵاته ڕۆڵی نوێبژیوانی بگێرێ.

سه‌رچاوه‌ ئێرانیه‌کان له زاری به‌رپرسانی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ ڕایانگه‌یاند که پاش پێوه‌ندی ته‌له‌فۆنی ڕۆژی پێنجشه‌ممه‌ی خاویه‌ر سۆلانا، به‌رپرسی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی یه‌کێتی ئه‌ورووپا بۆ «عه‌لی لاریئجانی»، دانووستانکه‌ری ئێران و سه‌رۆکی ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی ئێران، بڕیار دراوه که خولی نوێیی گفتگۆ ئه‌تۆمیه‌کان له رۆژی چوارشه‌ممه 25ی ئه‌پریل له ئه‌نقه‌ره و به نێوبژیوانی تورکیا به‌‌ڕێوه‌بچێت.

محه‌ممه‌د عه‌لی حوسێنی، وته‌بێژی وه‌زاره‌ی ده‌ره‌وه‌ی ئێرانیش وێڕایی ڕاگه‌یاندنی ئه‌م هه‌واڵه وتی: ڕۆژئاوا ئاراسته‌یه‌کی پۆزه‌تیڤی له به‌رانبه‌ر دۆسیه‌ی ئه‌تۆمی ئێران ده‌سپێکردووه و ئه‌گه‌ر واقیعه‌کان ببیننن  وزۆرمان پێ نه‌ڵێن ئاماده‌ی ده‌سپێکی گفتگۆکانین و وتیشی که وڵاتانی ڕۆژئاوا پێویسته «ڕه‌سته‌ی ڕاگرتنی پیتاندنی ئۆرانیۆم» له ئه‌ده‌بیاتی گفتگۆکانی ئه‌تۆمی دا وه‌لا بنێن.

حوسێنی وتی که له خولی پێشووتری دانووستانه‌کان دا له 11 خاڵ له‌گه‌ڵ سۆلانا، پێکگه‌یشتن هاتبۆ پێش که به گووشاری نیگه‌تیڤی ئه‌مریکا، گفتگۆکان بێ ئاکام کۆتایی پێهاتبوو، به‌ڵام ئه‌مجاره له دۆخێکی ئارام دا مومکینه به ئاماج بگه‌ین.

سه‌رکۆماری پێشووی ڕووسیا مرد

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: وته‌بێژێک له کۆشکی کرێملینه‌وه ڕایگه‌یاند که «بۆریس یه‌لتسین»، سه‌رکۆماری پێشووی ڕووسیا و پلانڕێزی ڕووخانی یه‌کێتی سۆویه‌ت و دامه‌زرێنه‌ری ڕووسیایی نوێ، له ته‌مه‌نی 76 ساڵی دا، کۆچی دوایی کرد.

به گوێره‌ی ئاژانسی فرانس پڕێس، له زاری کۆشکی کرێملین له مۆسکۆوه ڕایگه‌یاند که یه‌لتسینی 76 ساله ئه‌مڕۆ دووشه‌ممه کۆچی دوایی کردووه و به‌ڵام هۆکارێک بۆ مه‌رگی ناوبراو دیاری نه‌کراوه ئه‌گه‌رچی ئاژانسی ده‌نوگباسی ڕووسی ئینته‌رفاکس، باس له نه‌خۆشی دڵی ناوبراو ده‌کات.

بۆریس یه‌لتسین، به پلانڕێژی ڕووخانی یه‌کێتی سۆڤیه‌ت و ئه‌ندازیاری بردنی ڕووسیایی نوێ به‌ره‌وه دێموکراسی و ئابووری جیهانی و دژایه‌تی گه‌نده‌ڵی ماڵی ده‌کرد و یه‌که‌م که‌س بوو که له رووسیا به هه‌ڵبژاردنه‌وه بوو به سه‌رکۆمار.

له کاتی ده‌سه‌ڵاتی ناوبراو دا ڕووسیا تووشی شه‌ر چه‌چه‌نی موسڵمان نشین بوو و ساڵی 1999 به هۆی نه‌خۆشی دڵه‌وه ئیستفایی کردبوو و جێگه‌ی خۆ بۆ وه‌لادمیر پوتین به‌جێهێشبوو، سه‌ره‌نجام ئه‌مڕۆ کۆچی دوایی کرد.

ئه‌ردۆغان، عه‌بدوڵا گوڵی وه‌کو کاندیدی پارته‌که‌ی بۆ سه‌رۆکایه‌تی کۆمار ناساند

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، له کۆبوونه‌وه‌ی گرووپی نوێنه‌رانی پارته‌که‌ی له پارله‌مان، «عه‌بدوڵا گوڵ» وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ و جێگری سه‌رۆک وه‌زیرانی تورکیا وه‌کو بژارده‌ی پارته‌که‌ی بۆ پۆستی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری تورکیا ناوزه‌د کرد.

ئه‌مڕۆ نیوه‌ڕۆ، له کۆبوونه‌وه‌ی گشتی نوێنه‌رانی پارتی دادوگه‌شه‌ی ئیسلامگه‌رای تورکیا دا، ئه‌ردۆغانی سه‌رۆک وه‌زیر، «عه‌بدوڵا گوڵ»، وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی کابینه‌که‌ی و جێگری سه‌رۆک وه‌زیرانی بۆ پۆستی سه‌رۆکایه‌تی کۆماری تورکیا کاندید کرد که بریاره له 27ی مانگ دا پارله‌مانی ئه‌م وڵاته ده‌نگی بۆ بدات.

پاش ئه‌وه‌ی ده‌نگۆی زۆر و نیگه‌رانیه‌کی مه‌زن له لایه‌ن ئۆپۆزسیۆنی تورکیاوه له‌مه‌ر ئه‌گه‌ر کاندید بوونی ئه‌ردۆغان هه‌بوو، ئه‌مرۆ ناوبراو ڕایگه‌یاند که پارته‌که‌ی و خۆی عئه‌بدوڵا گوڵ وه‌کو کاندیدی حیزبه‌که‌یان بۆ پۆستی سه‌رکۆماری به پارله‌مان ده‌ناسێنن.

چاوه‌ڕوان ده‌کرێ پارله‌مانی تورکیاش له زۆرینه‌ی نوێنه‌رانی سه‌ر به AKP، له‌ حه‌وتووی داهاتوو دا ده‌نگی ئه‌رێنی به سه‌رکۆماری عه‌بدوڵا گوڵ بده‌ن و ناوبراو وه‌کو یازده‌یه‌مین سه‌رکۆماری تورکیا هه‌ڵبژێردرێ.

دوو رۆژنامه‌وانی کوردی ڕۆژهه‌ڵاتی دانیشتووی سلێمانی له لایه‌ن ئێرانه‌وه هه‌ڕه‌شه‌یان لێکرا

مانشێت نیوز، باشووری  کوردستان: دوو ڕۆژنامه‌وانی کوردی رۆژهه‌لات که دانیشتووی شاری سلێمانێی هه‌رێمی کوردستانن، له لایه‌ن کاربه‌ده‌ستانی کۆماری ئیسلامیه‌وه هه‌ڕه‌شه‌یان لێکرا.

«په‌ری که‌ریمی نیا»، ڕۆژنامه‌وان و چالاکی بواری ژنان و هاوسه‌ری ناوبراو «ڕه‌فیق فوارد یارئه‌حمه‌دی»، که وێنه‌گر و رۆژنامه‌وانه له ڕێگه‌ی ته‌له‌فۆنه‌وه هه‌ره‌شه‌ی گیانیان لێکراوه

که‌سانێکی سه‌ر به ده‌زگاکانی ئیتلاعاتی ره‌ژیمی ئێرانه‌وه له پێوه‌ندیه‌کی ته‌له‌فۆنی وێڕای ڕاگه‌یاندنی زانیاری ته‌واو سه‌باره‌ت به ژیان و چالاکی ئه‌م دوو ڕۆژنامه‌وانه، هه‌ڕه‌شه‌یان لێکردوون که ده‌ست له‌م چالاکیانه هه‌ڵبگرن.

«په‌ری که‌ریمی نیا»، ڕۆژنامه‌وان و چالاکی بواری ژنان و هاوسه‌ری ناوبراو «ڕه‌فیق فوارد یارئه‌حمه‌دی»، که وێنه‌گر و رۆژنامه‌وانه له ساڵی 2004وه به هۆی زه‌خت و گووشاری هێزه‌کانی ئیتسلاعاتی ره‌ژیمی ئێرانه‌وه، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانیان به‌جێهێشتووه و له سلێمانی هه‌رێمی کوردستان نیشته‌جێن.

شایانی باسه که کۆماری ئیسلامی جێپێیه‌کی به‌هێزی ئیتلاعاتی و سیخوڕی له باشووری کوردستان هه‌یه و به‌رده‌وام کۆنترۆڵی چالاکی کوردانی ڕۆژهه‌ڵاتی دانیشتوویی هه‌رێمی کوردستان ده‌کات و پێشتریش، ناهید حوسێنی، شاعیری سه‌قزی و مادیح ئه‌حمه‌دی، هه‌ره‌شه‌یان لێکرابوو.

له گوندێکی وان، 71 مناڵ به هۆیه‌کی نادیار ژه‌هراوی بوونه

مانشێت نیوز، باکووری کوردستان: له گوندێکی سه‌ربه شاری وان، زیاتر له 71 که‌س له زۆربه‌یان مناڵن، به هۆیه‌کی نادیار، نه‌خۆش که‌وتوونه و یه‌کێکیش گیانی له ده‌ست داوه و گونده‌که له ژێر ئابلووقه‌ی ته‌ندروستی دایه.

پاش مردنی له ناکاوی مناڵێکی 8 ساله‌ له گوندی «چوبوکلو»ی سه‌ر به چاڵدۆڕانی وان، له باکووری کوردستان، 71 مناڵی تر به هۆی ئه‌گه‌ری ژه‌هراوی بوون، بۆ نه‌خۆشخانه‌کانی شاری وان گوازرانه‌وه و گونده‌که له ژێر چاوه‌دێری و ئابلووقه‌ی ته‌ندروستی دایه.

به هۆیه‌کی نادیار 71 مناڵی ئه‌م گونده تووشی نه‌خۆشی له‌ناکاوی میعده‌، تێکچوونی باره مه‌زاجی و ڕشانه‌وه بوون و له ئاکامی دا 71 مناڵ بۆ نه‌خۆشخانه‌ی مناڵانی شاری وان گوازرانه‌وه و زیاتر له 30 مناڵیش هه‌ر ئێستا له ژێر چاوه‌دێری توندی پزیشکی دان.

پزیشکان و به‌رپرسانی پارێزگایی وان، تا ئێستا لێدوانێکی یه‌کلایی که‌ره‌وه‌یان سه‌باره‌ت به نه‌خۆش که‌وتنی له‌ناکاوی ئه‌م کۆمه‌ڵه مناله نه‌داوه به‌ڵام باس له ئه‌گه‌ری سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی هه‌ڵامه‌تی بالنده‌، به یه‌قینه‌وه ره‌تده‌کرێته‌وه که ساڵی ڕابردوو له هه‌مان شار گیانی 4 مناڵی گرت.

واشنتۆن پۆست: ئه‌مریکا 1.4 میلیارد دۆلار پاره‌ی بۆ هێلیکۆپته‌ر بۆ کوردستان ناردووه

مانشێت نیوز، تایبه‌ت: ڕۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆستی ئه‌مریکا له نووسراوێک دا باسی له شێوه‌ی پێوه‌ندی و چالاکیه‌کانی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له ئه‌مریکا و شکڵگرتنی لۆبیه‌کی کوردی له‌ واشنتۆن ده‌کات و ده‌ڵێ، حکومه‌تی هه‌رێم وه‌کو ده‌وله‌تێکی سه‌ربه‌خۆ له عێراق ڕۆڵ ده‌گێرێ.

واشنتۆن پۆست له بابه‌تێک دا له ژێر ناوی «واشینتۆن له‌ شه‌ر دا، عێراقێکی تر» له نووسینی «ڕاجیو چاندراسکاران»، دا وێڕای هێنانه به‌ر باسی پێوه‌ندیه‌ دیپلۆماتیک و ئابووریه‌کانی ئه‌مریکا و کوردستان، ده‌نووسێ که حکومه‌تی هه‌رێم نه‌ک وه‌کو پارچه‌یه‌ک له عێراق، به‌ڵکو وه‌کو وڵاتێکی سه‌ربه‌خۆ مامه‌ڵه له‌گه‌ل ئه‌مریکا ده‌کات و نوێنه‌رانی کوردستان له‌م وڵاته له لایه‌ک له‌گه‌ڵ لۆبیه‌کانی ئیسرائیلی، له لایه‌کی تر له‌گه‌ڵ شه‌ویرمه‌ندانی کۆماریخواز و له‌م لاشه‌وه له‌گه‌ڵ گرووپه کریستیانه‌کان له پێوه‌ندی دان و پڕۆسه‌ی سازدانی لۆبیه‌کی به‌هێزی کوردی ده‌به‌نه‌ پێش.

له نووسراوه‌که‌دا هاتووه که قوباد تاله‌بانی، کوڕی مام جه‌لال و نوێنه‌ری حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان له ئه‌مریکا ده‌ستی له باڵوێزی عێراق له‌م وڵاته زۆرتر ده‌ڕوا و لۆبی کورد میلیارده‌ها دۆلاری یارمه‌تی له ئه‌مریکا ئه‌ستاندووه و به سازدانی ڕێکلام له ژێر ناوی «کوردستان، عێراقێکی تر»، هه‌وڵی کێشانی سه‌رمایه‌ و پاره‌ی زۆرتری ئه‌مریکیه‌کان بۆ ئه‌م ناوچه‌ ده‌ده‌ن.

ڕۆژنامه‌که ده‌نووسێ کوردان به که‌ڵک وه‌رگرتن له تاکتیک گه‌لێک وه‌کو ئاماژه‌ به‌مه که زۆر شوێن که له ناوی کتێبی ئایینی کریستیانه‌کان دا ناوی هاتووه له جوگرافیایی کوردستان دایه، هه‌وڵی سه‌ره‌نج ڕاکێشانی لۆبی، کۆمه‌ڵ و ڕێکخراوه کریستیانه‌کانی ئه‌مریکا و جیهانی ده‌ره‌وه ده‌ده‌ن و هه‌ڕوه‌ها بنه‌ماڵه‌ی سه‌ربازانی کوژراوی ئه‌مریکا له عێراق ده‌عوه‌ت ده‌که‌ن و ڕێزیان لێده‌گرن و پێیان ده‌ڵێن که رۆڵه‌کانتان به‌به‌سوود له‌م وڵاته خوێنیان نه‌ڕژاوه و ناوجه‌یه‌کی ئاوا ئازاد و دێموکراتیان بۆمه خوڵقاندووه.

رۆژنامه‌ی واشنتۆن پۆست له درێژه‌ دا ئاماژه به‌مه ده‌کات که له کاتێک دا سیعگه و سونه‌کانی عێراق سه‌رگه‌رمی شه‌ری ئایینی وکشتنی یه‌کترن، کورده‌کان له ئه‌مریکا دۆست و لایه‌ن بۆخۆیان ده‌بیننه‌وه و  بۆ وێنه قوباد تاڵه‌بانی که سالی 2000 هیچ پۆستێکی نه‌بوو و کاری میکانیکی ماشێنی ده‌کرد، ئێستا به سه‌رفی 3 میلیۆن دۆلار و به‌خزمه‌تگرتنی چه‌ندین ڕاوێژکاری به نفووزی ئه‌مریکی، ئۆفیسێکیان له ژێر ناوی » نوێنه‌رایه‌تی هه‌رێمی کوردستان» داناوه‌ و ساڵانه میلیۆنه‌ها دۆلار پاره له ئه‌مریکا یارمه‌تی وه‌رده‌گرن.

ڕۆژنامه‌که‌ ده‌نووسێ که زیاتر له 40 هه‌زار کورد له ئه‌مریکا ده‌ژیت و هه‌روه‌ها سیاسه‌تمه‌دارانی کورد داوا له‌ حکومه‌تی ئه‌مریکا ده‌که‌ن که پێوه‌ندیه‌کانیان له‌گه‌ڵ ئیسرائیل و تایوان، چۆنه با له‌گه‌ڵ کوردستانیش ئاوا مامه‌ڵه بکرێت و واشنتۆن گه‌ره‌نتی پاراستنی کوردان و هاوپه‌یمانی ستراتێژیکیان پێ بدات.

هه‌روه‌ها ئاشکرابووه که ئه‌مریکا له ساڵی 2003وه زیاتر له 18.5 میلیارد دۆلاری یارمه‌تی به حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان داوه و بۆ وێنه له ساڵی 2004 دا، بڕی 1.4 میلیارد دۆلاری ئه‌مریکی له لایه‌ن واشنتۆنه‌وه له ڕێگه‌ی به‌غداوه به باری سێ هێلیکۆپته‌ر بۆ هه‌ولێری پێته‌ختی کوردستان گوازراوه‌ته‌وه.

له ئاکامی پێکدادانی پ.ک.ک و ئه‌رته‌شی تورکیا دا دوو ئه‌فسه ری تورک کوژران

مانشێت نیوز، باکووری کوردستان: له ئاکامی ئۆپێراسیۆنه‌کانی ئه‌رته شی تورکیا له چیاکانی گاباری شرناخ و به‌رزایه‌کانی هاتایی دا ئه‌فسه‌رێک و سه‌ربازێکی تورک کوژران.

که‌نالی سی‌ئێن ئێن تورک ڕایگه‌یاند که له ئاکامی شه‌روپێکدادانی ئه‌رته‌ش و گه‌ریلاکانی پ.ک.ک له چیایی گاباری شڕناخ دا ئه‌فسه‌رێکی تورک کوژرا و سه‌ربازێک بریندار بوو. له‌ چیاکانی کوپه‌داغ و گاباریش ئۆپێراسیۆنه‌کانی ئه‌رته‌ش بێ بڕانه‌وه به‌رده‌وامن.

له لایه‌کی تره‌وه، له چیاکانی ئامانۆسی سه‌ر به ناوچه‌ی هاسایی، هاتایی، شه‌رێک له نێوان گه‌ریلاکانی کورد و سه‌ربازانی ئه‌رته‌شی تورکیا هاته ئاراوه و له ئاکام دا سه‌ربازێکی تورک کوژرا.

ئه‌وه له کاتێک دایه که هێزی پاراستنی گه‌ل ئێستاش ئاگربه‌سته‌که‌ی ده‌وام ده‌کات و دوکتۆر باهۆز ئه‌رداڵ سه‌رفه‌رمانداری باڵی نیزامی پ.ک.ک، ڕایگه‌یاند که ئه‌رته‌شی تورکیا سه‌ره‌رایی ئه‌وه که به هه‌زاران عه‌سکه‌ر هه‌وڵی پاکتاوی پ.ک.ک ده‌کات، به‌ڵام سه‌رناکه‌وێ و قه‌ت کێشه‌ی کورد به ڕێگه‌ی سه‌ربازیه‌وه چاره‌سه‌ر نابێت.

ئێران که‌ناڵێکی ئاسمانی خه‌به‌ری ئینگلیزی، هاوشێوه‌ی سی‌ئێن‌ئێن داده‌مه‌زرێنێ

مانشێت نیوز، ناوه‌ندی هه‌واڵ: ڕه‌ژیمی ئاخوندی ئێران که‌ناڵێکی ئاسمانی خه‌به‌ری هاوشێوه‌ی سی‌ئێن‌ئێن و بی‌بی‌سی به زمانی ئینگلزی داده‌مه‌زرێنێ.

به گوێره‌ی زانیاریه‌کان، ئه‌م که‌ناڵه ناوی «پڕێس تی‌ڤی» لێنراوه و مه‌به‌ست له دامه‌زراندنیشی له «شکاندنی ده‌سه‌ڵات و هێژمۆنی که‌ناڵه‌کانی ڕاگه‌یاندنی ڕۆژئاوا» پێناسه ده‌کرێ و هه‌ر ئێستاش له سه‌ر تۆڕی ئه‌نته‌رنێت وه‌شانی خۆی ده‌سپێکردووه و پڕۆگرامه‌کانیشی له وڵاتانی ئالمان، به‌ریتانیا و سویس خه‌ریکی ئاماده‌ کردنه‌.

به‌رپرسانی ئێران ده‌ڵێن که پڕێس تی‌ڤی، له که‌سانێکی پڕۆفێشناڵی هه‌ڵبژێردراوی بێگانه بۆ وه‌شانی خۆی که‌لک وه‌رده‌گرێ و به‌م زووانه له سه‌ر مانگی ده‌ستکردی «Hotbirde»، بڵاوکردنه‌وه‌ی پڕۆگرامه‌کانی به زمانی ئینگلیزی و به ناوه‌ندایه‌تی تاران، ده‌سپێده‌کات.

فێرێکانسی که‌ناڵی Press tv: 12437…3/4…H…27500

ئادره‌ی ئینته‌رنه‌تی:http://www.presstv.ir/news.aspx

500 ئه‌ندامی تیمی تایبه‌تی ئه‌رته‌شی تورکیا چوونه‌ته شنۆی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان

مانشێت نیوز، ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان: ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندن و چاپه‌مه‌نی هه‌په‌گه‌ ڕایگه‌یاند که به مه‌به‌ستی ئه‌نجامی ئۆپێراسیۆنی ده‌ره‌وه‌ی سنوور و دژ به پ.ک.ک، 500 ئه‌ندامی تیمه‌تایبه‌ته‌کانی ئه‌رته‌شی تورکیا، چوونه‌ته شنۆی ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان.

به گوێره‌ی ئه‌م زانیاریانه‌، سه‌وی 21ی ئه‌پریل، 60 کامیۆنی ئه‌رته‌شی تورکیا که هه‌ڵگری چه‌ک و ته‌قه‌مه‌نی و 500 کۆماندۆی تیمه‌کانی تایبه‌تی ئه‌رته‌سی تورکیا بوون چوونه‌ته خاڵی سنووری «ئه‌سه‌ن ده‌ره‌» و کاتژمێر 12ی شه‌و سواری ماشێنی سپایی پاستارانی ئێرانی کراون و به‌ره‌وه ناوچه‌ سنووریه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان و له شنۆ جێگیر کراون.

ده‌گوترێ که ئێران به ئاشکرا پێشنیاری هاوکاری به تورکیا کردووه له ئه‌نجامی هه‌ر ئۆپێراسیۆنێکی ده‌ره‌وه‌ی سنوور و دژ به پ.ک.ک دا و به‌م مه‌به‌سته‌ش سپایی پاستارانی ئێران، هاوکاری جێگیربوونی ئه‌م 500 کۆماندۆ تورکه‌ی له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان کردووه که له کاتی پێویست دا هێرس بکرێته‌ سه‌ر که‌مپه‌کانی پ.ک.ک له قه‌ندیل و باشووری کوردستان.

با «عه‌بدوڵا گوڵ»، کاندیدای پارتی داد و گه‌شه‌ی ئه‌ردۆغان، باشتر بناسین!

مانشێت نیوز، تایبه‌ت: عه‌بدوڵا گوڵ، ڕۆژی 24ی ئه‌پریل له لایه‌ن ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان، سه‌رۆک وه‌زیری تورکیا وه‌کو نوێنه‌ره‌ی پارتی دادو گه‌شه‌ی ئیسلامی  AKP، وه‌کو کاندیدایی پارته‌که بۆ سه‌رۆکایه‌تی کۆماری تورکیا هه‌ڵبژێردرا. لێره‌دا کورته‌یه‌ک له ژیانی سیاسی ناوبراو دێته به‌ر باس.

«عه‌بدولا گول» له سالی 1950 له شاری قه‌یسه‌ری ناوه‌ندی تورکیا له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی مام ناوه‌ند دا له دایک بوو و پاشان پاشان هه‌ر له تورکیا کۆلێژی ئابووری کۆتایی پێهێنا و بۆ درێژه‌پێدان به خوێندن چه‌ند ساڵیش له به‌ریتانیا له کۆلێژی ئابووری ده‌رسی خوێند و پاشان گه‌رایه‌وه تورکیا و به هاوکاری تاقمێک له دۆستانی زانکۆی «ساکاریا»یی دامه‌زراند و بۆ ماوه‌ی چه‌ندین ساڵ له زانکۆی شاری ساکاریا وه‌کو مامۆستایی ئابووری، وانه‌ی وته‌وه.

عه‌بدولا گوڵ به‌ هۆی ئه‌وه که ده‌رچووی کۆلێژی ئابووری بوو، ماوه‌ی نیزێک به 10 سال له هه‌شتاکان دا نوێنه‌ری تورکیا له بانکی گه‌شه‌ی ئیسلامی له عه‌ره‌بستانی سعوودی بوو و پاشان له ساڵی 1991ه‌وه به فه‌رمی هاته نێو سیاسه‌تی ئه‌کتیڤ له تورکیا.

ناوبراو له ته‌مه‌نی 41 ساڵی دا و 1991 له شاری قه‌یسه‌ری وه‌کو نوێنه‌ری پارله‌مان سه‌ربه پارتی ئیسلامگه‌رایی «ڕیفاه» هه‌ڵبژێدرا و  بوو به ئه‌ندامی پارله‌مانی تورکیا و پاشان تێپه‌ر کردنی ماوه‌ی 4 ساڵ دیسان وه‌کو نوێنه‌ری پارله‌مان له شاره‌که‌ی و پارتی ڕیفاه هه‌ڵبژێدرایه‌وه و ماوه‌ی چه‌ند ساڵیش وته‌بێژی حکومه‌تی نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌کان بوو.

پاش ئه‌وه‌ی که پارتی ریفاه به هۆی بیرۆکه‌ی ئیسلامی خۆی له لایه‌ن دادگایی باڵایی ده‌ستووری تورکیاوه داخرا، عه‌بدوڵا گوڵ چوو بۆ ناو ریزه‌کانی پارتێکی تری ئیسلامی به ناوی «پارتی فه‌زیله‌ت» و له ساڵی 2001 دا و له یه‌که‌مین کۆنگره‌ی پارته‌که‌(FP) دا خۆی بۆ سه‌رۆکایه‌تی حیزبه‌که‌ کاندید کرد و به‌ڵام به جیاوازیه‌کی که‌م، سه‌رۆکایه‌تی نه‌که‌وته‌ ده‌ست و «ره‌جایی کوتان» بوو به سه‌رۆکی پارته‌که‌ و پاشان به هۆی کێشه‌ی ناوخۆیی حیزبی ناچار ما که FP به‌جێهێلێ و به هاوکاری ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغانی ئیسلامه‌گه‌را که ئه‌و کات، چالاکی سیاسی لێ قه‌ده‌غه‌ کرابوو، حیزبێکی نوێیان به ناوی «پارتی داد و گه‌شه» دامه‌زرناد که ئه‌ویش بیرۆکه‌ی ئیسلامی تێدا حوکم فه‌رما بوو.

له هه‌ڵبژاردنه‌کانی 3ی دێسه‌مبه‌ری 2002 دا وه‌کو نوێنه‌ری حیزبی تازه‌دامه‌زراوی AKP له شاری خۆی بۆ نوێنه‌رایه‌تی پارله‌مان هه‌ڵبژێردرا و پاش ئه‌وه‌ی که له پارله‌مان زۆرینه‌یان به‌ده‌ست هێنا، بۆ دامه‌زراندنی 54مین حکومه‌تی تورکیا ئه‌رکدار کرا و پاش ماوه‌یه‌کی که‌م، پارتی دادو گه‌شه به سه‌رۆک وه‌زیرایه‌تی «عه‌بدوڵا گوڵ» و له نه‌بوونی ئه‌ردۆغان به هۆی قه‌ده‌غه‌ی سیاسی دا ده‌وله‌وله‌تی نویی دامه‌زراند و پاش بوڵه‌نت ئه‌جه‌ویت، 4 مانگ و تا نیوه‌ی مارتی 2003 سه‌رۆک وه‌زیری تورکیا بوو.

پاش ئه‌وه‌ی که له مانگی مارت دا قه‌ده‌غه‌ی سیاسی سه‌ر هاوڕێیه‌که‌» ڕه‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان»، کۆتایی پێهات و ناوبراو توانی له شاری سێرت وه‌کو ئه‌ندامی پارله‌مان هه‌ڵبژێدرێ، عه‌بدوڵا گوڵ به پێی بریاری پشووتره‌وه، ئیستفایی کرد و ئه‌ردۆغان بوو به سه‌رۆک وه‌زیری تورکیا و عه‌بدوڵا گوڵیش وه‌کو وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ و جێگری سه‌رۆک وه‌زیر ده‌ستی به‌ کار کرد.

عه‌بدوڵا گول له ساڵی 2003وه وه‌یری ده‌ره‌وه‌ی تورکیایه، جێگری سه‌رۆک وه‌زیر و له ناو 3 که‌سی ده‌ست رۆیشووی AKP دایه و ئینگلزیزی به باشی تورکی قسه‌ ده‌کات و ڕۆڵی کاریگه‌ری هه‌بووه له سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی وڵاته‌که‌ی‌ له‌م سالانه‌ی دواییدا و له ره‌وتی پێوه‌ست بوون به یه‌کێتی ئه‌ورووپاش شوێنی هه‌بووه و له‌ جیهانی ده‌ره‌وه له ئه‌ردۆغان به مه‌قبووڵتر و له‌سه‌ره‌خۆتر ده‌زانرێ و پێشوازی لێده‌کرێ.

به‌م شێوه «عه‌بدوڵا گوڵ»ی 57 ساله، ڕۆژی هه‌ینی 27ی مانگی ئه‌پریل، له یه‌که‌م خولی ده‌نگدانی پارله‌مانی تورکیا که زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی له پارتی خۆیه‌تی، به‌شدار ده‌بێت و به‌ هۆی ئه‌وه که ئۆپۆزسیۆن ئه‌گه‌ری به‌شداری نه‌کردنی له ده‌نگدانه‌کان دا هه‌یه، مومکینه هه‌ڵبژێرانی بۆ سه‌رۆکایه‌تی کۆمار، 4 خول درێژه‌ په‌یدا بکات که ئه‌ویش له رۆژانی 27ی ئه‌پریل و 5 و 9 و 15ی مه‌ی دا به‌ڕێوه‌ده‌چێت و ئه‌گه‌ر کێشه‌یه‌کی چاوه‌روان نه‌کرا و قه‌یرانێکی سیاسی نه‌یه‌ته‌‌پێش، 16ی مه‌ی، عه‌بدوڵا گوڵ، سه‌رکۆماری یازده‌یه‌مینی تورکیایه.

له ڕووداوێکی هاتووچۆ دا، 7مامۆستا کوژران و 21 خوێندکاری کوردیش بریندار بوون

مانشێت نیوز، رۆژهه‌لاتی کوردستان: له شاری بانه‌وه هه‌واڵمان پێگه‌یشت که له ئاکامی ڕووداوێکی هاتوچۆ دا، 4 مامۆستای کورد، ئاشپه‌زی گرووپه‌که و دوو که‌سی تر مردن و 21 خوێندکاریش بریندار بوون.

به گوێره‌ی زانیاریه‌کان، مامۆستایانی بانه‌یی له گه‌شتێکی سیاحه‌تی‌ دا 21 خوێندکاری نموونه‌ی ئه‌م شاره‌یان به پاسێکی نه‌فه‌ر هه‌ڵگر بۆ ئه‌سفه‌هان ده‌برد، که له ڕێگه‌دا تووشی ڕووداوێکی هاتووچۆی دڵته‌زێن هات.

له ئاکامی خۆپێکدادانی پاسه‌که‌ و ماشێنێکی تر له ڕێگه‌ی ئه‌سفه‌‌هان، «نه‌جمه‌دین مه‌ولوودی»، مامۆستایی بانه‌یی و 3 مامۆستایی تر که ناویان نه‌زانراوه، له‌گه‌ڵ ئاشپه‌زی گرووپه‌که و دوو که‌سی تر کوژران و 21 خوێندکاریش برییندار بوونه و برینداره‌کان بۆ نه‌خۆشخانه‌ی شاره‌کانی نیزێک به شوێنی ڕووداوه‌که گوازراونه‌ته‌وه.

برچسب‌ها: , , , , ,

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: